Eryk IX

Eryk IX Jedvardsson
Święty Eryk IX
król
Okres panowania	od ok. 1155 do ok. 1160
Poprzednik	Swerker I Starszy
Następca	Magnus Henriksson
Dane biograficzne
Dynastia	Erykidzi
Urodzony	ok. 1120
Zmarł	1160
Żona	Krystyna
Dzieci	Knut Eriksson
Galeria w Wikimedia Commons

Święty Eryk IX Jedvardsson, szw. Erik den helige (ur. ok. 1120 w okolicy jeziora Melar, zm. ok. 1160) – pierwszy przedstawiciel dynastii Erykidów na tronie szwedzkim, święty katolicki.Panował prawdopodobnie od ok. 1155 do ok. 1160 (do końca XII wieku daty życia i panowania władców szwedzkich są niepewne).

Data urodzenia Eryka IX nie jest dokładnie znana. Jego ojciec miał na imię Edward (szw. Jedvard). Przyjmuje się, że matka Eryka miała na imię Cecylia i była córką pogańskiego uzurpatora do tronu – Swena Blota, panującego od około 1084 do 1087.

Eryk zorganizował wyprawę krzyżową na Finlandię w celu podboju i chrystianizacji kraju. Wyprawa zakończyła się niepowodzeniem. W 1155 roku chcąc schrystianizować kraj zostawił w Turku biskupa Henryka z Uppsali, który został zabity przez fińskiego rolnika.

Około 1150 król Swerker I Starszy powołał go na współwładcę. Po śmierci Swerkera I (25 grudnia 1156) Eryk IX objął samodzielne rządy, odsuwając od trony syna Swerkera – Karola VII. Za śmierć Swerkera I był odpowiedzialny Duńczyk Magnus Henriksson, który podawał się za ostatniego potomka szwedzkich królów z rodu Stenkila (jego matka Ingrida była wnuczką króla Inge I Starszego). Eryk IX zginął zamordowany w 1159 lub 1160 roku niedaleko Uppsali, o co także podejrzewano Magnusa Henrikssona.

Żoną Eryka IX była Krystyna, córka duńskiego możnego Bjorna Jernside (wnuk króla Danii Eryka I) i Katarzyny (córki króla Szwecji Inge I Starszego). Ich synem był Knut Eriksson, król Szwecji od 1167.

'

Herb Sztokholmu, przedstawiający św. Eryka IX, króla, na podstawie średniowiecznej pieczęci.

Kult

Eryk IX bywa uważany za świętego - jako takiego wymienia go kalendarz z Valentuny z 1198 roku. Przypuszczalnie około 1220 roku. zwłoki Eryka przeniesiono do katedry w Uppsali.

Wspomnienie liturgiczne św. Eryka, w Kościele katolickim, obchodzone jest 18 maja.

Jest patronem Szwecji.

W ikonografii, święty przedstawiany jest jako mężczyzna w stroju królewskim, z koroną na głowie, w jednej ręce trzyma miecz, w drugiej sztandar.

Jego atrybutami są: model kościoła w Uppsali i ołtarz, przy którym został zamordowany oraz palma męczeńska.

Zobacz też

• kult świętych
• modlitwa za pośrednictwem świętego

Bibliografia

• M. Hertmanowicz-Brzoza, K. Stepan, Słownik władców świata, Kraków 2005, s. 203, ISBN 83-7435-077-6
• H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 2, Kraków 1997, szpalta 190.
• Święty Eryk IX Jedvardsson na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 29.04.2010]

Poprzednik Swerker I Starszy

Król Szwecji ok. 1155-1160

Następca Magnus Henriksson