Eryk X Knutsson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Eryk X Knutsson
Erik Knutsson Seal.png
Pieczęć Eryka Knutssona
Król Szwecji
Okres panowania od 1208
do 1216
Poprzednik Swerker II Młodszy
Następca Jan I Swerkersson
Dane biograficzne
Dynastia Erykidzi
Śmierć 10 kwietnia 1216
Miejsce pochówku Kościół klasztorny w Varnhem
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Eryk X Knutsson (zm. 10 kwietnia 1216) – król Szwecji 1208-1216 (koronowany w 1210), pochodzący z dynastii Erykidów.

Ojcem Eryka był Knut Eriksson, który panował w Szwecji w latach od 1167 do 1196, źródła nie przekazały imienia matki Eryka, która prawdopodobnie pochodziła z możnego szwedzkiego rodu. Data urodzenia Eryka Knutssona nie jest znana, przyjmuje się, że urodził się około 1180 i był jednym z kilku młodszych synów.

Po śmierci króla Knuta Erikssona koronę królewską przejął bez większych problemów przedstawiciel wrogiej Erykidom dynastii SwerkerydówSwerker II zwany Młodszym, który łatwo zjednał sobie szwedzkich możnych i duchowieństwo. Brak oporu podczas przejęcia władzy przez Swerkera II pozwala przyjąć, że w tym czasie Eryk Knuttson był w młodym wieku. Eryk wraz ze swym rodzeństwem przebywał na dworze króla Swerkera, co trwało do 1203, kiedy Eryk wraz z braćmi udali się do Norwegii, chcąc tam szukać sojuszników do walki przeciwko Swerkerowi II. Dwa lata później Erykidzi wraz z norweskimi posiłkami przybyli do Szwecji, chcąc obalić władzę Swerkera. W 1205 miała miejsce bitwa pod Älgaras, pierwsza z bitew jakie Swerker II musiał stoczyć ze zwolennikami rodu Eryka. Pierwsza potyczka okazała się dla Erykidów przegrana, zginęli w niej trzej bracia Eryka. Jednak już następna bitwa pod Leną w 1208 okazała się zwycięską, w jej wyniku Swerker stracił władzę i musiał uciekać do duńskiej Skanii. Swerker powrócił do Szwecji, prowadzone przez niego wojska 17 lipca 1210 spotkały się z wojskami Eryka Knutssona pod Gestilren. Po stronie Eryka stanął Eskil Magnusson, możny z rodu Bjälbo, mimo że jego brat jarl Birger Brosa był teściem Swerkera. W bitwie pod Gestilren Eryk Knutsson kolejny raz pokonał Swerkera, który zginął podczas bitwy. Bitwa miała miejsce na terenie zachodniego Götalandu (Västergötland), z tym, że niektórzy z historyków uważają, że była w Upplandzie.

Eryk Knutsson, przy poparciu rodu Bjälbo i szwedzkiego duchowieństwa, koronował się w katedrze w Uppsalii. Był pierwszym szwedzkim królem, którego koronacja odbyła się zgodnie z chrześcijańskim obrządkiem, albowiem wybór poprzednich władców Szwecji miał miejsce podczas tingu na pradawnym kamieniu Mora. Podczas swego panowania Eryk skupił się na akcji dalszej chrystianizacji Szwecji, w tym terenów obecnej Finlandii, gdzie założył biskupstwo w Åbo. Eryk Knutsson zmarł 10 kwietnia 1216.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Eryk poślubił duńską księżniczkę Ryksę (zm. 1221), córkę króla Waldemara I Wielkiego, co miało przełamać dotychczasowy tradycyjny sojusz Swerkerydów z Danią. Z małżeństwa pochodziły m.in. dzieci:

  • Zofia, wyszła z mąż za księcia Meklemburgii Henryka Borwina III, pana Roztoki (jego matką była córka Swerkera II), Zofia zmarła w 1241,
  • Ingeborga, jej mężem został jarl Birger Magnusson, ich syn Waldemar Birgersson został pierwszym królem Szwecji z nowej dynastii Folkungów, Ingeborga zmarła w 1254,
  • Eryk XI, który urodził się już po śmierci ojca

Być może córką Eryka Knutssona była również Helena, żona Knuta Długiego (Långe), który w latach 1229-1234 wygnał z kraju Eryka XI i samodzielnie panował w Szwecji.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Hertmanowicz-Brzoza, K. Stepan, Słownik władców świata, Kraków 2005, s. 203, ISBN 83-7435-077-6.
  • J. Rajman, Encyklopedia średniowiecza, Kraków 2006, str. 271, ISBN 83-7435-263-9.


Poprzednik
Swerker II Młodszy
Greater coat of arms of Sweden.svg Król Szwecji
1208–1216
Greater coat of arms of Sweden.svg Następca
Jan I Sverkersson