Emu zwyczajne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Emu zwyczajne
Dromaius novaehollandiae[1]
(Latham, 1790)
Emu zwyczajne
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd paleognatyczne
Rząd kazuarowe
Rodzina kazuarowate
Podrodzina emu
Rodzaj Dromaius
Gatunek emu zwyczajne
Synonimy
  • Casuarius N. Hollandiae Latham, 1790[2]
  • Dromiceius novaehollandiae (Latham, 1790)
Podgatunki
  • D. n. rothschildi Mathews, 1912
  • D. n. novaehollandiae (Latham, 1790)
  • D. n. diemenensis Le Souef, 1907
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło emu w Wikisłowniku

Emu zwyczajne, emu (Dromaius novaehollandiae) – gatunek nielotnego ptaka z rodziny emu (Dromaiidae), będący jedynym żyjącym gatunkiem w obrębie rodzaju Dromaius. Jest największym ptakiem tubylczym w Australii i drugim pod tym względem na świecie. Większy jest jedynie inny, spokrewniony z nim bezgrzebieniowiecstruś.

Podgatunek emu, który wcześniej zamieszkiwał Tasmanię wyginął po kolonizacji Australii przez Europejczyków w 1788. Ich działania wpłynęły także na rozmieszczenie podgatunków kontynentalnych. Dawniej emu były pospolite na wybrzeżu wschodnim, dziś występują tam rzadko. Jednak rozwój rolnictwa i dostarczanie wody do centralnej części kontynentu pozwoliły ptakom na egzystencję na wysuszonych regionach. Emu są hodowane dla mięsa, oleju i skór.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Ma masywne ciało i długie nogi po trzy palce na każdej. Upierzenie tułowia u obu płci jest koloru brązowego. Głowa o czarnym odcieniu z niebieskoszarą, nagą skórą na bokach i na szyi.

Jest drugim po strusiu największym żyjącym ptakiem. Osiąga do 2 m wysokości (1 m w kłębie) i wagę do 55 kg. Samica jest cięższa od samca o około 5 kg. Skrzydła zredukowane, ich długość to około 20 cm[4].

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Żyje głównie na krzaczastych stepach (w Australii nazywanych scrubs); unika gęsto zaludnionych miejsc, zwartych lasów oraz obszarów suchych[5].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Żeruje w małych stadach. Jest wszystkożercą, jego główne pożywienie to owoce, nasiona oraz owady. W warunkach naturalnych nie jedzą suchych traw i dojrzałych liści, nawet gdy brak innego pożywienia. Połyka małe kamyczki (gastrolity) o masie do 46 gram. W okresie dostępności pokarmu magazynuje zapasy tłuszczu, które zużywa w okresie niedostępności pożywienia; po spadku wagi z 45 do 20 kg ptak jest nadal sprawny. Poza okresem inkubacji emu stale wędrują[4].

Biega bardzo szybko, osiągając do 50 km/h. W razie zagrożenia broni się uderzając napastnika nogami. Potrafi pływać[6].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Emu zaczynają tworzyć pary w grudniu i styczniu. Wielkość terytorium to około 30 km2. Jaja są składane od kwietnia do czerwca w liczbie 9 do 20. Początkowo są zielononiebieskie, lecz ciemnieją wraz z postępem inkubacji; w momencie wykluwania się piskląt są niemal czarne. Ich wymiary to około 130x90 mm. Składane są w odstępach 2-4 dni[6]. Inkubacja trwa 56 dni. Po wykluciu się młodych samiec staje się agresywny i przepędza samicę, a nawet ludzi, z okolic gniazda. Samica szuka kolejnych samców, z którymi może kopulować, a opiekę nad młodymi sprawuje samiec. W szacie puchowej młode pokryte są brązowo-białymi pasami, a na wierzchu głowy brązowo-białymi wzorami. Samiec nie narzuca młodym, gdzie mają iść, jedynie je pilnuje. Usamodzielniają się po 5-7 miesiącach od wyklucia. Po tym okresie samiec poszukuje samicy na kolejny lęg[4].

Emu mogą się rozmnażać po 2-3 latach, w niewoli już po 20 miesiącach[6].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono kilka podgatunków D. novaehollandiae[7], lecz ich pozycja taksonomiczna jest sporna. Niektórzy autorzy wyodrębniają emu małe i czarne do rangi gatunku[8][9][10], niektóre badania genetyczne wykazały że nie różnią się od emu w sposób wystarczający aby uzyskały status odrębnych taksonów[11][12].

  • Dromaius novaehollandiae rothschildi – południowo-zachodnia Australia.
  • emu zwyczajne (Dromaius novaehollandiae novaehollandiae) – Australia z wyjątkiem połdniowo-wschodniej.
  • Dromaius novaehollandiae diemenensis – podgatunek wymarły, występował na Tasmanii.

Status, zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Według IUCN gatunek klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Populacja szacowana jest na 630 000-725 000 osobników[13].

Hodowcy i farmerzy australijscy tępią emu, gdyż żeruje on na polach uprawnych i wyrządza tam szkody. Na południowym zachodzie postawiono ponad 1000 km ogrodzeń, by chronić uprawy przez emu wędrującymi z centrum kontynentu. Mimo tego działalność ludzka ma również pozytywny wpływ na populację tych ptaków, gdyż sztucznie utworzone pod wypas bydła i owiec obszary nawadniane umożliwiają emu gnieżdżenie się w miejscach, gdzie uprzednio nie mogły z powodu braku wody[4].

Pisklę

Przypisy

  1. Dromaius novaehollandiae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Emu (Dromaius novaehollandiae) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 16 lipca 2012].
  3. Dromaius novaehollandiae. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 red. Christopher Perrins: Ptaki. Wszystkie rodziny świata. Warszawa: Buchmann, 2012, s. 41-42. ISBN 978-83-7670-263-6.
  5. S. J. J. F. Davies: Grzimek's Animal Life Encyclopedia. 8 Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins (2 ed.). Farmington Hills: MI: Gale Group, 2003, s. 83-87. ISBN 0 7876 5784 0.
  6. 6,0 6,1 6,2 V.R. Patodkar, S.D. Rahane, M.A. Shelaj & D.R. Belhekar. Behavior of Emu bird (Dromaius novaehollandiae). „Veterinary World”. 2, s. 440, 2009. 
  7. Frank Gill, David Donsker (red.): Ratites: tinamous to kiwis (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-07-11].
  8. Edward C. Dickinson: The Howard and Moore complete checklist of the birds of the World, Revised and enlarged 3rd Edition. Londyn: Christopher Helm, 2003. ISBN 9780691117010. (ang.)
  9. Les Christidis, Walter Boles: Systematics and Taxonomy of Australian Birds. Collingwood Victoria, Australia: CSIRO Publishing, 2008. ISBN 9780643096028. (ang.)
  10. E. C. Dickinson (Editor), J. V. Remsen Jr.: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 1: Non-passerines. Eastbourne: Aves Press, 2013. ISBN 9780956861108. (ang.)
  11. Errol Fuller: Extinct Birds. Revised Edition. Nowy Jork: Cornell University Press, 2001. ISBN 080143954X. (ang.)
  12. Tim H. Heupink, Leon Huynen, David M. Lambert. Ancient DNA Suggests Dwarf and ‘Giant’ Emu Are Conspecific. „PloS ONE”. 6 (4), s. e18728, 2011. doi:10.1371/journal.pone.0018728 (ang.). 
  13. Emu Dromaius novaehollandiae. BirdLife International, 2013. [dostęp 23 sierpnia 2013].