Ernest Koliqi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ernest Koliqi
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1903
Szkodra
Data i miejsce śmierci 15 stycznia 1975
Rzym
Minister edukacji
Okres urzędowania od 1939
do 1941

Ernest Koliqi (ur. 20 maja 1903 w Szkodrze, zm. 15 stycznia 1975 w Rzymie) – albański pisarz, tłumacz i polityk, brat Mikela Koliqiego. Pisał także pod pseudonimami: Hilushi, Borizani.

Kształcił się w szkole jezuickiej we włoskiej Brescii, gdzie zetknął się po raz pierwszy z literaturą włoską, ale także sam zaczął pisać wiersze i opowiadania w języku włoskim. Kolejnym miejscem jego edukacji było Bergamo, gdzie wraz z innymi uczniami zakładał pismo Noi, giovanni (My, młodzi), publikujące wiersze młodych poetów.

Po utworzeniu w 1920 przez Sulejmana Delvinę pierwszego samodzielnego rządu albańskiego, młody Ernest powrócił do rodzinnej Szkodry, aby poświęcić się pracy pedagogicznej. Razem z Antonem Harapim i Nushem Topallim w 1923 założył w Szkodrze jedno z najbardziej poczytnych pism społeczno-politycznych Ora e maleve (Duch gór). Po objęciu władzy przez Ahmeda Zogu w 1924 r., Koliqi uciekł do Królestwa SHS i został internowany w bośniackiej Tuzli. Znalazł się tam w towarzystwie kilku przywódców plemiennych z północnej Albanii, którzy podobnie jak on opuścili Albanię. Od nich uczył się zarówno zasad prawa zwyczajowego, jak też tradycyjnych pieśni epickich, śpiewanych w ich rodzinnych stronach. Wrócił do kraju w 1930 i rozpoczął pracę w szkole handlowej we Wlorze, a następnie w liceum w Szkodrze. W tym czasie poświęcił się tłumaczeniom literatury włoskiej na język albański. Największym jego osiągnięciem w tej dziedzinie była dwutomowa antologia Poetët e mëdhej t'Italis (Wielcy włoscy poeci), wydana w Tiranie, w latach 1932-1936.

W roku 1933 Koliqi rozpoczął studia na uniwersytecie w Padwie. Ukończył studia w 1937, pisząc pracę poświęconą albańskiej epice ludowej, pod kierunkiem prof. Carlo Tagliaviniego. Nie utracił w tym czasie kontaktu z ojczyzną, pisząc dla tygodnika kulturalnego Illyria, wydawanego w Tiranie od 1934. We Włoszech Koliqi zyskał w latach trzydziestych sławę jednego z najwybitniejszych specjalistów od kultury albańskiej. W 1939 r. otrzymał nominację na kierownika katedry języka i literatury albańskiej, na uniwersytecie w Rzymie.

Fascynacja Koliqiego kulturą włoską sprawiła, że akceptował politykę włoską w okresie rządów Mussoliniego, a tym także włoską okupację Albanii. Z rąk włoskich przyjął nominację na stanowisko ministra edukacji i pełnił je do 1941 r. W tym samym czasie przygotował dwutomową antologię dzieł pisarzy albańskich - Shkrimtarët shqiptarë, wydaną w Tiranie w 1941 r. Od 1940 r. kierował wydawanym w Tiranie pismem Shkëndija. Największą zasługą Koliqiego, jako ministra edukacji było powołanie do życia w zjednoczonym z Albanią Kosowie sieci szkół albańskojęzycznych i zapewnienie stypendiów dla Albańczyków, umożliwiających studia we Włoszech i w Austrii.

W 1942 r. Koliqi stanął na czele Instytutu Studiów Albańskich (alb.: Instituti i Studimevet Shqiptare), poprzednika Albańskiej Akademii Nauk. W 1943 r., już w okresie okupacji niemieckiej stanął na czele Faszystowskiej Wielkiej Rady, którą to funkcję pełnił formalnie do 1944. Po klęsce Niemiec Koliqi wyjechał do Włoch, gdzie pozostał do swojej śmierci. W Rzymie redagował w latach 1957-1973 jeden z najciekawszych albańskich magazynów literackich, wydawanych na emigracji - pismo Shejzat (Plejady). W samej Albanii był regularnie obiektem ataków, zaś jego dzieła traktowano jako przykład literatury faszystowskiej.

Bogaty dorobek literacki Koliqiego z okresu emigracji skupiał się na problemie konfrontacji tradycyjnych wartości kultury albańskiej i prawa zwyczajowego z kulturą Zachodu. Jego twórczość niedostępna w Albanii, w okresie rządów Envera Hodży została odkryta dopiero po śmierci Autora.

Dzieła opublikowane[edytuj | edytuj kod]

  • 1924: Kushtrimi i Skanderbeut, (Wezwanie Skanderbega), Tirana.
  • 1929: Hija e maleve, (Duch gór), Zadar.
  • 1933: Gjurmat e stinve, (Ślady pór roku), Tirana.
  • 1935: Tregtar flamujsh, (Handlarz sztandarów), Tirana.
  • 1941: Symfonija e shqipevet, (Symfonia orłów), Tirana.
  • 1959: Kangjelet e Rilindjes, (Pieśni Odrodzenia), Rome.
  • 1960: Shija e bukës së mbrûme (Smak chleba na zakwasie).
  • 1963: Antologia della lirica albanese, (Antologia liryki albańskiej), Mediolan.
  • 1972: Saggi di letteratura albanese, (Eseje o literaturze albańskiej), Florencja.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]