Encefalopatia wątrobowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Encefalopatia wątrobowa
Zdjęcie mikrograficzne ukazujące obraz marskość wątroby, jednej z najczęstszych przyczyn encefalopatii wątrobowej (barwienie trichromem).
Zdjęcie mikrograficzne ukazujące obraz marskość wątroby, jednej z najczęstszych przyczyn encefalopatii wątrobowej (barwienie trichromem).
ICD-10 K72
Niewydolność wątroby niesklasyfikowana gdzie indziej
K72.0 Ostra i podostra niewydolność wątroby
K72.1 Przewlekła niewydolność wątroby
K72.9 Niewydolność wątroby nieokreślona
MedlinePlus 000302
MeSH D006501

Encefalopatia wątrobowa – zespół neurologiczny polegający na zaburzeniu funkcjonowania centralnego układu nerwowego na skutek działania toksyn pojawiających się w układzie w związku z uszkodzeniem wątroby przez niektóre leki, substancje toksyczne, ostre zakażenia podczas innych chorób wątroby, krwotoki do przewodu pokarmowego, wirusy (wirusowe zapalenie wątroby) lub alkohol.

Patogeneza[edytuj | edytuj kod]

Jedną z najczęstszych przyczyn encefalopatii wątrobowej jest zaburzenie funkcjonowania wątroby w przebiegu marskości. Na skutek zaburzonej detoksykacji w organizmie powstaje wiele substancji, mających szkodliwy wpływ na czynność układu nerwowego. Należą do nich m.in.:

Dochodzi również do zwiększenia gęstości receptorów dla kwasu γ-aminomasłowego i nadmiernej stymulacji układu GABA-ergicznego[2].

Postacie[edytuj | edytuj kod]

Encefalopatię wątrobową można podzielić na:

  1. Utajoną (60–70% chorych) – dyskretne objawy neuropsychiczne, zauważalne dopiero w specjalnych badaniach psychometrycznych (patrz niżej).
  2. Jawną:
    • ostra encefalopatia wątrobowa: gwałtowne objawy, najczęściej związane z jakimś czynnikiem wyzwalającym:
    • przewlekła encefalopatia wątrobowa

Objawy[edytuj | edytuj kod]

  • zaburzenia cyklu snu i czuwania
  • zaburzenia uczenia się, zapamiętywania, koncentracji
  • zaburzenia orientacji przestrzennej
  • zaburzenia nastroju – apatia, nadpobudliwość
  • asterixis (grubofaliste drżenie rąk)
  • foetor hepaticus
  • zmiany w zapisie EEG – początkowo zwolnienie czynności podstawowej, następnie ogniskowe lub uogólnione fale wolne, fale trójfazowe, wyładowania napadowe iglic lub fal wolnych
  • zwiększone stężenie amoniaku we krwi
  • w ostatnim etapie śpiączka wątrobowa, głębokie zaburzenia metaboliczne (kwasica metaboliczna)

Stopnie kliniczne encefalopatii wątrobowej[edytuj | edytuj kod]

Stopień Świadomość Intelekt Zachowanie Zaburzenia neurologiczne
0 bez zmian prawidłowe prawidłowa bez zmian
1 zaburzenia rytmu snu i czuwania zaburzenia koncentacji, trudności w wykonywaniu działań arytmetycznych, zapominanie euforia, słowotok, drażliwość ataksja, zaburzenia pisma
2 dezorientacja, przymglenie, letarg zaburzenia pamięci, niezorientowanie co do czasu zaburzenia osobowości, nieadekwatne zachowania asterixis, dyzartria, osłabione odruchy ścięgniste
3 senność, splątanie, półstupor otępienie lęk, urojenia, gniew wygórowane odruchy ścięgniste, odruchy patologiczne, oczopląs, objawy pozapiramidowe
4 śpiączka brak niemożliwe do oceny sztywność odmóżdżeniowa, szerokie źrenice bez reakcji na światło

Rozpoznanie klinicznie niejawnej encefalopatii wątrobowej (stopień 1–2) jest możliwe na podstawie stwierdzenia zaburzeń w badaniach psychometrycznych, do których należą m.in.:

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Ostra encefalopatia wątrobowa[edytuj | edytuj kod]

  • dieta "0" przez 24–48 h, potem dieta ubogobiałkowa (zawartość białka w pokarmie nie może przekraczać 0,5 g/kg masy ciała). W bardzo ciężkich przypadkach niezbędne jest żywienie dojelitowe
  • środki przeczyszczającelaktuloza, początkowo 45 ml doustnie powtarzane co godzinę aż do uzyskania wypróżnienia. Potem 15–45 ml w dawkach podzielonych (lub inna dawka, umożliwiająca uzyskanie wypróżnień na poziomie 2–3 luźnych stolców na dobę). W bardzo ciężkich przypadkach – mechaniczne oczyszczenie jelita.
  • neomycyna – w dawce 3–6 g/dobę w dawkach podzielonych przez 1–2 tygodnie (wyjałowienie jelita), rifaksymina[5]
  • jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo spożycia przez chorego nadmiernych ilości benzodiazepinflumazenil w dawce 1 mg dożylnie
  • asparaginian ornityny – przy zwiększonym stężeniu amoniaku we krwi

Przewlekła encefalopatia wątrobowa[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej skuteczną metodą w leczeniu przewlekłej encefalopatii wątrobowej jest przeszczepienie wątroby.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 RF. Butterworth. Pathophysiology of hepatic encephalopathy: The concept of synergism.. „Hepatol Res”. 38 (s1The 6 Japan Society of Hepatology Single Topic Conference: Liver Failure: Recent Progress and Pathogenesis to Management. 28-29 September 2007, Iwate, Japan), s. S116-S121, Nov 2008. doi:10.1111/j.1872-034X.2008.00436.x. PMID 19125942. 
  2. 2,0 2,1 A. Mas. Hepatic encephalopathy: from pathophysiology to treatment.. „Digestion”. 73 Suppl 1, s. 86-93, 2006. doi:10.1159/000089783. PMID 16498256. 
  3. 3,0 3,1 RF. Butterworth. Role of circulating neurotoxins in the pathogenesis of hepatic encephalopathy: potential for improvement following their removal by liver assist devices.. „Liver Int”. 23 Suppl 3, s. 5-9, 2003. PMID 12950954. 
  4. 4,0 4,1 FM. Felaco, P. Pagliano. [Hepatic encephalopathy. Pathogenesis and therapy]. „Infez Med”. 5 (1), s. 14-9, Mar 1997. PMID 12847306. 
  5. Mas A., Rodés J., Sunyer L., Rodrigo L., Planas R., Vargas V., Castells L., Rodríguez-Martínez D., Fernández-Rodríguez C., Coll I., Pardo A. Comparison of rifaximin and lactitol in the treatment of acute hepatic encephalopathy: results of a randomized, double-blind, double-dummy, controlled clinical trial.. „Journal of hepatology”. 1 (38), s. 51–8, styczeń 2003. PMID 12480560. 
  6. MR. Al Sibae, BM. McGuire. Current trends in the treatment of hepatic encephalopathy.. „Ther Clin Risk Manag”. 5 (3), s. 617-26, Jun 2009. PMID 19707277. 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.