Etiopka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Etiopka
Cyanochen cyanoptera[1]
(Rüppell, 1845)
Etiopka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Aythyini
Rodzaj Cyanochen[2]
Bonaparte, 1856
Gatunek etiopka
Synonimy
  • Bernicla cyanoptera Rüppell, 1845[3]
  • Cyanochen cyanopterus (Rüppell, 1845)[3][4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Etiopka (Cyanochen cyanoptera) – gatunek endemicznego dla Etiopii ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Miejsce tego gatunku wśród ptaków wodnych jest nadal nie ustalone. Morfologicznie najbliżej jest etiopce do kaczek z rodzaju Tadorna w którym znajduje się m.in. ohar. Również bliski jest rodzaj Chloephaga z magelankami, gdzie zachowania godowe są bardzo do siebie zbliżone [6] Jednakże analiza sekwencji mitochondrialnego DNA cytochromu b i genu podjednostki drugiej dehydrogenazy NADH wskazują, że etiopka może należeć do bardzo odmiennego i starego kladu kaczek, razem z gwinejką, innym afrykańskim gatunkiem o niejasnej przynależności systematycznej[7]. Wzór ubarwienia skrzydeł, jeden z lepszych wskaźników morfologicznych dotyczący związków filogenetycznych u ptaków wodnych, wygląda podobnie u obu gatunków, a różni się znacznie od tego u innych kaczek[8]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanochen[9][10].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

To krępy, szaro-brązowy ptak o długości 70 cm z lekko bladą głową i górną częścią szyi. Ma mały, czarny dziób i podobnej barwy nogi. W locie widać jasnoniebieski przód skrzydeł. Płcie są podobne pod względem upierzenia, ale osobniki młodociane są bardziej matowe. Upierzenie etiopki jest gęste, choć nie zbite, jako adaptacja do zimnego klimatu wyżej położonych terenów w Etiopii.

Głos[edytuj | edytuj kod]

Etiopka jest milczącym gatunkiem, ale obie płci mogą wydawać miękkie gwizdy. Nie jest to typowy dla gęsi klangor lub gęganie.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Głównym siedliskiem etiopki są rzeki, jeziora słodkowodne, bagna, słodkowodne mokradła, zbiorniki wodne oraz subtropikalne i tropikalne wysokogórskie zarośla i użytki zielone.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Etiopka to endemiczny gatunek o specyficznym ubarwieniu skrzydeł

Żeruje zgryzając rośliny na pastwiskach i jest prawdopodobnie w znacznej mierze nocnym ptakiem, który w dzień wypoczywa. Potrafi dobrze pływać i latać, ale jako gatunek typowo ziemny, robi to niechętnie, i nie wzbija się w powietrze w ucieczce przed człowiekiem. Poza sezonem lęgowym etiopki gromadzą się tworząc stada.

Pożywienia szuka nad górskimi jeziorami i strumieniami. Uważa się, że ten słabo poznany gatunek buduje gniazda z kępek traw. Kaczka znosi 6-7 jaj.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunkowi grozi utrata naturalnych siedlisk. Wcześniej piżmówkę uznano za bliską zagrożeniu na Czerwonej liście IUCN. Nowe badania wykazały, że jest rzadszym gatunkiem niż sądzono. Wskutek tego w 2008 roku podwyższono status na poziom o stosunkowo wysokim ryzyku wymarcia[11].

Przypisy

  1. Cyanochen cyanoptera w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Cyanochen. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-12-08]
  3. 3,0 3,1 Carboneras 1992 ↓, s. 587.
  4. Cyanochen cyanopterus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-12-08]
  5. Cyanochen cyanoptera. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  6. J. Kingdon: Island Africa: The Evolution of Africa's Rare Plants and Animals. Princeton: Princeton University Press, 1989. ISBN 0-691-08560-9.
  7. Johnson Kevin P.: Phylogeny and biogeography of dabbling ducks (genus Anas): a comparison of molecular and morphological evidence. T. 116. Cz. 3. 1999. ISBN 0004-8038.
  8. Steve Madge: Wildfowl: an Identification Guide to the Ducks, Geese and Swans of the World. London: Christopher Helm, 1987. ISBN 0-7470-2201-1.
  9. Systematyka za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Aythyini Delacour & Mayr, 1945. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-09].
  10. Frank Gill, David Donsker: Family Anatidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.5. [dostęp 2013-12-08].
  11. Cyanochen cyanoptera. IUCN2008, BirdLife International, 2008.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)