Epidemiologia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Epidemiologia (język grecki "epi" – na , "demos" – lud, "logos" – słowo, nauka) – badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia a także zastosowanie tej wiedzy do kontrolowania problemów zdrowotnych[1][2]. Epidemiologia bada wpływ czynników środowiskowych oraz warunków występowania epidemii spowodowanych chorobami w określonej populacji, wpływających na stan jej zdrowia. Może dotyczyć chorób ludzi, zwierząt i roślin.

Cele[edytuj | edytuj kod]

Cele tej nauki w zakresie dotyczącym ludzi osiąga się przez badanie:

  • rozpowszechnienia chorób, czyli częstości występowania i rozmieszczenia chorób w danej populacji ludzkiej
  • rozpowszechnienia inwalidztw i ich przyczyn
  • rozpowszechnienia zgonów i ich przyczyn.


Miary epidemiologiczne[edytuj | edytuj kod]

Zdobywa te informacje przez pomiar:

  • pozytywnych mierników stanu zdrowia:
    • dotyczących rozwoju fizycznego
    • oceny sprawności fizycznej
    • ustalenia wskaźnika wydolności
  • negatywnych mierników stanu zdrowia:
    • dotyczących chorób
      • ustalenie chorobowości. Opisuje ona liczbę osób chorujących wcześniej i tych, którzy zachorowali w określonym okresie czasu, zazwyczaj w okresie ostatnich 12 miesięcy[3]. Jeśli odnosi się to do dłuższego okresu czasu to nazywamy ją chorobowością okresową. Jeśli przedstawia informacje o wszystkich chorych, którzy chorowali kiedykolwiek w swoim życiu do czasu badania to nazywamy ją chorobowością skumulowaną lub zbiorczą[3].
      • ustalenie zapadalności
    • dotyczących zgonów
Negatywne mierniki stanu zdrowia
Miernik¹ licznik mianownik
Chorobowość liczba chorych populacja
Zachorowalność liczba nowych chorych populacja narażona
Umieralność liczba zgonów populacja
Śmiertelność liczba zgonów z powodu określonej choroby liczba chorych

¹Wszystkie mierniki stosuje się dla określonego przedziału czasowego zależnego od badanego organizmu. W epidemiologii człowieka jest to okres jednego roku.

Populacja[edytuj | edytuj kod]

Badania te dotyczą określonych populacji. Z reguły czynnikiem decydującym o określeniu populacji jest:

  • wiek
  • miejsce zamieszkania
  • narażenie na czynniki ryzyka wystąpienia danego schorzenia.

Rodzaje badań epidemiologicznych[edytuj | edytuj kod]

  1. Badania przeglądowe prowadzone w celu określenia stanu zdrowia określonej populacji. Na tej podstawie można określić współczynnik chorobowości lub potwierdzić, że dana populacja jest wolna od określonej choroby. Są także pomocne w ocenie wpływu warunków zewnętrznych na powstawanie i szerzenie się choroby.
  2. Badania obserwacyjne:
    • Kliniczno-kontrolne (retrospektywne), w których wybiera się odpowiednią grupę przypadków o określonym statusie choroby. Pula badanych dzieli się na osoby, które chorują (ich choroba jest jednorodna pod względem nozologicznym) oraz grupę kontrolną, w której choroba nie występuje. Następnie ustala się potencjalne ekspozycje, które mogły wystąpić w przeszłości danej populacji.
    • Kohortowe (prospektywne) selekcjonujące obiekty badań w zależności od stanu ich ekspozycji i zazwyczaj osoby są zdrowe na początku badań. Punktem wyjścia tego badania są określone uwarunkowania środowiska, dla których w obserwacji długofalowej poszukuje się odpowiednich skutków zdrowotnych
    • przekrojowe
  3. Badania eksperymentalne: polegające na celowym i kontrolowanym sterowaniu przyczyną wywołującą zjawiska zdrowotne.

Ognisko zakaźne[edytuj | edytuj kod]

Ognisko zakaźne (focus of infection) jest (w epidemiologii) ściśle określonym geograficznie miejscem, w którym znajdują się trzy czynniki niezbędne do transmisji epidemiologicznej: populacja ludzka wrażliwa na zakażenie, źródło zakażenia i odpowiednie warunki środowiska.[1]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Miquel Porta: A Dictionary of Epidemiology. Oxford: International Epidemiological Association - Oxford University Press, 2008. ISBN 978-0-19-531449-6.
  2. Robert Beaglehole, Ruth Bonita, Tord Kjellstrom: Podstawy epidemiologii. Łódź: Instytut Medycyny Pracy, 1996. ISBN 83-86052-71-6.
  3. 3,0 3,1 Krzysztof Pisiewicz, Zbigniew Doniec, Małgorzata Wanat-Krzak: Epidemiologia chorób alergicznych u dzieci w Polsce. , Klinika Alergologii i Pneumonologii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Rabce Zdroju. [dostęp 29-11-2014].


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.