Eufrozyna Połocka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święta
Eufrozyna
święta mniszka
Euphrosyne of Polatsk (icon).jpg
Ikona św. Eufrozyny.
Data urodzenia pocz. XII w.
Połock
Data śmierci 23 maja 1173
Jerozolima
Kościół/
wyznanie
prawosławny
Data kanonizacji 1910
przez Rosyjski Kościół Prawosławny
Wspomnienie 23 maja, 5 czerwca (kalendarz juliański
Patronka monastery żeńskie Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Eufrozyna Połocka (biał.Еўфрасіння Полацкая) (ur. około 1101-1104, zm. 23 maja 1173 w Jerozolimie) – księżniczka Księstwa połockego, święta mniszka prawosławna szczególną czcią otaczana na Białorusi, pierwsza kobieta-święta na wschodniosłowiańskim obszarze.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była córką księcia połockiego Światosława (Jerzego) Wsiesławowicza i księżniczki kijowskiej Zofii, wnuczką Wsiesława Briaczysławicza zwanego Czarodziejem. Ochrzczona imieniem Przedsława. Data urodzin jest nieznana, dzięki zestawieniu kilku danych określa się ją na nie później niż 1104 rok. W dzieciństwie Przedsława uczyła się języka greckiego, łaciny oraz muzyki i tańca. Jej wychowawcami byli mnisi z monasteru w Połocku[1].

Po ukończeniu 12 lat udała się, bez zgody rodziny, do żeńskiego monasteru, na czele którego, jako ihumenia, stała jej ciotka Romana. W tajemnicy złożyła wieczyste śluby mnisze przed zakonnikami przybyłymi z Połocka, przyjmując imię Eufrozyna[1]. Żyjąc w klasztorze, zajmowała się jedynie modlitwą i przepisywaniem ksiąg liturgicznych. Prowadziła również bogatą korespondencję z biskupami Klemensem Smolatyczem i Cyrylem Turowskim, a także z duchownymi z Bizancjum[1]. Około 1128, za zgodą biskupa połockiego Eliasza, założyła nowy żeński klasztor, zaś ok. roku 1160 - także męski[1]. Obydwa te ośrodki życia monastycznego zostały zniszczone w czasie najazdu Litwinów w XIII stuleciu[2][a]. Wyposażone w bogate biblioteki, były one ośrodkiem życia kulturalnego. Utrzymywały się nie tylko dzięki darczyńcom, ale również dzięki przepisywaniu ksiąg, kopiowaniu ikon i pracom jubilerskim. Eufrozyna zamieszkiwała w celi przy cerkwi Przemienienia Pańskiego (Chrystusa Zbawiciela), głównej świątyni żeńskiego monasteru, jaki założyła[2].

W 1161 roku ihumenia Eufrozyna zamówiła wykonanie na potrzeby cerkwi niezwykle ozdobnego krzyża, wysadzanego srebrem, złotem i drogocennymi kamieniami. Krzyż ten zaginął w zawierusze wojennej w 1941 roku, a jego zaginięcie porównywane jest z zaginięciem Bursztynowej Komnaty. Pomimo usilnych i coraz to ponawianych starań, drogocenny przedmiot wciąż nie został odnaleziony [3]. Dzięki staraniom Eufrozyny monaster, którym kierowała, otrzymał z Bizancjum Efeską Ikonę Matki Bożej[2], obecnie znajdującą się w Petersburgu.

Odbyła pielgrzymkę do Ziemi Świętej[2]. W jej trakcie spotkała się z łacińskim patriarchą Jerozolimy[4]. Po drodze odwiedziła dwór w Konstantynopolu, gdzie była przyjmowana z honorami należnymi nie tylko z powodu stanu duchownego i wysokiej w nim pozycji, ale i książęcego pochodzenia. Zmarła w klasztorze w pobliżu Jerozolimy. Jej ciało zostało później przewiezione do Kijowa (do Ławry Pieczerskiej[2]), a stamtąd, w 1910 roku – do Połocka.

Niewielki jej pomnik znajduje się w Mińsku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Monaster męski nie wznowił po tej dacie swojej działalności, natomiast monaster żeński został odbudowany i funkcjonował do XVI w., a następnie w latach 1842-1924 i od 1989.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 E. Trofimiuk, Monastery połockie do końca XVI wieku, s.103
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 E. Trofimiuk, Monastery połockie do końca XVI wieku, s.104
  3. В Беларуси продолжаются поиски креста Ефросинии Полоцкой, 16 апреля 2008, Tut.by, link poprawny na 17 kwietnia 2008
  4. O. Łatyszonek, Joachim z Fiore, Gog z Magog i Biała Ruś

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Trofimiuk, Monastery połockie do końca XVI wieku [w:] red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Życie monastyczne w Rzeczypospolitej, Zakład Historii Kultur Pogranicza Instytutu Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 2001, ISBN 83-902928-8-2