Ernst Mach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ernst Mach. zdjęcie z 1900 r.

Ernst Mach (ur. 18 lutego 1838 w Tuřanach koło Brna, dziś Brno-Chrlice, zm. 19 lutego 1916 w Haar koło Monachium) - fizyk i filozof austriacki.

Studia wyższe ukończył w Wiedniu. W latach 1864-67 wykładał fizykę na uniwersytecie w Grazu, następnie był wykładowcą w Pradze. W latach 1895-1901 prowadził katedrę filozofii na uniwersytecie w Wiedniu.

Fizyka[edytuj | edytuj kod]

W swych pracach zajmował się zjawiskami z zakresu mechaniki (zasada Macha), aerodynamiki, optyki i termodynamiki. Od jego nazwiska nazwano liczbę Macha (skrót Ma) i złudzenie optyczne - pasmo Macha.

Filozofia nauki[edytuj | edytuj kod]

Mach jako filozof jest zaliczany do empiriokrytycyzmu, zwanego też "drugim pozytywizmem". Domagał się usunięcia z nauki pojęć "metafizycznych", takich jak "atom", "siła" i "przyczyna", a także pojęć religijnych. Jego zdaniem prawa nauki są jedynie ekonomicznym opisem faktów. Podstawową regułą nauki powinna być "zasada ekonomii myślenia": najbardziej skrótowy opis zjawisk pozwala zaoszczędzić wysiłek wkładany w przedstawianiu faktów. Opis winien ograniczać się do odpowiadających wrażeniom "elementów" i ich trwalszych zespołów - "ciał". Ten punkt widzenia kwestionował tradycyjne wymaganie stawiane nauce, aby dostarczała absolutnej wiedzy, i wpłynął istotnie na rozwój logicznego pozytywizmu.

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Niels Bohr uważał, że Mach przez swą krytykę atomistyki prowadzoną z pobudek metafizycznych wyrządził szkodę nauce[1].

Niektóre prace[edytuj | edytuj kod]

  • Die Mechanik in ihrer Entwicklung (1883; tr. The Science of Mechanics, 1893)
  • Die Analyse der Empfindungen (1886)
  • Erkenntnis und Irrtum [percepcja i błąd] (1906)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Peter Salcher - fotograf współpracujący z uczonym, który m.in. wykonał pierwszą na świecie fotografię pocisku w locie.
  • John T. Blackmore, "Ernst Mach - His Life, Work, an Influence", Berkeley and Los Angeles, 1972.
  • John Blackmore (ed.), ."Ernst Mach - A Deeper Look", Dordrecht, 1992.
  • J. Blackmore, R. Itagaki and S. Tanaka (eds.): "Ernst Mach's Vienna - 1895-1930", Dordrecht, 2001.
  • John T. Blackmore, Ryoichi Itagaki and Setsuko Tanaka (eds.):" Ernst Mach's Science",Tokai University Press, Kanagawa, 2006.
  • Erik C. Banks, "Ernst Mach's World Elements", Kluwer (now Springer), Dordrecht, 2003.
  • John Blackmore und Klaus Hentschel (Hrsg.)" Ernst Mach als Aussenseiter", [Korrespondenz], Braumüller, 1985.
  • Rudolf Haller & Friedrich Stadler (Hrsg.), "Ernst Mach - Werk und Wirkung", Hoelder-Pichler-Tempsky, Wien, 1988.)
  • D. Hoffmann und H. Laitko (Hrsg.), Ernst Mach -Studien und Dokumente..., Berlin, 1991.
  • V. Prosser and J. Folta (eds.), "Ernst Mach and the development of Physics - Conference Papers", Prague, 1991.
  • Joachim Thiele (Hrsg.), "Wissenschaftliche Kommunikation - Die Korrespondenz Ernst Machs", Kastellaun, 1978.

Przypisy

  1. Teoria poznania w Niemczech: neokantyzm i empiriokrytycyzm. W: Władysław Tatarkiewicz: Historia filozofii. Wyd. XXII. T. III: Filozofia XIX wieku i współczesna. Warszawa: PWN, 2007, s. 122. ISBN 978-83-01-14466-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Malinowski Tadeusz: Lotnicy świata, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 1985 ISBN 83-206-0495-8

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]