Endocentryzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Endocentryzm – właściwość konstrukcji gramatycznej złożonej z dwóch lub więcej elementów polegająca na tym, że ta konstrukcja należy do tej samej klasy, co jeden z elementów. W praktyce oznacza to, że można zastąpić całe wyrażenie tym elementem.

Np. wyrażenie „czarny kot” jest endocentryczne i można je zastąpić wyrażeniem „kot”: „czarny kot przebiegł drogę” – „kot przebiegł drogę”.

Często przyjmuje się, że endocentryczne są też wyrażenia, których nie można zastąpić, jeśli wynika to z związków zgody – „Kasia i Basia” nie można zastąpić przez „Kasia”, „Basia” czy też „i”: po zastąpieniu „Kasia i Basia były w kinie” przechodzi w niepoprawne „Kasia były w kinie”. Jednak bardzo podobne składniowo „koty i psy” można zastąpić z powodzeniem przez „koty” lub „psy”.

Endocentryzm zwykle dotyczy pary większych wyrażeń, egzocentryzm zaś łączenia małego wyrażenia (końcówki gramatycznej, przyimka itd.) z dużym.