Elvira Notari

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Elvira Notari (ur. 10 lutego 1875 w Salerno, zm. 17 czerwca 1946 w Cava dei Tirreni) – włoska scenarzystka, reżyserka i producentka filmowa. Autorka ponad 60 filmów fabularnych oraz setek filmów krótkometrażowych i dokumentalnych, nakręconych w latach 1906–1930[1]. Właścicielka firmy producenckiej Dora Film (nazwa pochodzi od imienia córki Elviry Notari)[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako Elvira Coda; jej rodzicami byli Diego Coda i Agnese Vignes. Po ukończeniu szkoły przeniosła się wraz z rodziną do Neapolu, gdzie podjęła pracę przy wyrobie kapeluszy. 25 sierpnia 1902 wyszła za Nicolę Notari, utrzymującego się z kolorowania fotografii. Elvira pomagała mu w tej pracy, a w jakiś czas później oboje zajęli się kolorowaniem filmów kinowych. Od 1906 roku rozpoczęli produkcję własnych filmów, a od 1909 roku byli właścicielami własnej firmy producenckiej Film Dora (ok. 1915 jej nazwę zmieniono na Dora Film)[3]. Siedziba firmy (zawierająca m.in. studio filmowe, szkołę aktorską oraz laboratorium, w którym montowano i kolorowano filmy) mieściła się w Neapolu na via Leonardo di Capua 15[4].

Notari była zaangażowana w każdy etap tworzenia filmów dla Dora Film – od szkolenia aktorów, poprzez tworzenie scenariusza i reżyserię, aż po postprodukcję. Z firmą związana była także jej rodzina – mąż był kamerzystą, a syn Edoardo od dzieciństwa pojawiał się w jej filmach jako aktor[2]. Jej filmy kręcone były zazwyczaj poza studiem, w plenerze; część z nich była ręcznie kolorowana. Były to filmy nieme, ale towarzyszyła im muzyka lub śpiew na żywo[5]. Ich tematyka często skupiała się na losie kobiet, osób żyjących w nędzy i zaniedbaniu; jej filmy sprzeciwiały się polityce faszyzmu, a bohaterowie posługiwali się potocznym językiem ulicy[5].

Produkcje Dora Film były popularne również poza granicami Włoch – pokazywano je m.in. w Argentynie, Brazylii, a także Stanach Zjednoczonych (m.in. w Nowym Jorku, Pittsburgu i Baltimore). W USA ich dystrybucją zajmował się oddział lokalny firmy – Dora Film of America, mieszczący się w Nowym Jorku. Amerykańskimi odbiorcami twórczości Notari byli przede wszystkim włoscy imigranci. W latach 20. Dora Film przyjmowała od nich zlecenia na kręcenie specjalnych filmów dokumentalnych, ukazujących ich rodzinne okolice. W drugiej połowie lat 20. Notari nakręciła około 700 tego typu spersonalizowanych dokumentów oraz jedną fabułę – film Trifono crisiano, zlecony przez imigrantów z Altavilla Irpina i poświęcony lokalnemu świętemu[6].

Twórczość Notari i działalność Dora Film przeżywały znaczne trudności z powodu nacisków cenzury faszystowskiej władzy. Ostatecznie filmowa działalność Notari zakończyła się wraz ze spopularyzowaniem się filmu dźwiękowego w 1930[2].

Przed wybuchem II wojny światowej Notari wróciła do Salerno, gdzie wraz z mężem prowadziła sklep ze sprzętem fotograficznym[7].

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Do współczesności dotrwało niewiele z filmów Elviry Notari – większość zaginęła, a ich charakter może być odtworzony jedynie na podstawie scenariuszy, reklam i recenzji[5].

Niektóre z jej filmów to[8]:

  • Maria Rosa di Santa Flavia (1911)
  • Bufera d'anime (1911)
  • A Marechiaro ce sta 'na fenesta (1913)
  • Gabriele il lampionaio del porto (1919)
  • Medea de Portamedina (1919)
  • La maschera del vizio (1917)
  • 'A Legge, A Piedigrotta, 'A mala nova (1920)
  • Luciella (1921)
  • 'A Santanotte (1922)

Przypisy

  1. Gwendolyn Audrey Foster: Women film directors: an international bio-critical dictionary. Westport, Conn.: Greenwood Press, 1995, s. 282. ISBN 978-0-313-28972-9.
  2. 2,0 2,1 2,2 Giuliana Bruno City views. The voyage of film image. W: David B. Clarke: The cinematic city. London: Routledge, 1997, s. 50. ISBN 0-415-12746-7.
  3. Giuliana Bruno: Streetwalking on a ruined map: cultural theory and the city films of Elvira Notari. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1993, s. 80–83. ISBN 978-0-691-02533-9.
  4. Giuliana Bruno: Streetwalking on a ruined map: cultural theory and the city films of Elvira Notari. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1993, s. 83. ISBN 978-0-691-02533-9.
  5. 5,0 5,1 5,2 Gwendolyn Audrey Foster: Women film directors: an international bio-critical dictionary. Westport, Conn.: Greenwood Press, 1995, s. 283. ISBN 978-0-313-28972-9.
  6. Giuliana Bruno City views. The voyage of film image. W: David B. Clarke: The cinematic city. London: Routledge, 1997, s. 53. ISBN 0-415-12746-7.
  7. Giuliana Bruno: Streetwalking on a ruined map: cultural theory and the city films of Elvira Notari. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1993, s. 144. ISBN 978-0-691-02533-9.
  8. Gwendolyn Audrey Foster: Women film directors: an international bio-critical dictionary. Westport, Conn.: Greenwood Press, 1995, s. 284. ISBN 978-0-313-28972-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gwendolyn Audrey Foster: Women film directors: an international bio-critical dictionary. Westport, Conn.: Greenwood Press, 1995. ISBN 978-0-313-28972-9.
  • David B. Clarke: The cinematic city. London: Routledge, 1997. ISBN 0-415-12746-7.