Eter tert-butylowo-metylowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania


Eter tert-butylowo-metylowy
Eter tert-butylowo-metylowy Eter tert-butylowo-metylowy
Eter tert-butylowo-metylowy
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C5H12O
Masa molowa 88,15 g/mol
Wygląd bezbarwna, przezroczysta, łatwopalna ciecz[5]
Identyfikacja
Numer CAS 1634-04-4
PubChem 15413[6]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Eter tert-butylowo-metylowy (MTBE)organiczny związek chemiczny z grupy eterów, otrzymywany z metanolu oraz izobutylenu. W USA w roku 1999 roku produkcja MTBE wynosiła 200 tys. baryłek na dobę. Zastosowanie znajduje głównie jako rozpuszczalnik organiczny oraz jako dotleniający środek przeciwstukowy do benzyn bezołowiowych. Jako dodatek do benzyn zmniejsza ilość wytwarzanego, silnie toksycznego tlenku węgla CO, poprzez jego utlenianie do dwutlenku węgla CO2.

MTBE jest wysoce łatwopalną cieczą, bezbarwną, o charakterystycznym zapachu, dużej lotności i wysokiej rozpuszczalności w wodzie. Z powietrzem tworzy mieszaniny wybuchowe. Kiedy dostanie się do wód gruntowych nadaje im bardzo wyraźny posmak i zapach. Nie ma wiarygodnych badań potwierdzających toksyczność MTBE. Może być stosowany jako tani rozpuszczalnik w chemii organicznej, o temperaturze wrzenia większej od eteru dietylowego oraz mniejszej rozpuszczalności w wodzie.

MTBE jest stosowany do produkcji benzyny jako środek zastępujący tetraetyloołów, bo pozwala na zwiększenie liczby oktanowej dzięki zmniejszeniu zjawiska przedwczesnego zapłonu. W USA stosowany jest od roku 1979. Od 1992 zwiększono jego dopuszczalne stężenie w paliwie, aby zmniejszyć emisję spalin. Jednak wiele stanów (np. Kalifornia) po roku 1999 nakazało zmniejszenie jego wykorzystania ze względu na skażenie wód gruntowych. Jego produkcja jest bardzo opłacalna, bo w odróżnieniu od wielu innych składników benzyny wytwarza się go z gazu ziemnego. Badania prowadzone w USA w roku 1995 wykazały, że MTBE przenika do wód gruntowych[7]. Specjaliści wskazują, że amerykańskie normy dotyczące szczelności zbiorników są dużo bardziej liberalne od europejskich, co może oznaczać, że w Polsce występowanie MTBE w wodach gruntowych prawdopodobnie nie jest dużym problemem. Co więcej, normy zawartości tego związku w paliwie przyjęte w Unii Europejskiej są ostrzejsze od norm amerykańskich. W Polsce benzyny bezołowiowe zawierają zwykle 1,0-1,6% tego związku, a maksymalne dopuszczalne stężenie to 7%.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Eter tert-butylowo-metylowy (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  2. 2,0 2,1 2,2 Eter tert-butylowo-metylowy (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-08-08].
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Eter tert-butylowo-metylowy (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-08].
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Eter tert-butylowo-metylowy (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-08-08].
  5. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  6. Eter tert-butylowo-metylowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  7. Lista przypadków wykrycia obecności MTBE w wodach gruntowych sporządzona przez U.S. Geological Survey, 1999 (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]