Elon Musk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Elon Musk
Elon Musk
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1971
RPA
Zawód inżynier i przedsiębiorca
Miejsce zamieszkania Bel Air
Tytuł Dyrektor generalny i techniczny w SpaceX
Członek zarządu w SolarCity
Dyrektor generalny w Tesla Motors
Edukacja licencjat z ekonomii i fizyki na University of Pennsylvania
Majątek 4,5 miliarda[1] $
Małżeństwo Justine Musk (rozwiedziony), Talulah Riley (rozwiedziony)
Dzieci Pięciu synów (50% opieki)
Wikicytaty Elon Musk w Wikicytatach

Elon Musk wym. /ˈiːlɒn ˈmʌsk/ (ur. 28 czerwca 1971 roku w Pretorii w RPA) – inżynier, przedsiębiorca i filantrop, założyciel firm PayPal, SpaceX i Tesla Motors. Obecnie jest dyrektorem generalnym i technicznym w SpaceX, dyrektorem generalnym i głównym architektem w Tesla Motors oraz członkiem zarządu w SolarCity. Majątek Muska był szacowany na 4,5 miliarda USD w maju 2013 roku[1]. Według Jona Favreau, reżysera filmu Iron Man, Musk był inspiracją dla postaci Tony'ego Starka zarówno dla niego jak i dla odtwórcy tej roli, Roberta Downey Jr.[2]

Dzieciństwo i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Elon Musk urodził się i wychował w RPA. Jego ojciec był inżynierem, a matka dietetyczką i modelką. Mając 10 lat kupił pierwszy komputer i nauczył się programować[3]. Mając 12 lat sprzedał swój pierwszy program - grę komputerową Blastar za około 500 USD[3].

Po ukończeniu liceum w wieku 17 lat, częściowo z chęci uniknięcia obowiązkowej służby wojskowej w SADF, opuścił dom i wyemigrował do Kanady, gdzie mieszkała rodzina jego matki[3]. Planował przeniesienie się do USA[4][5].

W Kanadzie pracował u kuzyna na farmie w Swift Current, przy czyszczeniu kotłów w tartaku w Kolumbii Brytyjskiej i przy wyrębie lasów. Po dwóch latach przeniósł się do Toronto i pracował w dziale IT w banku, aplikując jednocześnie do Queen's University. Opuścił Kanadę w 1992 roku po uzyskaniu stypendium na University of Pennsylvania. Tam uzyskał tytuł licencjata w dziedzinie ekonomii na wydziale Wharton Business School, po czym studiował tam jeszcze rok uzyskując tytuł licencjata w dziedzinie fizyki[6].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

W 1995 roku Musk rozpoczął studia na wydziale fizyki w Stanford University, po czym po dwóch dniach je rzucił, aby założyć firmę Zip2 razem ze swoim bratem Kimbalem. Firma tworzyła oprogramowanie dla publikowania treści dla serwisów informacyjnych. W 1999 roku Compaq AltaVista zakupił Zip2 za 307 milionów USD w gotówce i 34 miliony $ w opcjach[7].

PayPal[edytuj | edytuj kod]

W marcu 1999 roku, Musk został jednym z założycieli internetowego serwisu płatniczego X.com. Rok później X.com połączył się z Confinity[8] po czym w 2001 roku zmienił nazwę na PayPal. W październiku 2002 roku PayPal został zakupiony przez eBay za 1,5 miliarda USD w opcjach[9]. W momencie sprzedaży Musk posiadał 11,7% akcji PayPal[10].

SpaceX[edytuj | edytuj kod]

Musk oprowadzający prezydenta Baracka Obamę po stanowisku startowym rakiety Falcon 9.

W czerwcu 2002 roku, Musk założył swoją trzecią firmę, Space Exploration Technologies (SpaceX), której obecnie jest dyrektorem generalnym i technicznym. SpaceX zajmuje się projektowaniem i konstruowaniem rakiet nośnych dla pojazdów kosmicznych, kładąc nacisk na ich niski koszt i niezawodność. Celem, który postawił sobie Musk, jest 100-krotne zmniejszenie kosztów lotów w kosmos. Pierwszą opracowaną przez firmę rakietą była Falcon 1, wystrzelona po raz pierwszy 24 marca 2006 roku. Rakieta ta we wrześniu 2009 r. jako pierwsza prywatna rakieta w historii astronautyki umieściła satelitę na orbicie Ziemi. Drugą rakietą jest Falcon 9, wystrzelona po raz pierwszy 4 czerwca 2010. Jej głównym zadaniem jest wynoszenie na orbitę opracowanego również przez tę firmę statku kosmicznego Dragon, mającego docelowo służyć do zaopatrzenia Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. SpaceX planuje również zaprojektowanie pojazdu mogącego dowieźć ludzi na Marsa[11].

23 grudnia 2008 roku SpaceX zdobyła wart 1,6 miliarda USD kontrakt na przeprowadzenie 12 lotów zaopatrzeniowych na Międzynarodową Stację Kosmiczną, przejmując rolę wahadłowców kosmicznych po ich wycofaniu z użytku w 2011 roku. Początkowo pojazdy Dragon mają przewozić jedynie zaopatrzenie, pozostawiając transport astronautów statkom Sojuz. Augustine commission rekomendowała, aby w przyszłości transport astronautów przekazać komercyjnym firmom takim jak SpaceX[12].

Musk postrzega badania kosmosu jako istotny krok w rozprzestrzenieniu, a nawet przetrwaniu ludzkiej świadomości. Stwierdził, że kolonizacja innych planet może stanowić zabezpieczenie przed zagrożeniami dla przetrwania gatunku: "Może nas zniszczyć uderzenie planetoidy, superwulkan, jak również zagrożenia, których dinozaury nigdy nie doświadczyły: zaprojektowany wirus, nieumyślne stworzenie mikro-czarnej dziury, katastrofalne globalne ocieplenie albo jakaś jeszcze nieznana technologia. Ludzkość ewoluowała przez miliony lat, ale w ciągu ostatnich sześćdziesięciu lat broń atomowa dała nam możliwość unicestwienia siebie. Prędzej czy później musimy rozprzestrzenić się poza tę zielono-niebieską kulę, albo wyginąć"[13].

Tesla Motors[edytuj | edytuj kod]

Musk obserwujący pokaz linii produkcyjnej w zakupionej przez Tesla Motors fabryce NUMMI.

Musk jest jednym z założycieli firmy Tesla Motors i głównym architektem jej produktów. Od października 2008 r. jest jej dyrektorem generalnym. Tesla Motors wyprodukowała w pełni elektryczny samochód sportowy Tesla Roadster[14]. Musk jest autorem głównej biznesowej strategii firmy, którą jest dostarczenie niedrogich elektrycznych samochodów do masowego klienta. Tesla Roadster został stworzony jako pierwszy krok - samochód skierowany do zamożnych klientów, którzy kupując go sfinansowaliby badania i projektowanie tańszych modeli. Kolejnym modelem jest sprzedawany od 2012 roku Model S - czterodrzwiowy rodzinny sedan, w najtańszej wersji kosztujący połowę tego co Roadster. Musk planuje też stworzenie samochodu w cenie poniżej 30 tys. USD, jak również sprzedaż elektrycznych układów napędowych, które umożliwiłyby innym firmom tworzenie własnych modeli bez konieczności opracowywania ich od podstaw[15]. W gazetach jego działania porównywane są do działań Henry'ego Forda za rewolucyjne podejście do rozwoju motoryzacji[5].

SolarCity[edytuj | edytuj kod]

Musk jest również głównym inwestorem i członkiem zarządu firmy SolarCity, firmy produkującej ogniwa fotowoltaniczne, zarządzanej przez jego kuzyna Lyndona Rive[16][17]. Główną motywacją dla badań w SolarCity, podobnie jak w Tesla Motors, jest przeciwdziałanie globalnemu ociepleniu[18].

Hyperloop[edytuj | edytuj kod]

W dniu 12 sierpnia 2013 r., Musk zaprezentował propozycję nowej formy komunikacji między "the Greater Los Angeles Area" (grupa miast zgromadzonych wokół Los Angeles) i "the San Francisco Bay Area" (grupa miast zgromadzonych wokół San Francisco), po jego rozczarowaniu gdy projekt "California High-Speed Rail system" (Kalifornijskie Koleje Dużych Prędkości) został zaakceptowany. Nową formę komunikacji nazwał "Hyperloop", jej zasięg obejmowałby około 560 km, od Sylmar (północna dzielnica Los Angeles) do Hayward (miasto położone we wschodniej części "the San Francisco Bay Area") i teoretycznie umożliwiałaby podróżowanie między tymi obszarami w 30 minut lub mniej, zapewniając krótszy czas podróży niż nawet komercyjny samolot.[19] Musk proponuje: aby stworzyć podróż tańszą niż jakikolwiek inny środek transportu dla tak długich dystansów, zastosować podciśnienie w celu zmniejszenia oporu powietrza (pozwoliłoby to na dużą prędkość jazdy przy relatywnie małej mocy), całkowicie polegać na energii słonecznej przy wszystkich wymaganiach energetycznych. Całkowity koszt systemu oszacowano na 6 miliardów dolarów.

Działalność filantropijna[edytuj | edytuj kod]

Musk przewodniczy Fundacji Muska, finansującej edukację naukową, pomoc pediatryczną i badania nad czystą energią. Jest powiernikiem X Prize Foundation, promującej technologie odnawialnych źródeł energii. Zasiada w zarządzie Space Foundation, The Planetary Society, The National Academies Aeronautics, Space Engineering Board i Stanford Engineering Advisory Board.

W 2001 roku Musk stworzył plany projektu "Mars Oasis", którego celem byłoby umieszczenie na powierzchni Marsa miniaturowej szklarni i badanie rozwoju roślin na marsjańskim regolicie[20][21]. Zawiesił ten projekt, gdy zorientował się, że koszty transportu wielokrotnie przewyższyłyby wszystkie inne koszty. Zamiast tego zdecydował się pracować nad rozwojem transportu kosmicznego i stworzył firmę SpaceX.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Został umieszczony na liście tygodnika "Time" 100 osób o największym wpływie na świat w 2010 roku[2].
  • Został umieszczony na liście 75 najbardziej wpływowych ludzi XXI wieku stworzonej przez miesięcznik "Esquire"[13].
  • Wyróżniony jako Żywa legenda lotnictwa w 2010 roku przez Fundację Kitty Hawk za stworzenie następcy kosmicznego wahadłowca (rakiety Falcon 9 wraz z pojazdem Dragon)[22].
  • Otrzymał nagrodę Von Brauna od National Space Society za przewodnictwo w najważniejszych osiągnięciach w podboju kosmosu w latach 2008/2009[23].
  • Wyróżniony przez tygodnik "Aviation Week" w 2008 roku za najważniejsze osiągnięcie w rozwoju przemysłu kosmicznego[25].
  • Wyróżniony jako Wynalazca Roku 2007 przez R&D Magazine za osiągnięcia firm SpaceX, Tesla i SolarCity[26].
  • Otrzymał nagrodę Automotive Executive of the Year Award w 2010 roku za osiągnięcia Tesla Motors. Jest najmłodszym w historii odbiorcą tej nagrody[27].
  • Wyróżniony jako Przedsiębiorca Roku 2007 od miesięcznika "Inc." za rozwój firm Tesla i SpaceX[28].
  • Otrzymał nagrodę Index Design w 2007 roku za projekt samochodu Tesla Roadster[29].
  • Otrzymał doktorat honoris causa od Amherst College w Massachusetts.

Zainteresowania[edytuj | edytuj kod]

Musk opisuje siebie jako pracoholika, często spędzającego w pracy 100 godzin tygodniowo, głównie w Tesla Motors i SpaceX. Gdy ma trochę wolnego czasu, spędza go z pięciorgiem swoich dzieci[30].

Zagrał niewielką rolę w filmie Iron Man 2[31]. Zdjęcia do tego filmu były kręcone w fabryce należącej do SpaceX.

Musk jeździł samochodem McLaren F1, który kupił za około milion USD i sprzedał w 2007 roku za około 1,5 miliona USD. Posiada także prywatne samoloty Aero L-39 Albatros[32] oraz Dassault Falcon 900, użyty na planie filmu Dziękujemy za palenie, którego był producentem[33].

Pojawił się również jako słuchacz przemówienia Willa Castera granego przez Johnny'ego Deppa w filmie Transcendencja.[34]

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Musk mieszka w Bel Air w Kalifornii. Ma pięciu synów ze swoją eks-żoną, kanadyjską aktorką i pisarką Justine Musk. Jego drugą żoną była brytyjska aktorka Talulah Riley, znana z roli Annabelle Fritton w filmie Dziewczyny z St. Trinian. Rozwiódł się z nią w roku 2012[35].

Jego siostra Tosca Musk jest założycielką Musk Entertainment i producentką kilkunastu filmów[36][37]. Sam Elon był producentem jej pierwszego filmu Puzzled[38]. Jego brat Kimbal Musk jest dyrektorem generalnym firmy OneRiot specjalizującej się w wyszukiwaniu w sieci w czasie rzeczywistym, oraz właścicielem restauracji The Kitchen w Boulder.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2008 roku, po potwierdzeniu wcześniejszych doniesień[39], że Tesla Motor ma tylko 9 milionów USD na swoich kontach[40], Musk zatrudnił zewnętrzną firmę do przejrzenia firmowych e-maili i logów z komunikatorów, a następnie zatrudnił detektywa do zebrania odcisków palców z wydruków pozostawionych przy kopiarkach w firmie. W ten sposób wykrył, że pracownik Peng Zhou był źródłem przecieku o stanie majątku firmy. Musk zaoferował Zhou opcję przeproszenia firmy i rezygnacji ze stanowiska zamiast bycia oskarżonym. Zhou tę propozycję przyjął[41].

Po tym incydencie Musk usiłował wykryć pracowników ujawniających wewnętrzne informacje firmy przez wysyłanie im minimalnie zmodyfikowanych wersji ogólników, chcąc sprawdzić, która wersja trafi do prasy. Plan się nie powiódł, ponieważ główny prawnik w firmie, Craig Harding, wysłał swoją wersję do wszystkich pracowników dodając do niej ostrzejsze warunki umowy poufności[42].

26 maja 2009 roku, były dyrektor Tesla Motors Martin Eberhard złożył pozew przeciwko Muskowi za zniesławienie i złamanie umowy. Tematem pozwu była kwestia określenia, kto ma prawo używać tytułu "założyciela" Tesla Motors[43]. 29 lipca 2009 roku sąd odrzucił ten wniosek. Oficjalne oświadczenie firmy określiło tę decyzję jako "spójną z przekonaniem o wspólnym udziale zespołu założycieli, włączając w to aktualnego dyrektora Elona Muska i głównego inżyniera JB Straubela, którzy obaj byli kluczowi dla stworzenia Tesli od jej poczatków."[44]

Na początku sierpnia Eberhard wycofał wniosek[45], a ostateczne porozumienie zostało osiągnięte 21 września. Dokładne warunki tego porozumienia nie zostały ujawnione, ale od tego czasu oficjalnymi założycielami Tesla są Martin Eberhard, Elon Musk, JB Straubel, Marc Tarpenning i Ian Wright[46].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Alan Ohnsman: Tesla Surges After Posting Profit; Value Exceeds Fiat’s. bloomberg.com, 2013-05-09. [dostęp 2013-06-13].
  2. 2,0 2,1 Elon Musk - The 2010 TIME 100
  3. 3,0 3,1 3,2 Chapter 7: "Orbit on a Shoestring". W: Michael Belfiore: Rocketeers. HarperCollins, 2007, s. 166–195. ISBN 978-0-06-114902-3.
  4. Todd Halvorson: Elon Musk Unveiled. Florida Today, 2005-01-29. [dostęp 2008-12-20].
  5. 5,0 5,1 Tyler Hamilton: Tesla CEO following in Henry Ford's tracks. Toronto Star, 12 października, 2009.
  6. Josh Friedman: Entrepreneur Tries His Midas Touch in Space. Los Angeles Times, 2003-04-22.
  7. Sandeep Junnarkar: Compaq buys Zip2. CNet News.com.com, 16 lutego, 1999. [zarchiwizowane z adresu 2012-05-25].
  8. Karlin Lillington: PayPal Puts Dough in Your Palm. Wired News, 27 lipca 1999.
  9. SEC 10-K. EBay, 31 grudnia, 2002.
  10. SEC 10-K. Paypal, 31 grudnia, 2001.
  11. Paul D. Spudis: Next Step or No Step. Air & Space, 3 sierpnia, 2009.
  12. Christopher Hinton: NASA committee seeks more private industry involvement. Marketwatch, 13 sierpnia, 2009.
  13. 13,0 13,1 75 most influential people: Elon Musk. Esquire, 1 października, 2008.
  14. Chris Morrison: Musk steps in as CEO. New York Times, 15 października, 2008.
  15. Elon Musk: The Secret Tesla Motors Master Plan (just between you and me). Tesla Motors, 2 sierpnia, 2006.
  16. Management Team. SolarCity.
  17. Michael Kanellos: Newsmaker: Elon Musk on rockets, sports cars, and solar power. CNET, 15 lutego, 2008.
  18. The unveiling of the Tesla Motors Electric Car
  19. "Hyperloop Designed for Quick, Convenient Commute". ABC News. 2013-03-09. Źródło: 2013-08-15.
  20. John Carter McKnight: Elon Musk, Life to Mars Foundation. W: Mars Now, a weekly column [on-line]. Space Frontier Foundation, 25 września, 2001.
  21. Elon Musk: Risky Business. W: IEEE Spectrum [on-line]. June 2009.
  22. Living Legend in Aviation Awards. Kittie Hawk Air Academy, 2010.
  23. Space Community Gathers at National Space Society's ISDC 2009
  24. Connie Awards. National Wildlife Federation, 2008.
  25. Jennifer Michels: Aviation Week Reveals Laureate Award Winners. Aviation Week, 4 marca, 2009.
  26. Rocket Man. R&D, 4 września, 2007.
  27. Automotive Executive of the Year. DNV Certification, 2010.
  28. Max Chafkin: Entrepreneur of the Year, 2007: Elon Musk. Inc, 1 grudnia, 2007.
  29. Tesla Roadster. Index, 2007.
  30. Aaron Robinson: Ampere Man. Wheels Magazine, 9 września, 2009.
  31. Tim O'Reilly: Twitter status. 25 lipca, 2009.
  32. Leslie Wayne: A Bold Plan to Go Where Men Have Gone Before. W: The New York Times [on-line]. 5 lutego, 2006.
  33. Thank You for Smoking - Full cast and crew
  34. Randee Dawn: 'Transcendence' star Paul Bettany: We got pulled over with Johnny Depp. W: Today Entertainment [on-line]. 18 kwietnia, 2014.
  35. PayPal founder Elon Musk gives his British actress wife just $4.2million in divorce... despite being worth $2BILLION. Daily Mail, 22 sierpnia, 2012.
  36. Tosca Musk. Musk entertainment.
  37. Tosca Musk w IMDB
  38. Elon Musk w IMDB
  39. Owen Thomas: Tesla Motors has $9 million in the bank, may not deliver cars. Valleywag, 30 października, 2008.
  40. Owen Thomas: Tesla CEO admits his carmaker's running out of cash. Valleywag, 31 października, 2008.
  41. Robert Farago: Tesla Death Watch 35: Musk Outs Zhou. The Truth About Cars, 3 listopada, 2008.
  42. Sebastian Blanco: Elon Musk reportedly sets trap for loose lipped Tesla employees. Autoblog, 5 marca, 2009.
  43. Martin Eberhard lawsuit as filed in San Mateo County, CA (146 pages). 26 maja, 2009.
  44. Judge Strikes Claim on Who Can Be Declared a Founder of Tesla Motors
  45. Chuck Squatriglia: Eberhard Says ‘Uncle’ in Tesla Lawsuit | Autopia. Wired.com, 19 sierpnia, 2009. [dostęp 2009-09-14].
  46. Martin LaMonica: Tesla Motors founders: Now there are five. CNet, 21 września, 2009. [dostęp 21 września, 2009].

Linki zewnętrzne (ang.)[edytuj | edytuj kod]

Wywiady[edytuj | edytuj kod]