Emirat Sycylii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Emirat Sycylii – państwo muzułmańskie istniejące w latach 965-1072 na wyspie o tej samej nazwie. W I. połowie IX wieku intensyfikacja najazdów wojsk arabskich doprowadziła do objęcia przez nich władzy na wyspie. Arabowie podbili Sycylię w 902 roku, a podczas ich rządów ponownie wzrosło znaczenie wyspy. Sycylia była wówczas najbogatszą krainą basenu Morza Śródziemnego, ponadto kultura i sztuka znacznie ewoluowała, dzięki czemu prezentowała bardzo wysoki poziom. Jednakże ich panowanie nie trwało długo, albowiem już w 1061 roku ówcześni mieszkańcy byli stopniowo, aczkolwiek skutecznie wypierani przez ludy chrześcijańskie.

Pierwsza inwazja arabska[edytuj | edytuj kod]

W 532 roku wojska bizantyjskie z rozkazu Justyniana I odzyskały Sycylię dla Cesarstwa Wschodniorzymskiego. Sto siedemnaście lat później korzystając z osłabienia Konstantynopola, Arabowie pod wodzą Kalifa Usmana dokonali krótkotrwałego zajęcia wyspy. Pod koniec VII w. Umajjadzi wznowili podbój Północnej Afryki. Po zajęciu zbuntowanego Egzarchatu Kartaginy, Arabowie uczynili z niego bazę wypadową dla dalszych podbojów i rozpoczęli budowę floty.

Ok. roku 700 zajęli wyspę Pantelleria, ale niezgoda w ich szeregach doprowadziła do zaniechania podboju bizantyjskiej Sycylii. Zamiast tego obie strony zawarły traktat handlowy umożliwiający arabskim kupcom handel w portach sycylijskich. Ataki floty muzułmańskiej powtarzały się w latach 703, 728, 729, 730, 731, 733 i 734; w trakcie dwóch ostatnich ataków Cesarstwo stawiało wyraźny opór.

Pierwszy prawdziwy podbój rozpoczął się w 740 roku, kiedy Habib, władca Tunezji, który uczestniczył w nieudanej inwazji w 728 roku, zajął Syrakuzy. Choć planował zająć całą prowincję, był zmuszony przerwać kampanię z powodu buntu Berberów w swoim państwie. Ponowny atak w 752 roku przyniósł jedynie odzyskanie samego miasta.

Bunt Eufemiusza i stopniowy podbój wyspy przez muzułmanów[edytuj | edytuj kod]

W 826 roku Eufemiusz, dowódca floty bizantyjskiej stacjonującej na Sycylii, wziął ślub z zakonnicą. Cesarz Michał II, zdając sobie sprawę z czynu popełnionego przez swojego podwładnego, wysłał jednego że swoich generałów – Konstantyna – by ten ukarał winnego obcięciem nosa. Eufemiusz zabił Konstantyna i zajął Syrakuzy, a następnie został pokonany i zbiegł do północnej Afryki. Po przybyciu na miejsce poprosił Zijadat Allaha - aghlabidzkiego emira Tunisu - o pomoc w odzyskaniu swojego państwa i zapewnienia mu bezpieczeństwa. Emir zgodził się udzielić wsparcia pod warunkiem składania przez Greka rocznego trybutu i powierzył podbój wyspy swojemu generałowi, siedemdziesięcioletniemu kadiemu Asadowi ibn al-Furatowi. Siły muzułmańskie po wylądowaniu w Mazara del Vallo liczyły 10000 pieszych, 700 konnych i 100 statków wzmocnionych flotą Eufemiusza. Pierwsza bitwa z oddziałami lojalnymi Bizancjum odbyła się 15 lipca 827 roku w pobliżu Mazary i zakończyła się zwycięstwem Aghlabidów. Asad następnie zajął południowy brzeg wyspy i rozpoczął oblężenie Syrakuz. Po rocznym oblężeniu i próbie buntu, był on w stanie pokonać wielką armię wysłaną z Palermo wspieraną przez Dożę Wenecji, Giustiniano Participazio. Jednak zwycięski pochód armii Asada został przerwany przez zarazę, której ofiarą padł sam Asad, jak również wielu z jego poddanych, przez co siły muzułmańskie wycofały się do zamku Mineo. Później wrócono do ofensywy, ale po nieudanym oblężeniu Castrogiovanni (obecnie Enna), gdzie zmarł Eufemiusz, wojska wycofały się do Mazary.

W 830 roku, resztki armia Asada otrzymały wsparcie 30000 współwyznawców z Afryki i Andaluzji. Na przełomie lipca i sierpnia siły muzułmańskich Iberów odniosły zwycięstwo nad oddziałami Teodotusza, ale kolejny raz plaga zmusiła ich do powrotu do Mazary, a następnie do Afryki. Tymczasem berberyjska część armii po rocznym oblężeniu we wrześniu 831 roku zdobyła Palermo, które po przemianowaniu na Al-Medina stało się stolicą Emiratu Sycylii. Dalszy podbój przebiegał powoli z powodu silnego oporu miejscowej ludności oraz armii bizantyjskiej. Przez długi czas niepokonane utrzymywały się Syrakuzy (do 878 r.), Taormina padła dopiero w 902 roku, a całą wyspę udało się opanować dopiero w 965 roku.

Czasy Emiratu[edytuj | edytuj kod]

O sukcesję nad emiratem spierały się dwie muzułmańskie dynastie - Aghlabidzi z Tunisu i Fatymidzi z Kairu. Na tym konflikcie skorzystał Konstantynopol zajmując na kilka lat wschodnie krańce wyspy. Po stłumieniu rewolty, fatymidzki kalif Ismail al-Mansur mianował Hassana al-Kalbiego (948-964) emirem Sycylii. Z powodzeniem udało mu się powstrzymać stale powracające oddziały Bizancjum i założyć dynastię Kalbidów. Za Kalbidów wyprawy na południe Italii trwały do XI w. i pociągnęły za sobą wyprawę Cesarza Rzymskiego Ottona II w 982 roku, która poniosła klęskę w bitwie w pobliżu miejscowości Crotone w Kalabrii. Za panowania emira Yusufa al-Kalbiego (990-998) jego władztwo zaczęło się rozpadać, a pod rządami emira Al-Akhala (1017-1037) wybuchł konflikt dynastyczny, w trakcie którego oponenci do tronu sprzymierzali się z Bizancjum i zirydzkimi władcami Tunezji, który doprowadził do rozpadu Emiratu za panowania Hasana as-Samsama (1040-1053) na kilka udzielnych państewek.

Po zakończenie podboju wyspy, Arabowie rozpoczęli reformę gruntów, która doprowadziła do zwiększenia produktywności i rozwoju małych gospodarstw i dominacji majątków ziemskich. Rozwinęli również system irygacji oraz sprowadzili na wyspę sadzonki takich roślin jak: pomarańcze, cytryny, pistacje oraz trzcina cukrowa. Opis Palermo sporządzony przez bagdadzkiego kupca, Ibn Haukala, który odwiedził emirat w 950 roku.

Mury dzielnicy Kasr (pałac) znajdującej się w centrum metropolii przetrwały do naszych czasów, a na terenie, na którym znajdował się wielki meczet postawiono następnie katedrę rzymską. W dzielnicy Al-Khalisa (Kalsa) znajdowały się takie budynki jak: Pałac Sułtański, łaźnie, meczety, siedziby urzędów i prywatne więzienie. Ibn Hawqual doliczył się 7000 rzeczników handlu w 150 sklepach. W 1050 roku Palermo liczyło 350000 mieszkańców, co czyniło je jednym z największych miast w Europie, ustępującym jedynie stolicy Andaluzji, Cordobie, która liczyła wtedy 450000 obywateli. Dla porównania, za chrześcijańskiego Królestwa Sycylii, liczba ludności w Palermo spadła do 150000, choć stało się największym miastem w Europie ze względu na większy spadek populacji w Cordobie, natomiast w 1330 roku, populacja Palermo liczyła już tylko 51000 mieszkańców.

Arabski podróżnik, geograf i poeta Ibn Dzubair odwiedził emirat pod koniec XII w. i opisał dzielnice Al-Kasr i Al-Khalisa (Kalsa): Emirat jest wyposażony w dwa najbardziej pożądane atrybuty – splendor i bogactwo. Zawiera on wszystkie prawdziwe i wyimaginowane piękna, które można sobie wyobrazić. Splendor i łaski zdobią place i tereny wiejskie, ulice i drogi są szerokie, a oko jest olśnione pięknem sytuacji. Jest to miasto pełne cudów, z zabudową podobną do tej występującej w andaluzyjskiej Cordobie, zbudowanej z wapienia. Stałe strumienie wody z czterech źródeł dzielą miasto na cztery części. Jest tak wiele meczetów, że są one niemożliwe do zliczenia. Większość z nich służy również jako szkoły. Oko jest oszołomione całym tym splendorem.

Podczas jego wyprawy, Rumijczycy w dalszym ciągu próbowali odzyskać panowanie nad wyspą, natomiast muzułmanie próbowali odzyskać panowanie nad wschodnią częścią wyspy okupowanej przez Bizancjum.

Upadek[edytuj | edytuj kod]

Emirat Sycylii zaczął się rozpadać pod wpływem sporów wewnątrzdynastycznych, które miały miejsce na początku XI w. Do XI w. południowa Italia dostała się pod panowanie Normanów, którzy byli chrześcijańskimi potomkami wikingów. Wśród nich znajdował się Roger I, który w przyszłości miał odbić wyspę z pod panowania Arabów. W 1060 roku wyspa została najechana przez Normana Roberta Guiscarda, syna Tankreda. W wyniku najazdu Sycylia została podzielona na trzy niezależne emiraty z głównymi ośrodkami w Syrakuzach, Palermo i Qas'r Ianni. Po zdobyciu Apulii i Kalabrii, Roger I podjął się podboju Mesyny z armią 700 rycerzy. W 1068 roku Roger de Hauteville i jego ludzie pokonali muzułmanów w Misilmeri, ale najważniejszą bitwą było oblężenie Palermo, które doprowadziło do załamania oporu sił muzułmańskich co doprowadziło do opanowania wyspy do 1091 roku. Po zakończeniu podboju Normanowie odsunęli od władzy lokalnego emira Yusufa ibn Abdallaha.

Strata wcześniej wymienionych miast zadała poważny cios dla muzułmańskiej władzy na wyspie. Miastem Qas'r Ianni (nowoczesne Enna) nadal rządził emir, Ibn Al-Hawas, który zajmował je od lat. Jego następca, Ibn Hamud, zrzekł się władzy i nawrócił się na chrześcijaństwo w 1087 roku. Po nawróceniu, Ibn Hamud wszedł w szeregi chrześcijańskiej szlachty i wycofał się z rodziną do posiadłości w Kalabrii, za zgodą Rogera I. W 1091 roku upadły ostatnie twierdze muzułmańskie w południowej części Sycylii i na Malcie - Butera i Noto - co zapoczątkowało upadek muzułmańskiej potęgi w basenie Morza Śródziemnego.