Eryk XIV Waza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Eryk XIV Waza
Z Bożej łaski król Szwecji, Gotów i Wenedów etc.
Eric XIV of Sweden.jpg
Król Szwecji
Okres panowania od 29 września 1560
do 29 września 1568
Poprzednik Gustaw I Waza
Następca Jan III Waza
Dane biograficzne
Dynastia Wazowie
Urodziny 13 grudnia 1533
Śmierć 26 lutego 1577
Ojciec Gustaw Waza
Matka Katarzyna saska
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Eryk XIV, Erik XIV (ur. 13 grudnia 1533 w Sztokholmie, zm. 26 lutego 1577 na zamku Örbyhus) – król Szwecji w latach 1560–1568.

Syn Gustawa I Wazy i Katarzyny saskiej. Także władca Estonii po jej zdobyciu w 1561.

Uważany za zdolnego i inteligentnego monarchę. Prowadził umiejętną politykę. Jednak wkrótce jego nad wyraz bujna ambicja i stany niezrównoważenia psychicznego doprowadziły go do choroby umysłowej i obłąkania.

Dążył do uczynienia ze Szwecji mocarstwa. W przeciwieństwie do swojego ojca, który był zadowolony z już istniejącego status quo i zdobytej niepodległości, Eryk dążył do narzucenia innym państwom hegemonii w obszarze Morza Bałtyckiego. Dążenia te doprowadziły do konfliktu z królem Danii (Fryderykiem II).

W polityce wewnętrznej napotkał na opozycję szlachty wspieraną przez jego przyrodniego brata, późniejszego króla Jana III. Przez większość czasu jego panowania toczyła się wojna siedmioletnia (znana jako I wojna północna) przeciw Danii, w trakcie której skutecznie odparł wszystkie duńskie próby podboju posiadłości szwedzkich.

Pod koniec życia stan umysłowy Eryka coraz bardziej się pogarszał i prowadził do represji politycznych przeciwników, w tym do zamordowania kilku członków rodziny Sture w 1566. W 1568 roku król został usunięty z tronu i uwięziony przez Jana, który przejął władzę.

Umarł w więzieniu, prawdopodobnie otruty arszenikiem. Dokument podpisany przez Jana III i Bengta Gylta dawał strażnikom pilnującym Eryka prawo do jego otrucia, jeżeli ktokolwiek podejmowałby próbę jego uwolnienia. Późniejsze analizy jego zwłok wykazały obecność trucizny.

Eryk przed wstąpieniem w związek małżeński był w kilku nieformalnych związkach. Z Agdą Persdotter miał trzy córki:

  • Virginię Eriksdotter (1559–1633)
  • Konstancję Eriksdotter (1560–1649)
  • Lukrecję Eriksdotter (1564–1574)

Z Kariną Jacobsdotter:

Ostatecznie 4 lipca 1568 poślubił Katarzynę Månsdotter (1550–1612). Z tego małżeństwa miał następujące dzieci:

  • Sygrydę (1566 lub 1568–1633)
  • Gustawa (1566–1607)
  • Henryka (1570–1574)
  • Arnolda (1572-1573)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Larsson L.-O., Arvet Efter Gustav Vasa: En Berattelse Om Fyra Kungar Och Ett Rike, Wydawnictwo "Prisma", Stockholm 2005, ISBN 91-518-4203-3.
  • Praca zbiorowa: Svenskt biografiskt handlexikon, Wydawnictwo "Albert Bonniers Förlag", Sztokholm 1906, [on-line] T. I. ss. 309–310. (szw.) [dostęp 1 lutego 2011]
  • Praca zbiorowa: Nordisk familjebok, Wydawnictwo "Nordisk familjeboks förlags aktiebolag", Sztokholm 1907, [on-line] wyd. II. T. 7. ss. 783–790. (szw.) [dostęp 1 lutego 2011]
  • Jaworski P., Królewskie rody Szwecji. Genealogia, Warszawa 2012, ISBN 978-83-7805-254-8


Poprzednik
Gustaw I Waza
Greater coat of arms of Sweden.svg Król Szwecji
1560 - 1568
Greater coat of arms of Sweden.svg Następca
Jan III Waza