Etniczność

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Etniczność (od gr. ethnos oznaczającego rasę) zasadnicza cecha określonej zbiorowości etnicznej, stanowiąca zespół wzajemnie i silnie z sobą powiązanych cech społeczno-kulturowych, określających odmienność i specyfikę konkretnej zbiorowości ("swoich") wobec zbiorowości innych ("obcych"). Termin ten jednak nie jest jednoznacznie ujmowany i ciągle w naukach społecznych trwają próby jego odpowiedniego zdefiniowania.

Anthony D. Smith wyróżnia 6 elementów etniczności:

  • wspólnota pochodzenia (legendy i mity o wspólnym pochodzeniu),
  • wspólne dzieje,
  • wspólne terytorium (nawet, jeżeli jest to przestrzeń, z której członkowie zbiorowości zostali wypędzeni),
  • odrębna kultura , w szczególności język i religia. Członkowie grup etnicznych postrzegają siebie samych jako osoby odmienne w porównaniu z członkami pozostałych grup etnicznych, jak również są za takie uważane przez innych.
  • nazwa zbiorowości, będąca kryterium wyodrębniania się od społecznego otoczenia,
  • poczucie tożsamości i silne więzi społeczne.

Etniczność odnoszona jest do wielu różnorodnych praktyk kulturowych, dzięki którym i poprzez które dochodzi do ustanowienia i manifestowania różnic międzyetnicznych.

Ze względu na dużą wieloznaczność i szeroki zakres tego terminu uznaje się, iż występuje kilka podstawowych podejścia w rozumieniu etniczności. Podejście fundamentalistyczne zakłada, że tożsamość etniczna opiera się na głębokich, pierwotnych i podstawowych związkach jednostki z daną grupą czy kulturą (etniczność jako cecha dana, "wrodzona"), konstruktywistyczne wskazuje na przypadkowość i niestałość tożsamości etnicznej, traktując etniczność raczej jako wypadkową różnorodnych uwarunkowań i wydarzeń historycznych (etniczność jako cecha nabyta), natomiast instrumentalistyczne ujmuje etniczność jako koncepcję ideologiczną wykorzystywaną przez przywódców w celu realizacji własnych celów.

Obecnie pojęcie etniczności rozumie się jako:

  • grupę etniczną,
  • identyfikację etniczną – istotna jest świadomość odrębności,
  • ruch społeczny,
  • typ więzi społecznej.

Według Thomasa Hyllanda Eriksena o etniczności można mówić wówczas, gdy:

  1. dwie grupy (lub więcej) pozostają w minimalnym kontakcie i
  2. istotne dla poczucia więzi etnicznej są nie właściwości i cechy grupy jako takie, lecz tylko wówczas, gdy są rozpatrywane w związku z właściwościami grupy sąsiedniej[1]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wojciech Burszta: Antropologia kultury. Wyd. Zysk i s-ka, Poznań 1998, s. 136.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]