Episteme

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Personifikacja Episteme. Rzeźba w Bibliotece Celsusa w Efezie w Turcji.

Episteme (ἐπιστήμη) - w filozofii starożytnej Grecji pojęcie oznaczające wiedzę. Używane jest w dwóch zasadniczych kontekstach:

  • episteme oznaczająca wiedzę pewną, niepodważalną, uzasadnioną i przeciwstawianą opinii (doksa) czy wiedzy niepewnej[1],
  • episteme oznaczające wiedzę teoretyczną, przeciwstawianą umiejętnościom praktycznym (techne)[2].

W starożytnej Grecji funkcjonowały także inne słowa bliskoznaczne. Presokratycy używali raczej takich słów jak sofia (tłumaczona często jako mądrość), gnome czy gnosis[1].

W filozofii Platona episteme oznaczała wiedzę dotyczącą prawdziwego świata idei, poznawana rozumowo, w przeciwieństwie do doksy, która dotyczy świata zmysłowego, złudnego. U Arystotelesa wiedza ma postać systemu sylogizmów, w którym wychodząc od przesłanek, wyprowadza się kolejne twierdzenia za pomocą dedukcji. Episteme była ogólna i pewna. Dzieliła się na wiedzę teoretyczną (spekulatywną), praktyczną (związaną z działaniem etycznym czy politycznym) i wytwórczą (pojetyczną - techne)[3].

Od słowa episteme pochodzi nazwa działu filozofii: epistemologia, czyli teoria poznania.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Preus 2007 ↓, s. 105.
  2. Parry 2003 ↓.
  3. Preus 2007 ↓, s. 105-106.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]