Eugeniusz Bodo

Eugeniusz Bodo
Prawdziwe nazwisko	Bogdan Eugène Junod
Data i miejsce urodzenia	28 grudnia 1899 Genewa, Szwajcaria
Data i miejsce śmierci	7 października 1943 Kotłas, ZSRR
Zawód	aktor, reżyser, scenarzysta, tancerz, piosenkarz
Odznaczenia
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Profil w bazie IMDb
Profil w bazie filmpolski.pl
Profil w bazie e-teatr.pl
Profil w bazie Filmweb.pl
Profil w bazie Stopklatka.pl

Eugeniusz Bodo, właśc. Bogdan Eugène Junod (ur. 28 grudnia 1899 w Genewie, zm. 7 października 1943 w Kotłasie w obwodzie archangielskim) – polski aktor filmowy, rewiowy i teatralny, reżyser, scenarzysta, także tancerz, piosenkarz i producent filmowy pochodzenia szwajcarskiego.

Swój pseudonim „Bodo” stworzył z pierwszych sylab imion: swojego pierwszego imienia (Bogdan) i matki (Dorota).

Życiorys

Istnieją sprzeczne informacje na temat miejsca jego urodzenia: najczęściej wymienia się Genewę, lecz czasem podawana jest Warszawa lub Łódź. Jego ojcem był szwajcarski inżynier Teodor Junod (właściciel łódzkiego kina "Urania"), a matką Polka Jadwiga Anna Dorota Dylewska (zm. 1944). Bodo przez całe życie zachował obywatelstwo Szwajcarii (co przyczyniło się do jego śmierci), jednak fakt ten nie był powszechnie znany w okresie międzywojennym. Jego ojciec był ewangelikiem reformowanym, a matka katoliczką, sam był wyznania swego ojca.

O jego młodości wiadomo niewiele. W 1917 zaczął występować jako pieśniarz i tancerz na scenach rewiowych, początkowo w Poznaniu i Lublinie, a od 1919 w Warszawie. Występował tam m.in. w kabaretach: "Qui Pro Quo", "Morskie Oko", "Cyganeria" i "Cyrulik Warszawski". W 1925 zadebiutował w filmie Rywale i od tego momentu rozpoczęła się jego ogromna popularność. Ogółem zagrał w ponad 30 filmach. Grał zarówno role amantów, tragiczne, komediowe i w filmach muzycznych. Śpiewane przez niego w filmach piosenki stawały się w Polsce szlagierami.

27 maja 1929 prowadząc swój samochód chevrolet, którym podróżował z kolegami z "Morskiego Oka", spowodował koło Łowicza wypadek, w którym zginął na miejscu aktor Witold Roland. W ciemnościach wpadł samochodem na nieoznakowaną stertę kamieni. Został skazany na 6 miesięcy więzienia w zawieszeniu.

Gdy dorobił się w Warszawie mieszkania, sprowadził do siebie matkę. Uważany był za osobę dowcipną, szarmancką i uwodzicielską, co przysparzało mu wielu wielbicielek. Przez kilka lat był związany z aktorką Norą Ney. Miał ożenić się z ekscentryczną aktorką amatorką, Tahitanką Reri (Anne Chevalier). Poznali się, gdy Reri przyjechała do Warszawy na jedyny w Polsce występ. Bodo namówił ją do pozostania w Polsce. W 1934 obsadził ją w filmie Czarna perła. Mieszkali w domu przy ul. Marszałkowskiej. Ostatecznie - z powodu różnic kulturowych i nadużywania alkoholu przez narzeczoną - do małżeństwa nie doszło.

Reklamował krawaty od Chojnackiego, kapelusze Młodkowskiego i marynarki Old England. Był miłośnikiem kobiet. Był abstynentem, za to był miłośnikiem jedzenia. Posiadał doga niemieckiego - arlekina o imieniu Sambo (Sambo przeżył Bodo, został zabity przypadkowo podczas powstania warszawskiego).

W latach 30. zaczął pisać scenariusze, a tuż przed wybuchem II wojny światowej zaczął reżyserować filmy, w których grał główne role. Był producentem i jednym ze współwłaścicieli (od 1931) wytwórni filmowej B.W.B. (skrót od nazwisk właścicieli Bodo, Waszyński i Brodzisz), która zrealizowała m.in. "Bezimiennych bohaterów" (1932) i "Głos pustyni" (1932) oraz właścicielem od 1933 wytwórni "Urania-Film" (nazwał ją na cześć firmy nieżyjącego już ojca), w której powstały jego największe przeboje. W 1939 podpisał bardzo korzystny kontrakt z amerykańską wytwórnią filmową.

Eugeniusz Bodo ze swoim dogiem Sambo

W kwietniu 1939 otworzył w Warszawie przy ul. Foksal 17 kawiarnię Café-Bodo, a na piętrze kupił czteropokojowy apartament. Rozpoczął przygotowania do reżyserii nowego filmu Uwaga - szpieg!. W sierpniu 1939 podpisał kontrakt z nowym teatrem Tip-Top.

Po wybuchu wojny, we wrześniu 1939 oddał kawiarnię w dzierżawę i uciekając przed wojną przeniósł się do Lwowa. Tam, znając biegle rosyjski, został konferansjerem i występował w teatrze Tea-Jazz Henryka Warsa, dokonywał nagrań swoich piosenek w wersji rosyjskiej. Wtedy też, po powrocie z jednego z tournée po ZSRR, postanowił wyemigrować do USA i złożył w tej sprawie dokumenty, ujawniając obywatelstwo szwajcarskie. Zamieszkał w podlwowskich Brzuchowicach.

Nie zdążył wyjechać; co do dalszych jego losów istnieje kilka wykluczających się wersji. Według jednych świadków po agresji III Rzeszy na ZSRR został aresztowany przez przypadkowy patrol NKWD 25 czerwca 1941 na ulicach Lwowa, a według innych relacji NKWD aresztowało go 26 czerwca w domu. Decyzją specjalnej narady przy NKWD ZSRR został skazany na 5 lat ciężkiego obozu wychowawczego jako element społecznie niebezpieczny. Pojawiają się ślady, że przebywał w więzieniu w Ufie i Moskwie. W czasie pobytu w Moskwie o jego uwolnienie starali się w imieniu ambasady polskiej Stanisław Kot i Tadeusz Romer. Jednak władze radzieckie nie wyraziły na to zgody ze względu na szwajcarskie obywatelstwo Bodo. Z tych samych przyczyn nie objęła go amnestia dla obywateli polskich. Z Moskwy odtransportowano go do łagru, w którym zmarł z wycieńczenia i głodu. Według radzieckich dokumentów miało to miejsce 7 października 1943. Ten fakt całkowicie obalił wersję głoszoną w czasach PRL-u, kiedy to twierdzono, że Bodo został rozstrzelany przez Niemców po ich wkroczeniu do Lwowa. Został pochowany w zbiorowym grobie.

2 października 2011 w Kotłasie na cmentarzu Makaricha odsłonięty został pomnik, będący także symboliczną mogiłą artysty.

Filmografia

• 1925 – Rywale jako Geniuś
• 1926 – Czerwony błazen jako inspicjent
• 1927 – Uśmiech losu jako tancerz kabaretowy
• 1929 – Człowiek o błękitnej duszy jako rzeźbiarz
• 1929 – Policmajster Tagiejew jako Markowskij
• 1930 – Kult ciała jako Franciszek, pomocnik Czesława
• 1930 – Na Sybir jako robotnik
• 1930 – Niebezpieczny romans jako przywódca bandy włamywaczy
• 1930 – Uroda życia jako Roszow
• 1930 – Wiatr od morza jako Otto
• 1932 – Bezimienni bohaterowie jako komisarz Szczerbic
• 1932 – Głos pustyni jako szejk Abdullach
• 1933 – Jego ekscelencja subiekt jako subiekt Jurek
• 1933 – Zabawka jako Kuźma, syn gajowego
• 1934 – Czarna perła jako Stefan
• 1934 – Czy Lucyna to dziewczyna? jako inżynier Stefan Żarnowski
• 1934 – Kocha, lubi, szanuje jako praktykant aptekarski Władysław
• 1934 – Pieśniarz Warszawy jako Julian Pagórski
• 1935 – Jaśnie pan szofer jako hrabia Karol Boratyński
• 1936 – Amerykańska awantura jako Paweł
• 1936 – Bohaterowie Sybiru jako Władek
• 1937 – Książątko jako dziedzic Tadeusz Rolski
• 1937 – Piętro wyżej jako Henryk Pączek, spiker radiowy
• 1937 – Skłamałam jako Karol Borowicz
• 1938 – Paweł i Gaweł jako Paweł
• 1938 – Robert i Bertrand jako Bertrand
• 1938 – Strachy jako Zygmunt Modecki
• 1938 – Za winy niepopełnione jako Torence, wspólnik Holskiego

Dyskografia

• Hanka Ordonówna, Eugeniusz Bodo (SP, Syrena-Electro9437)
• Eugeniusz Bodo (Pocztówka, Tonpress R-0508-II)
• 1978 Jak za dawnych lat (LP, Muza SX-1701)
• 1990 W starym kinie: Eugeniusz Bodo, Adolf Dymsza (LP, Muza SX-2920)

Najpopularniejsze piosenki

• Ach, śpij, kochanie (Dlaczego nie chcesz spać; muz. Henryk Wars, sł. Ludwik Starski)
• Ach, te baby (muz. Roman Palester, sł. J. Nell)
• Całuję twoją dłoń, madame (muz. Ralph Erwin, sł. Andrzej Włast)
• Już taki jestem zimny drań (muz. H. Wars, sł. J. Nell, L. Starski)
• Najcudowniejsze nóżki (muz. H. Wars, sł. Jerzy Jurandot)
• O Key (muz. H. Wars, sł. Konrad Tom, Edward Schlechter)
• Sex appeal (muz. H. Wars, sł. E. Schlechter)
• Tyle miłości (muz. H. Wars, sł. K. Tom)
• ros. Прощальная Песенка Львовского Джаза (trans. Praszczalnaja piosenka lwowskogo dżaza - sł. G. Grigoriew) pol. Pożegnalna piosenka lwowskiego jazzu, walc (po 1939) - wesja ros. Tylko we Lwowie (muz. H. Wars, sł. E. Schlechter),
• Tylko z tobą i dla ciebie (muz. H. Wars, sł. J. Nell, L. Starski)
• Umówiłem się z nią na dziewiątą (muz. H. Wars, sł. E. Schlechter)
• Zrób to tak (muz. H. Wars, sł. J. Nell, L. Starski)

Odznaczenia

• Złoty Krzyż Zasługi (1938)

Inne

• Interesował się filatelistyką, posiadał zbiór unikatowych znaczków, posegregowanych w klaserach.
• Piosenki śpiewane przez Eugeniusza Bodo można było usłyszeć w wykonaniu takich artystów, jak np.: Jacek Bończyk, Olga Bończyk, Tadeusz Drozda, Kinga Feid, Mieczysław Fogg, Piotr Fronczewski, Stefcia Górska, Konrad Imiela, Robert Janowski, Anna Jantar, Anna Maria Jopek, Janusz Józefowicz, Edyta Jungowska, Jan Kobuszewski, Zbigniew Kurtycz, Bohdan Łazuka, Menasze Oppenheim, Orkiestra z Chmielnej, Jerzy Połomski, Maryla Rodowicz, Barbara Rylska, Sami Swoi, Justyna Steczkowska, Jarema Stępowski, Tomasz Stockinger, Zbigniew Wodecki, Andrzej Zaucha.

Bibliografia

• Wolański R., Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej, Warszawa 1995, Agencja Wydawnicza MOREX, ISBN 83-86848-05-7, tu hasło Bodo, Eugeniusz, s. 19, 20.

Linki zewnętrzne

• [1], Jacek Marczyński, Rzeczpospolita, Warszawa, 07.10.2008
• Diana Poskuta-Włodek, Nowy Dziennik, Nowy Jork, 23.07.2004 (wersja archiwalna)