Emanuel Ax

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Emanuel Ax
Emanuel Ax.JPG
Emanuel Ax w 2009 roku
Imię i nazwisko Emanuel Ax
Data i miejsce urodzenia 8 czerwca 1949
Lwów
Instrument fortepian
Gatunek muzyka poważna

Emanuel Ax (ur. 8 czerwca 1949 we Lwowie[1]) – amerykański pianista polsko-żydowskiego pochodzenia.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie żydowskiej[1] mieszkającej w polskim Lwowie, włączonym po II wojnie światowej do Związku Radzieckiego. Rodzice Axa przeżyli pobyt w obozie koncentracyjnym.

Gry na fortepianie od 6. roku życia uczył go ojciec. Gdy miał 8 lat przeniósł się z rodzicami do Warszawy, gdzie uczył się gry w szkole przy ul. Miodowej. W 1959 rodzina wyemigrowała do Kanady, a stamtąd dwa lata później do Stanów Zjednoczonych i w Nowym Jorku osiadła na stałe. Emanuel Ax podjął naukę w Juilliard School of Music, gdzie studiował pod kierunkiem Mieczysława Munza. Obecnie jest wykładowcą w tej uczelni.

W 1970 przyjął obywatelstwo amerykańskie. Jego żona, Yoko Nozaki, również jest pianistką.

Repertuar[edytuj | edytuj kod]

Repertuar artysty obejmuje klasykę muzyki fortepianowej – kompozycje m.in. Josepha Haydna, Wolfganga Amadeusza Mozarta, Ludwiga van Beethovena, Fryderyka Chopina i Johannesa Brahmsa, a także utwory kompozytorów współczesnych, m.in. Paula Hindemitha, Michaela Tippetta, Hansa Wernera Henzego, Josepha Schwantnera i Johna Adamsa. Uważany jest za propagatora muzyki współczesnej[2], gdyż w ostatnich latach poświęca dużo uwagi muzyce kompozytorów XX wieku. Wykonywał m.in. Koncert fortepianowy "Zmartwychwstanie" ("Resurrection") Krzysztofa Pendereckiego podczas premiery tego utworu z Orkiestrą Filadelfijską w maju 2002.

Oprócz występów solowych Ax koncertuje i nagrywa w duecie z wiolonczelistą Yo-Yo Ma, działał także w kwartecie z Ma oraz skrzypkami Izaakiem Sternem i Jaime Laredo (do śmierci Sterna w 2001). Kwartet był wielokrotnie wyróżniany, m.in. nagrodami Grammy. Ostatnio Ax wydaje płyty i grywa koncerty w trio fortepianowym z Yo-Yo Ma i skrzypkiem Itzhakiem Perlmanem. Od 1987 pianista związany jest kontraktem z wytwórnią Sony Classical Records.

W sezonie 2005/2006 był solistą Filharmoników Berlińskich, z którymi występował pod batutą Sir Simona Rattle'a w Berlinie i Nowym Jorku, a następnie solistą Filharmoników Nowojorskich, występując w cyklu programów kameralnych i orkiestrowych prezentujących dzieła Mozarta i Richarda Straussa.

Występy w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Emanuel Ax kilkakrotnie przyjeżdżał do Polski, koncertując w Warszawie, Krakowie i Łodzi.

Kilkakrotnie wystąpił w roku 2010, w tym 16 lutego w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Wraz z prezentującą się polskiej publiczności po raz pierwszy Londyńską Orkiestrą Symfoniczną pod batutą Walerija Giergijewa wykonał II Koncert fortepianowy f-moll op. 21 Fryderyka Chopina. Występ, w przeddzień 200. rocznicy urodzin kompozytora, i jednocześnie tuż przed uroczystą inauguracją Roku Chopinowskiego, zorganizował Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Konkursy pianistyczne:

Nagrody Grammy za najlepsze wykonania muzyki kameralnej:

  • 1986: Emanuel Ax & Yo-Yo Ma – Brahms: Sonaty na wiolonczelę i fortepian e-moll i F-dur
  • 1987: Emanuel Ax & Yo-Yo Ma – Beethoven: Sonata na wiolonczelę i fortepian C-dur i Wariacje
  • 1992: Emanuel Ax, Jaime Laredo, Yo-Yo Ma & Izaak Stern – Brahms: Kwartety fortepianowe op. 25 i 26
  • 1993: Emanuel Ax & Yo-Yo Ma – Brahms: Sonaty na wiolonczelę i fortepian
  • 1996: Emanuel Ax, Yo-Yo Ma & Richard Stoltzman – Brahms/Beethoven/Mozart: Tria na klarnet, wiolonczelę i fortepian

Nagrody Grammy za najlepsze wykonania na instrument solowy (bez udziału orkiestry):

  • 1995: Haydn: Sonaty fortepianowe nr 32, 47, 53, 59
  • 2004: Haydn: Sonaty fortepianowe nr 29, 31, 34, 35 i 49

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Informacja za biogramem artysty w Internetowym Centrum Informacji Chopinowskiej. Dostęp: 19-02-2009.
  2. Rok Chopinowski w Filharmonii Narodowej. Mistrzowie fortepianu, zapowiedź koncertu 23.05.2010. Dostęp 20-02-2010.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Odnośniki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]