Erik von Kuehnelt-Leddihn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Erik Maria Anton Friedrich Ritter von Kuehnelt-Leddihn (ur. 31 lipca 1909, zm. 26 maja 1999) – austriacki myśliciel, pisarz i dziennikarz katolicki. Był zdecydowanym krytykiem demokracji oraz totalitaryzmu. Sam nazywał siebie "skrajnie konserwatywnym arcyliberałem". Opowiadał się za monarchią absolutną.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Kuehnelt-Leddihn urodził się 31 lipca 1909 roku w Wiedniu[1]. Wywodził się z arystokratycznej rodziny o tradycjach katolickich[2]. Studiował prawo cywilne oraz prawo kanoniczne na Uniwersytecie Wiedeńskim[1]. Przeniósłszy się do Budapesztu w 1929 roku, studiował politologię oraz ekonomię i tam uzyskał doktorat[1][3]. Studiował także teologię[4].

Kuehnelt-Leddihn zaczął pracę dziennikarza w wieku 16 lat dla londyńskiej gazety „The Spectator[1]. Około roku 1929 został wysłany przez węgierską gazetę jako korespondent do Rosji i spędził tam dwa lata[1][3]. W 1935 roku wyjechał do Anglii i uczył historii w jezuickiej szkole Beaumont College[3]. W 1937 roku Kuehnelt-Leddihn wyjechał do Stanów Zjednoczonych[1]. Wykładał przez rok na Georgetown University. Później został dziekanem wydziału historii i socjologii w Koledżu św. Piotra[1]. W latach 1942–1943 uczył języka japońskiego na Fordham University. Od 1943 do końca swojego pobytu w Stanach wykładał na Chestnut Hill College w Filadelfii[1]. W 1946 roku współzałożył Stowarzyszenie Mont Pelerin, towarzystwo grupujące zwolenników klasycznego liberalizmu (w 1961 je opuścił)[3]. Do końca II wojny światowej nie mógł wrócić do okupowanej przez nazistów Austrii z powodu opublikowanej w 1933 roku książki Jesuiten, Spießer und Bolschewiken, w której krytykował partię narodowo-socjalistyczną.

W 1947 roku wrócił do Austrii, aby poświęcić się pisaniu i samodzielnym badaniom intelektualnym[1]. Co roku wracał do Ameryki na wykłady z europejskiej kultury i historii[3]. Na początku lat 50. współzałożył amerykańskie konserwatywne pismo „The National Review” i przez 35 lat pracował jako jego europejski korespondent[3]. W latach 1946–1958 był stałym współpracownikiem miesięcznika „Neues Abendland”, katolickiego i prawicowego pisma ukazującego się w Austrii i Niemczech[3]. W 1981 roku ogłosił Deklarację Portlandzką[5].

Przez cały okres trwania swojej kariery pisał artykuły dla kilkudziesięciu czasopism w różnych krajach: amerykańskich, angielskich, hiszpańskich, niemieckich, austriackich, argentyńskich, szwedzkich, norweskich, polskich, szwajcarskich, francuskich, japońskich, nowozelandzkich i australijskich[1][3]. Współpracował także przy tworzeniu niemieckiej encyklopedii „Brockhaus[1]. Napisał cztery powieści oraz sześć książek politologicznych[4].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Kuehnelt-Leddihn ożenił się z hrabiną Christiane Goess w 1937 roku[1]. Mieli troje dzieci[1]. Był udałym poliglotą; znał 8 języków czynnie, natomiast 11 dalszych biernie, w tym polski[1][3]. Odwiedził ponad 100 krajów[1][3]. W wolnym czasie malował[1]. Swoją pierwszą wystawę miał w 1971 roku[1].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

W swoim największym i najsłynniejszym dziele – Wolność czy równość (Liberty or Equality) – zawarł ostrą krytykę demokracji. Uważał, że lud nie ma wystarczających kompetencji do wyboru odpowiedniej władzy, ze względu na rozpiętość między Scita - wiedzą jaką posiadają masy, jak również wybierana przez nie klasa polityczna (której członkowie nie są "politykami z zawodu"), a Scienda - wiedzą jaką należy posiadać, by należycie sprawować władzę, względnie oceniać decyzje rządzących. Przepaść ta pogłębia się stale i nieuchronnie, z racji niemożności zatrzymania postępu technologicznego, a co za tym idzie, ilości informacji jaką należy posiadać (Scienda). Jego zdaniem, demokracja, w zestawieniu z monarchią, jest ustrojem złym i niesprawiedliwym. Albowiem monarchia nie tylko opiera się na wzorze chrześcijańskiego ustroju społecznego, jakim jest rodzina i Kościół, ale również zapewnia więcej wolności. W tej samej książce von Kuehnelt-Leddihn analizował również źródła nazizmu w Niemczech. Jego zdaniem tych źródeł należy szukać m.in. w protestantyzmie i racjonalizmie czasów rewolucji francuskiej.

Początkowo był bardzo krytyczny wobec Lutra, ale po przeczytaniu jego ponad 100 dzieł uznał go za konserwatystę, który popełnił błąd. Albowiem von Kuehnelt-Leddihn uważał luteranizm za bunt przeciwko renesansowi i właściwemu mu humanizmowi.

Sentencje[edytuj | edytuj kod]

  • "Prawica jest prawa [ma rację], a lewica jest zła [w błędzie]". (ang. the right as always right, and the left is always wrong)
  • "Człowiek jest raczej głupi niż nikczemny".
  • "Trzy całkowicie lewicowe rewolucje – francuska, bolszewicka i nazistowska – ukształtowały historię ostatnich 200 lat i sprawiły, że były one 'Stuleciami G': gilotyn, więzień, szubienic, komór gazowych i łagrów (ang. guillotines, gaols, gallows, gas chambers, gulags)".

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Powieści

  • Jesuiten, Spiesser, Bolschewiken (wyd. angielskie Gates of Hell) (wyd. polskie Jezuici, burżuje, bolszewicy)
  • Night Over the East
  • Moscow 1979
  • Black Banners

Prace socjologiczno-polityczne

  • The Menace of the Herd (wydane pod pseudonimem "Francis S. Campell")
  • Liberty or Equality
  • The Timeless Christian
  • The Intelligent American's Guide to Europe
  • Leftism, From de Sade and Marx to Hitler and Marcuse
  • Leftism Revisited, From de Sade and Marx to Hitler and Pol Pot
  • Demokratie. Eine Analyse (wyd. polskie Demokracja - opium dla ludu?)
  • Die falsh gestellten Weichen: Der rote faden 1789-1984 (wyd. polskie Ślepy tor. Ideologia i polityka lewicy 1789-1984)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 Erik Kuehnelt-Leddihn: Erik Kuehnelt-Leddihn Curriculum Vitae (ang.). kuehnelt-leddihn.at. [dostęp 2014-06-25].
  2. Damian Leszczyński, Erik von Kuehnelt-Leddihn – ostatni konserwatywny arcyliberał, [w:] Erik von Kuehnelt-Leddihn, Ślepy tor, Wektory, s. 7
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Tomasz Gabiś, O Autorze, [w:] Erik von Kuehnelt-Leddihn, Demokracja – opium dla ludu, Wydawnictwo PROHIBITA, Warszawa 2012, ss. 166–175.
  4. 4,0 4,1 George W. Rutler: Erik Von Kuehnelt-Leddihn (ang.). crisismagazine.com, 2007-11-19. [dostęp 2014-06-24].
  5. Jacek Bartyzel: Erik Ritter von Kuehnelt-Leddihn (pol.). myslkonserwatywna.pl, 2013-05-26. [dostęp 2014-06-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Erika von Kuehnelta-Leddihna