Eugeniusz III
| Eugeniusz III Eugenius Tertius |
|
| Bernardo (Aganelli de Montemago?[1]) | |
| błogosławiony, papież | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | najpóźniej 1085 Piza |
| Data i miejsce śmierci | 8 lipca 1153 Tivoli |
| Papież | |
| Okres sprawowania | 15 lutego 1145 – 8 lipca 1153 |
| Opat SS. Vincenzo e Anastasio alle Tre Fontane | |
| Okres sprawowania | 1140 – 15 lutego 1145 |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Śluby zakonne | 1138 |
| Prezbiterat | ok. 1134–1138 |
| Nominacja biskupia | 15 lutego 1145 |
| Sakra biskupia | 18 lutego 1145 |
| Pontyfikat | 15 lutego 1145 |
| Błogosławiony | |
| Eugeniusz III | |
| Data beatyfikacji | 28 grudnia 1872 przez Piusa IX |
| Wspomnienie | 8 lipca |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
Eugeniusz III (łac. Eugenius III, właśc. Bernardo da Pisa; ur. najpóźniej w 1085[a] w Pizie, zm. 8 lipca 1153 w Tivoli[2]) – papież w okresie od 15 lutego 1145 do 8 lipca 1153, błogosławiony Kościoła katolickiego[1].
Był pierwszym papieżem z zakonu cystersów[1]. Został beatyfikowany dekretem z 28 grudnia 1872, przez bł. papieża Piusa IX. Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest w dzienną rocznicę śmierci[2].
Spis treści |
Wczesne życie [edytuj]
Wiadomo, że Bernard urodził się w Pizie i że jego ojciec miał na imię Godius[3], poza tym jednak na temat jego pochodzenia brak pewnych informacji. Powszechnie przypisywana mu przynależność do szlacheckiego rodu Paganelli po raz pierwszy jest wspomniana dopiero w źródłach z końca XVI wieku, nie mających większej wartości historycznej[4].
W 1106 Bernardo jest poświadczony jako kanonik regularny przy katedrze pizańskiej, a w latach 1115–1129 jako subdiakon[5]. W latach 1133–1138, sprawował urząd wicedominusa archidiecezji pizańskiej[6]. W tym też okresie (po 5 maja 1134) przyjął święcenia kapłańskie z rąk papieża Innocentego II[7]. Prawdopodobnie w 1135 roku na odbywającym się w Pizie synodzie spotkał Bernarda z Clairvaux, i pod jego wpływem w 1138 wstąpił zakonu cysterskiego[2]. Przez krótki czas był mnichem w Clairvaux, jednak już w 1139 powrócił do Italii jako przełożony wspólnoty cysterskiej w Scandriglia w Lacjum[2]. W 1140 został opatem położonego niedaleko Rzymu klasztoru S. Anastasio alle Tre Fontane, który papież Innocenty II nadał wówczas cystersom. Niektóre kroniki podają, że wkrótce potem został mianowany kardynałem-prezbiterem, co jednak wydaje się mało prawdopodobne[8].
Wybór na papieża [edytuj]
15 lutego 1145 roku, w dniu śmierci papieża Lucjusza II, kardynałowie niespodziewanie obrali go na nowego papieża[1]. Bernard przyjął wybór i przybrał imię Eugeniusz III.
Pontyfikat [edytuj]
Eugeniusz III został papieżem w bardzo trudnym momencie. W Rzymie powstała dwa lata wcześniej komuna miejska, która była przeciwna świeckiej władzy papieża[1]. W chwili wyboru Eugeniusza w mieście trwała zbrojna rewolta, której przewodniczył Arnold z Brescii, uniemożliwiająca intronizację[1]. Do jego konsekracji i koronacji doszło w położonym poza miastem opactwie Farfa 18 lutego 1145[2].
Wskutek zatargów z komuną miejską Eugeniusz III przez większą część swego pontyfikatu (do grudnia 1145, 1147-1149 i 1150-1152) rezydował poza Rzymem[2]. Jego powroty, możliwe wyłącznie dzięki zbrojnej pomocy króla sycylijskiego Rogera II, okazywały się za każdym razem krótkotrwałe. Na ten czas przypada kariera trybuna ludowego Arnolda z Brescii, jednego z liderów rzymskiego stronnictwa republikańskiego. Siedzibami papieża były kolejno Tivoli, Viterbo i Siena, jednak w latach 1147-49 odbył on podróż do Francji, gdzie przewodniczył wielu synodom (m.in. w Paryżu, Reims i Trewirze), poświęconym głównie reformie duchowieństwa[2]. Chodziło zwłaszcza o potępienie nadmiernego bogactwa i chciwości duchownych[2]. Przez pewien czas siedzibą papiestwa było opactwo Clairvaux. Eugeniusz III utrzymywał zresztą regularną korespondencję z opatem Bernardem z Clairvaux i chętnie korzystał z jego rad.
1 grudnia 1145 roku papież zaapelował w bulli do francuskiego króla Ludwika VII o podjęcie II wyprawy krzyżowej (1147-49)[2]. W tym samym czasie zwrócił się o pomoc do króla niemieckiego Konrada III przy powrocie do Rzymu i ograniczeniu władzy komuny miejskiej i Rogera II[2]. Konrad jednak postanowił wesprzeć papieża w drugiej krucjacie[2]. Porażka tego przedsięwzięcia poważnie nadwerężyła autorytet papiestwa oraz Bernarda z Clairvaux, który mocno zaangażował się w jej propagowanie[1]. Polska i Saksonia zostały zwolnione od udziału w wyprawie do Ziemi Świętej w zamian za uderzenie na pogańskich Słowian Połabskich. Po powrocie do Włoch, Eugeniusz ekskomunikował Arnolda z Brescii 15 lipca 1148 roku[2]. Przy pomocy Rogera II, papież przyjechał do Rzymu w 1149 roku, lecz wrogo nastawieni mieszczanie zmusili go do ponownego wyjazdu[2]. Wówczas Konrad III rozpoczął negocjacje, które zakończyły się powodzeniem i obietnicą nadania mu korony cesarskiej na jesieni 1152 roku[2]. Jednak król niemiecki zmarł 15 lutego i na cesarza rzymskiego miał zostać koronowany jego następca Fryderyk I[1].
Eugeniusz III dbał o rozwój kościoła w najdalszych zakątkach Europy. W latach 1151-52 w Irlandii przebywał jego legat kardynał Giovanni Paparoni, który ustanowił w tym kraju cztery metropolie[2]. W 1152 wysłał do Skandynawii kardynała-legata Nicholasa z Albano, który ustanowił nowe arcybiskupstwo Norwegii w Nidaros, uniezależniając kościół norweski od duńskiej metropolii w Lund. Natomiast stosunki papiestwa z Polską w tym okresie nie układały się dobrze. Polski episkopat wbrew woli papieża udzielał poparcia młodszym braciom wygnanego w 1146 księcia-seniora Władysława II[1]. Przebywający w Polsce w 1148 legat papieski Guido di Crema[1] rzucił na kraj interdykt (zignorowany przez polskich biskupów), a w następnych latach legaci wysyłani do Europy Środkowej omijali Polskę; do wznowienia kontaktów doszło dopiero po śmierci Eugeniusza III. W Anglii, papież opowiedział się po stronie arcybiskupa Canterbury, Teobalda, w sporze z królem Stefanem i usunął ze stanowiska Wilhelma, arcybiskupa Yorku[2].
Za jego pontyfikatu w 1150 roku doszło do ostatecznego uformowania się Kolegium Kardynalskiego jako samodzielnej, korporacyjnej struktury kościelnej.
Papież Eugeniusz III zmarł w Tivoli i został pochowany w Bazylice św. Piotra[2].
Kardynałowie z nominacji Eugeniusza III [edytuj]
Zobacz też [edytuj]
Uwagi
- ↑ Ponieważ w 1106 był już subdiakonem, musiał mieć wówczas co najmniej 21 lat.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 86-87. ISBN 83-7006-437-X.
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 240-242. ISBN 83-06-02633-0.
- ↑ Horn, s. 31.
- ↑ Horn, s. 28-33; Brixius, s. 86
- ↑ Horn, s. 35.
- ↑ Horn, s. 34-35
- ↑ Horn, s. 35–36.
- ↑ Bernhardi, s. 451-452; Brixius, s. 41; oraz Zenker, s. 184-187, bazując na tych zapisach kronikarskich opowiedzieli się za przynależnością Bernarda do Kolegium Kardynałów. Horn, s. 42-45, wysunął jednak poważne argumenty przeciwko temu twierdzeniu: Bernard z Pizy nie jest poświadczony jako kardynał w żadnym znanym nam dokumencie, świadectwa kronikarzy – niezbyt zresztą liczne – dają się wytłumaczyć pomyleniem klasztoru S. Anastasio z kościołem kardynalskim S. Anastasia, a z treści listu Bernarda z Clairvaux wystosowanego do kardynałów krótko po jego wyborze wynika, że nie należał on do Kolegium Kardynalskiego.
Bibliografia [edytuj]
- M. Horn, Studien zur Geschichte Papst Eugens III.(1145-1153), Lang 1992
- I.S.Robinson, The Papacy 1073-1198. Continuity and innovation, Cambridge University Press, 1990
- B. Zenker, Die Mitglieder des Kardinalkollegiums von 1130 bis 1159, Würzburg 1964, s. 97, 184-187
- J. M. Brixius, Die Mitglieder des Kardinalkollegiums von 1130-1181, Berlin 1912, s. 41 nr 7, s. 86-87
- M. Gryczyński, Leksykon papieży, Katowice 2007
- K. Dopierała, Księga papieży, Wyd. Pallotinum, Poznań 1996
- W. Bernhardi, Konrad III, Lipsk 1883
- Pope Blessed Eugene III (ang.). Catholic Encyclopedia. [dostęp 2012-12-08].
- Blessed Eugenius III (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2012-12-08].
| Poprzednik Lucjusz II |
 |
Papież | |
Następca Anastazy IV |
