Endocentryzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Endocentryzm to właściwość konstrukcji gramatycznej złożonej z dwóch lub więcej elementów polegająca na tym, że ta konstrukcja należy do tej samej klasy, co jeden z elementów. W praktyce oznacza to, że można zastąpić całe wyrażenie tym elementem.

Np. wyrażenie "czarny kot" jest endocentryczne i można je zastąpić wyrażeniem "kot": "czarny kot przebiegł drogę" - "kot przebiegł drogę".

Często przyjmuje się, że endocentryczne są też wyrażenia, których nie można zastąpić, jeśli wynika to z związków zgody - "Kasia i Basia" nie można zastąpić przez "Kasia", "Basia" czy też "i": po zastąpieniu "Kasia i Basia były w kinie" przechodzi w niepoprawne "Kasia były w kinie". Jednak bardzo podobne składniowo "koty i psy" można zastąpić z powodzeniem przez "koty" lub "psy".

Endocentryzm zwykle dotyczy pary większych wyrażeń, egzocentryzm zaś łączenia małego wyrażenia (końcówki gramatycznej, przyimka itd.) z dużym.