Epitop

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schemat łączenia się przeciwciał (Ab) z epitopami (Ep) znajdującymi się na powierzchni antygenu An.

Epitop lub determinanta antygenowa – fragment antygenu, który łączy się bezpośrednio z wolnym przeciwciałem, receptorem limfocytów B lub receptorem limfocytów T wiążących antygen.[1]

Jeżeli np. mamy bakterię Gram-ujemną (antygen), to przeciwciała mogą wiązać się z jej rzęskami, białkami powierzchniowymi i lipopolisacharydami (epitopy na powierzchni antygenu). Z kolei każdy z tych epitopów także może być potraktowany jako antygen, a wtedy np. określone miejsce rzęski, do którego przyłącza się przeciwciało, też można potraktować jako epitop. Tak więc pojęcie epitopu zależy od skali. Najbardziej ścisłe określenie epitopu będzie oznaczać wyłącznie miejsce bezpośredniej interakcji antygenu z przeciwciałem (a konkretnie z paratopem).

Dany epitop może silniej lub słabiej pobudzać układ odpornościowy. Te epitopy danego antygenu, które wywołują najsilniejszą odpowiedź odpornościową u danego gatunku lub osobnika noszą nazwę determinant immunodominujących.

Struktura budowy epitopów na przykładzie antygenów białkowych może być[2]:

  • liniowa (sekwencyjna) - w tym przypadku mówimy o układzie kolejnych aminokwasów w łańcuchu peptydowym, które są rozpoznawane przez przeciwciało,
  • nakładająca się - gdy aminokwasy wchodzące w skład danej determinanty (np. sekwencyjnej), wchodzą także w skład innego epitopu (np. przestrzennego),
  • przestrzenny - aminokwasy epitopu sąsiadują ze sobą w strukturze przestrzennej i należą do różnych łańcuchów polipeptydowych lub tego samego łańcucha, lecz nie są ułożone liniowo.


Ze względu na fakt, że najczęściej rozpoznawane są epitopy przestrzenne, po denaturacji białka dochodzi do zniszczenia danego epitopu, w związku z czym zdenaturowane białko nie jest już rozpoznawane przez przeciwciało. Powstają jednak wtedy nowe epitopy (neodeterminanty), które mogą być rozpoznawane przez inne przeciwciała.

Przypisy

  1. Jakub Gołąb,Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 3. ISBN 978-83-01-15154-6.
  2. Tomasz Czernecki: Krótko o właściwościach alergenów pokarmowych. NutriLife.pl, 2012-02-13. [dostęp 2013-01-06].