Emil Artin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Emil Artin

Emil Artin (ur. 3 marca 1898 w Wiedniu, zm. 20 grudnia 1962 w Hamburgu), austriacki matematyk.

Jego ojciec, także Emil Artin był ormiańskim handlarzem dzieł sztuki, matka Emma Laura Artin była śpiewaczką operową. Dorastał w Reichenbergu (obecnie Liberec) w Czechach, gdzie niemiecki był wiodącym językiem. W 1916 ukończył szkołę średnią i rok później rozpoczął studia na Uniwersytecie Wiedeńskim.

Kariera naukowa Artina związała go z Niemcami (głównie z Hamburgiem). W atmosferze zagrożenia nazizmem, w 1937 roku wyemigrował do USA. Pracował na Uniwersytecie Indiany od 1938 do 1946 roku i na Uniwersytecie Princeton od 1946 do 1958 roku.

Osiągnięcia i praca[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z czołowych algebraików XX wieku. Mimo iż ukazał się tylko jeden tom jego dzieł Collected Papers w opracowaniu Serge Langa i Johna Tate. Pracował nad algebraiczną teorią liczb, wniósł ogromny wkład do teorii rozszerzeń abelowych ciał liczbowych (tzn. rozszerzeń Galois, których grupa Galois jest abelowa) oraz L-funkcjami. Wniósł także wkład do klasycznej teorii grup, pierścieni i ciał. Rozwinął teorię warkoczy jako dziedzinę topologii algebraicznej.

Hipotezy Artina[edytuj | edytuj kod]

Sformułował dwie hipotezy, znane dziś pod nazwą hipotez Artina. Pierwsza z nich dotyczy L-funkcji w sensie Artina reprezentacji liniowych grup Galois. Druga hipoteza dotyczy klasycznej teorii liczb i jest pytaniem o "częstość" z jaką dana liczba całkowita jest pierwiastkiem pierwotnym modulo liczba pierwsza p (wspomniana "częstość" rozważana jest w konktekście wszystkich liczb pierwszych p). Hooley przedstawił częściowe rozwiązanie tego problemu.

Studenci Artina[edytuj | edytuj kod]

Artin był promotorem ponad trzydziestu doktorantów, w tym Bernarda Dworka, Serge Langa, Kollagunta Ramanathana, Johna Tate, Hansa Zassenhausa i Maxa Zorna.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

W 1932 roku poślubił żydówkę Nataszę Jasny, urodzoną w Rosji. Sam Artin nie był Żydem, choć za pochodzenie został pozbawiony stanowiska uniwersyteckiego w 1937 roku. Miał trójkę dzieci, jednym z nich jest Michael Artin, amerykański algebraik, obecnie w MIT.