Elipsa (językoznawstwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Elipsa (wyrzutnia) – figura retoryczna – opuszczenie elementu zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi (elipsa kontekstowa) lub ze względu na sytuację wypowiedzi (elipsa sytuacyjna), który przy odbiorze daje się zrekonstruować. Często występuje w postaci równoważnika zdania.

W elipsie kontekstowej opuszcza się element, bądź elementy zdania, ze względu na kontekst wypowiedzi, przy czym bardzo ważny jest powód tego pominięcia.

Najczęściej używana w mowie potocznej (skrót myślowy), a także jako środek artystyczny, umożliwiający kondensację treści i dynamizowanie wypowiedzi literackiej. Elipsa w języku polskim często występuje jako zastosowanie dopełniacza w miejsce biernika, jak w podanych zdaniach: Chcę chleba czy Wypij wody (celowo zamiast Chcę chleb czy Wypij wodę). Użycie dopełniacza pozwala na pominięcie fragmentu uściślającego, że chodzi nam o mniejszą ilość produktu, nie trzeba mówić Chcę kawałek chleba czy Wypij trochę wody.

Rolę znaku elipsy pełni często w języku polskim myślnik. Przykładowo w zdaniu Dwukropek może zapowiadać rozwinięcie treści, myślnik – wprowadzenie kontrapunktu użycie myślnika pozwala na pominięcie oczywistego fragmentu może zapowiadać . Zabieg taki pozwala na uniknięcie powtórzenia.

Zobacz hasło elipsa w Wikisłowniku
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o elipsie