Etnolekt wilamowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Etnolekt wilamowicki)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wymysiöeryś
Obszar Polska (Wilamowice)
Liczba mówiących ok. 70
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
Pismo łacińskie zmodyfikowane
Kody języka
ISO 639-3 wym
SIL WYM
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka wilamowskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-wilamowski online
Inkubator Wikipedii
W Inkubatorze Wikipedii znajduje się testowa wersja Wikipedii w języku wilamowickim

Etnolekt wilamowski[1], także wilamowicki, nazywany też wymysiöeryśetnolekt (dialekt/język) z grupy zachodniej języków germańskich, którym posługują się mieszkańcy Wilamowic koło Bielska-Białej. Na początku XXI wieku niemal wymarły, posługuje się nim prawdopodobnie około 50 osób[2]. Nazwa języka pochodzi od nazwy Wilamowic w tym języku – Wymysoü.

Biblioteka Kongresu USA, nadająca językom skróty literowe, 18 lipca 2007 roku nadała językowi wilamowskiemu skrót wym. Język wilamowski został zarejestrowany w ISO (międzynarodowej organizacji normalizacyjnej) pod skrótem wym[3].

Status etnolektu wilamowskiego jest kontrowersyjny, gdyż zgodnie z tradycyjną klasyfikacją wszystkich dialektów szeroko pojętego języka wysokoniemieckiego powinien być on uznany za dialekt języka niemieckiego. Niemniej samookreślenie użytkowników jako grupy odrębnej od Niemców i istnienie języka literackiego (a ściślej mówiąc – mikrojęzyka) pozwala na założenie, że etnolekt ten jest odrębnym językiem wysokoniemieckim, czasem uznawanym za anglo-fryzyjski, miały nań bowiem wpływ między innymi dialekty fryzyjskie – nie jest to jednak częsty pogląd.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Wilamowic są prawdopodobnie potomkami osadników holenderskich, niemieckich i szkockich, którzy przybyli do Polski w XIII wieku[4]. Stąd też język wymysiöeryś pochodzi prawdopodobnie od XII-wiecznej wersji języka średnio-wysoko-niemieckiego[5]. Wielowiekowy rozwój w izolacji oraz kontakty między osadnikami z różnych krajów sprawiły, że język wilamowski oddalił się od niemieckiego. Zaobserwować można silne wpływy innych języków: dolnosaksońskiego, niderlandzkiego, fryzyjskiego, polskiego, angielskiego oraz szkockiego.

Wilamowski był jeszcze w powszechnym użytku w Wilamowicach do 1945 r., kiedy władze komunistyczne zabroniły używania tego języka[6]. Mimo zniesienia tego zakazu w 1956 r., wymysiöeryś był stopniowo zastępowany przez polski, zwłaszcza wśród młodszego pokolenia. Liczbę rodzimych użytkowników tego języka oceniano w 2006 r. na około 70 osób[7], głównie starszych. Większość mieszkańców ma te same nazwiska (Mozler, Rozner, Figwer, Biba, Foks, Sznajder), przez co zaczęto używać przydomków (Flora-Flora, Hala-Mockja), czyli Florian, Syn Floriana czy Maciej, syn Elżbiety.

W XIX wieku wilamowicką poezję pisał Florian Biesik, w XX wieku Józef Kuczmierczyk, a w XXI wieku Józef Gara.

Obecnie w ramach ratowania kultury wilamowickiej pisane są nowe utwory i piosenki w tym języku. Ostatnio także powstała pierwsza wilamowickojęzyczna strona, założona przez młodych członków zespołu „Wilamowice”.

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Alfabet wilamowicki.
Alfabet wilamowicki*¹
a ao b c ć d e f g h i j k ł l m n ń o ö p q r s ś t u ü v w y z ź ż
A AO B C Ć D E F G H I J K Ł L M N Ń O Ö P Q R S Ś T U Ü V W Y Z Ź Ż

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]