Emanacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Emanacja (in. emanatyzm[1], emanacjonizm[2], łac. emanatio – wypływ) – w kosmogonii egipskiej i fenickiej, a także helleńskiej, sposób powstania i rozwoju wszechświata; proces wyłaniania się z pierwszej zasady (często utożsamianej z Bogiem) szeregu bytów tworzących całą rzeczywistość. Emanacja jest procesem koniecznym, a jej efekty tracą na doskonałości wraz z oddalaniem się od swego źródła[3].

Porządek emanacji w metafizyce Plotyna[4]
Jednia
Umysł - miejsce idei
Dusza świata
Indywidualne byty duchowe (dusze ludzkie i demony)
Byty materialno-duchowe
Istoty ożywione
Przedmioty materialne

W filozofii neoplatońskiej (zob. Plotyn) emanacją jest wypromieniowanie z jednej z hipostaz swojego odbicia: z Jedni, będącej ostatecznym źródłem wszelkiego bytu, wyłania się Umysł (gr. νους, trl. nous), z Umysłu Dusza, a z Duszy świat zmysłowy (przedmioty materialne). Zasadą tego procesu jest wypływająca z Jedni energia, która słabnie w miarę swojego rozprzestrzeniania się[5] – przez co porządek powstawania bytów jest porządkiem malejącej doskonałości[6]. Przeciwieństwem emanacji jest afirmacja prowadząca do zespolenia z Jednią. Drogą poznania Jedni jest ekstaza.

W filozofii arabskiej z prabytu emanuje duchowo-świetlista materia, z której wyłania się duch wszechświata – źródło duszy wszechświata, dające początek duszom niższym (wegetatywnym, zwierzęcym i myślącym).

Zagadnienie emanacji jest także obecne w filozofii Ulryka ze Strasburga, Dytrycha z Fryburga, F.W.J. Schellinga. Specyficzną wersję emanacjonizmu opracował Awicenna[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://portalwiedzy.onet.pl/54177,,,,emanatyzm,haslo.html
  2. http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/3897693/emanacjonizm.html
  3. 3,0 3,1 Mikołaj Olszewski: Emanacja. W: Słownik filozofii. Jan Hartman (red.). Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006, s. 48. ISBN 83-7435-267-1.
  4. Władysław Stróżewski: Ontologia. Kraków: Aureus, Znak, 2003, s. 237. ISBN 83-240-0393-2.
  5. Władysław Stróżewski: Ontologia. Kraków: Aureus, Znak, 2003, s. 70. ISBN 83-240-0393-2.
  6. Władysław Stróżewski: Ontologia. Kraków: Aureus, Znak, 2003, s. 236. ISBN 83-240-0393-2.