Eltra
Zakłady Radiowe ELTRA w Bydgoszczy - jedna z pierwszych firm w branży elektrotechnicznej w Polsce.
Spis treści |
[edytuj] Historia
[edytuj] Historia przedwojenna
Przedsiębiorstwo zostało założone w 1923 roku przez inż. Stefana Ciszewskiego w Bydgoszczy przy ulicy Świętej Trójcy 3. Zakład nosił nazwę Fabryka Aparatów Elektrycznych inż. Stefan Ciszewski i początkowo zatrudniał 4 pracowników. Pierwszymi wyrobami były paseczki topikowe do bezpieczników i elementy izolacyjne. W 1925 produkowano już 25 różnych wyrobów.
W 1926 firma powiększyła znacznie kapitał zakładowy i zmieniła nazwę na Fabryka Artykułów Elektrotechnicznych inż. S. Ciszewski i S-ka, Sp. z.o.o. Przy ulicy Sobieskiego 1 wybudowano nową fabrykę. W 1938 firma zatrudniała 450 pracowników i produkowała asortyment około 1220 wyrobów. W 1939 rozpoczęto budowę filii w Zamościu.
Na początku II wojny światowej fabrykę kupił przemysłowiec gdański Erhardt Schmidt.
[edytuj] Okres PRL
Po II wojnie produkcję w fabryce uruchomiono 1.03.1945. Podporządkowano ją Centralnemu Zarządowi Przemysłu Metalowego. Przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Bydgoska Fabryka Artykułów Elektrotechnicznych. Do 1948 fabryka powiększyła się o zakłady filialne w Nakle nad Notecią, Toruniu oraz w Poniatowej i zmieniła nazwę na Zakłady Wytwórcze sprzętu Instalacyjnego.
W 1956 zakład przeszedł pod nadzór Centralnego Zarządu Przemysłu Teletechnicznego, co wiązało się z podjęciem produkcji podzespołów stykowych dla przemysłu elektronicznego. Później zakład wszedł w skład zjednoczenia Unitra, a następnie Unitra-Dom. W 1957 zmieniono nazwę na Eltra Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione w Bydgoszczy, a w 1959 udział podzespołów radiowych w produkcji globalnej zakładów przekroczył 50%.
Przełomem w działalności przedsiębiorstwa było opracowanie i wyprodukowanie w 1959 pierwszego miniaturowego odbiornika tranzystorowego Eltra MOT-59. Był to pierwszy w Polsce odbiornik tranzystorowy. Biorąc pod uwagę, że został zaprojektowany stosunkowo wcześnie, a bez możliwości współpracy z ośrodkami na Zachodzie, w zakładzie, który nie miał tradycji w budowie radioodbiorników, należy uznać to za duże osiągnięcie[1]. Od tej pory odbiorniki przenośne stanowiły coraz bardziej znaczącą pozycję w asortymencie Eltry, nigdy jednak nie wyparły całkowicie produkcji podzespołów elektronicznych. Większość produkcji elektrotechnicznego sprzętu instalacyjnego przekazano do zakładu filialnego w Nakle, który wkrótce usamodzielnił się.
W 1966 zakład przyjął nazwę Zakłady Radiowe Eltra. W 1968 wyprodukowano milionowy odbiornik radiowy i zakupiono we francuskiej firmie Isostat licencje na przełączniki, które w przyszłości stały się głównym produktem eksportowym firmy.
Od 1970 w skład przedsiębiorstwa Eltra weszły zakłady Porad w Gniewie produkujące podzespoły stykowe. Przejęły one z zakładów bydgoskich produkcję części złącz (między innymi złącza DIN) i przełączników. W ten sposób Eltra stała się na rynku polskim praktycznie monopolistą w dziedzinie produkcji elementów stykowych. W 1971 w skład przedsiębiorstwa włączono zakłady w Białogardzie, dotychczas będące filią warszawskich zakładów Rawar. W 1973 w skład Eltry wszedł również Bydgoski Zakład Instrumentów Muzycznych.
Po podziale zjednoczenia Unitra w 1978 Eltra Weszła w skład zjednoczenia Unitra-Dom. Wydzielono zakłady podzespołowe w Gniewie i Białogardzie i włączone je do przedsiębiorstwa Unitech. W 1979 zorganizowano zakład filialny w Rzeszowie produkujący popularne radioodbiorniki przenośne, który w 1983 usamodzielnił się.
[edytuj] Okres po 1989
W 1991 r. firma uległa przekształceniu w jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa, a następnie została sprywatyzowana.
Od 1995 następowała duża zmiana profilu produkcyjnego firmy.[2] Ze względu na konkurencję importu sprzętu elektronicznego Eltra skupiła się ponownie na produkcji sprzętu elektroinstalacyjnego (w 1998 jego udział w produkcji firmy przekroczył 50%) i sprzętu telekomunikacyjnego.
Jednocześnie produkcję złącz i narzędzi wydzielono do spółek zależnych El-Con i El-Form, które w 1997 zostały kupione przez AMP Incorporated, wraz z którym zostały w włączone w 1999 r. w skład Tyco International. W 2007 z Tyco International wydzieliła się samodzielna spółka Tyco Electronics.
W 1998 roku Eltra została kupiona przez skandynawską grupą kapitałową LEXEL A/S należącą do Schneider-Electric. W 2003 roku firmę połączono z innym polskim zakładem należącym do Schneider-Electric - Zakładami Elda w Szczecinku. Połączenia dokonano pod wspólną nazwą Elda-Eltra Elektrotechnika S.A. Firma ta posiada w Polsce dominującą pozycję na rynku sprzętu elektroinstalacyjnego.
[edytuj] Produkcja
[edytuj] Produkty historyczne
Od końca lat 50. XX w. Eltra posiadała dominującą pozycję na polskim rynku elementów stykowych dla przemysłu elektronicznego - produkowała między innymi przełączniki, złącza, łączówki i podstawki lampowe.
W latach 60. podstawowymi produktami firmy stały się tranzystorowe odbiorniki radiowe. Do najbardziej znanych należał Koliber. Wśród odbiorników z zakresem UKF należy wymienić Izabellę, będącą pierwszym na polskim rynku tranzystorowym odbiornikiem tego typu, oraz jej następczynię - popularną Laurę. W połowie lat 70. podjęto produkcję pierwszego przenośnego zestawu stereofonicznego - składał się on z monofonicznego odbiornika Wanda, oraz z umieszczonego w identycznej osobnej obudowie dodatkowego wzmacniacza z dekoderem stereo i głośnikiem (PS-742). W sumie z taśm produkcyjnych "Eltry" zeszło kilkadziesiąt modeli odbiorników tranzystorowych, poczynając od najprostszych i najtańszych (Sylwia, Kama) poprzez popularne (Mariola, Jowita) a kończąc na luksusowych (Julia Stereo) oraz tunerach radiowych do zestawów typu wieża UNITRA.
W połowie lat 70. XX w. rozpoczęto produkcję kalkulatorów elektronicznych. Trwała ona do lat 80.
Przedsiębiorstwo produkowało również sprzęt nagłośnieniowy i koncertowy (estradowe kolumny głośnikowe, oraz wzmacniacze dużej mocy pod nazwą Eltron, Contra i Gran) oraz elektroniczne muzyczne instrumenty klawiszowe.
[edytuj] Stan obecny
Po fuzji z przedsiębiorstwem Elda Szczecinek Elektrotechnika S.A., bydgoski zakład działa pod firmą Elda-Eltra Elektrotechnika S.A. Wytwarzany jest tam sprzęt elektroinstalacyjny i akcesoria instalacyjne budynków, systemy sterowania i komunikacji budynków.
Tyco Electronics Poland rozwija produkcję szerokiej gamy złączy dla przemysłu elektronicznego oraz systemów okablowań przeznaczonych dla kilku branż przemysłowych, głównie przemysłu telekomunikacyjnego. W 2008 otrzymała prestiżową nagrodę Fabryka roku 2008 przyznawaną przez branżowe pismo Inżynieria i utrzymanie ruchu zakładów przemysłowych[3]
Przypisy
- ↑ Waldemar Dekański, Eltra - nieznana historia..., Sound and Vision, wrzesień/październik 2003
- ↑ Grażyna Rakowicz, Zwolnienia, konkurencja i plany, Rzeczpospolita 22.03.1999
- ↑ Fabryka Roku 2008 - Tyco Electronics Polska. [dostęp 2010-10-08].
[edytuj] Bibliografia
- Mieczysław Hutnik, Tadeusz Pachniewicz, Zarys historii polskiego przemysłu elektronicznego do 1985r, SEP, Zeszyt Historyczny nr 2, Warszawa 1994
- Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Historia Elektryki Polskiej, Tom III Elektronika i Telekomunikacja, Wyd. N-T, Warszawa 1974.
