Engelbert Dollfuß
| Engelbert Dollfuß | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 4 października 1892 Texingtal |
| Data i miejsce śmierci | 25 lipca 1934 Wiedeń |
| Kanclerz Austrii | |
| Przynależność polityczna | Austriacka Partia Chrześcijańsko-Społeczna |
| Okres urzędowania | od 20 maja 1932 do 25 lipca 1934 |
| Poprzednik | Karl Buresch |
| Następca | Kurt Schuschnigg |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Dr Engelbert Dollfuß, Dollfuss (ur. 4 października 1892, zm. 25 lipca 1934) – austriacki polityk, jeden z przywódców Partii Chrześcijańsko-Społecznej; 1932–1934 kanclerz i minister spraw zagranicznych.
Urodził się w mieście Texing. Studiował prawo w Wiedniu i ekonomię w Berlinie. W czasie I wojny światowej walczył na froncie alpejskim, gdzie w 1918 wzięto go do niewoli.
W nowo powstałej Republice Austrii był m.in. ministrem ds. rolnictwa i lasów. 20 maja 1932 został kanclerzem, stając na czele prawicowej koalicji. Wprowadził rządy autorytarne, oparte na zasadach korporacjonizmu i solidaryzmu narodowego. Wyraźne były za jego rządów wpływy papieskich encyklik dotyczących chrześcijańskiej nauki społecznej oraz włoskiego faszyzmu. Był jednak przeciwnikiem niemieckiego nazizmu. System panujący w Austrii w latach 1933–1938 często nazwa się austrofaszyzmem.
W marcu 1933 doszło do samorozpędzenia się parlamentu austriackiego (w wyniku konfliktu wewnątrz jego prezydium). Kanclerz Dollfuß nie dopuścił do ponownego zebrania się legislatywy i odtąd rządził za pomocą dekretów, mających umocowanie w aktach prawnych wydanych podczas I wojny światowej, dających uprawnienia ustawodawcze rządowi.
Kanclerz Dollfuß zdecydował o delegalizacji tak austriackiego odłamu partii nazistowskiej (w czerwcu 1933), jak i socjaldemokratyczną SDAPÖ (w lutym 1934). We wrześniu 1933 sformował wspierające reżim ugrupowanie Vaterländische Front (Front Ojczyźniany). Krwawo stłumił wywołany przez komunistów, bunt robotniczy. Dollfuß, pragnąc ochronić niezależność swego kraju, stopniowo popadał w coraz większą zależność od Włoch Mussoliniego.
Pierwszy zamach na Dollfußa miał miejsce 3 października 1933 roku, gdy w kierunku opuszczającego gmach parlamentu kanclerza nieznany napastnik oddał dwa niecelne strzały.
25 lipca 1934 naziści austriaccy dokonali nieudanej próby puczu i anschlussu. Wdarli się m.in. do siedziby rządu i śmiertelnie ranili kanclerza, który po pewnym czasie wykrwawił się na śmierć. Urząd kanclerski Dollfußa przejął Anton Rintelen[1]. Pucz został stłumiony, siedmiu nazistów, włącznie z zabójcą Dollfußa, esesmanem Otto Planettą, zostało skazanych na karę śmierci przez powieszenie. Nowym dyktatorem został bliski współpracownik zamordowanego, dr Kurt Schuschnigg.
