Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
European Free Trade Association
Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu
Flaga EFTA
Flaga EFTA
EFTA AELE countries.svg
     Państwa członkowskie EFTA
Język roboczy niemiecki, francuski, norweski, islandzki
Siedziba Szwajcaria Genewa
Członkowie 4
sekretarz generalny Islandia Kristinn F. Árnason
Utworzenie 3 maja 1960

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu, ESWH (ang. European Free Trade Association, EFTA) – międzynarodowa organizacja gospodarcza powstała 3 maja 1960 r. na mocy Konwencji sztokholmskiej (podpisanej 4 stycznia 1960), mająca na celu utworzenie strefy wolnego handlu między państwami członkowskimi. Siedziba Sekretariatu EFTA mieści się w szwajcarskiej Genewie.

Pierwotnymi członkami EFTA były: Austria, Dania, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja i Wielka Brytania. Z czasem większość członków wystąpiła, wybierając członkostwo w konkurencyjnej i o zdecydowanie większej integracji ekonomicznej EWG. W latach 1986-1994 członkiem organizacji była również Finlandia.

Strefa wolnego handlu między państwami EFTA powstała w 1968 roku. Od 1977 państwa EWG i EFTA utworzyły wspólną strefę wolnego handlu towarami przemysłowymi[1]. W 1992 r. EWG i EFTA porozumiały się w sprawie utworzenia wspólnej strefy wolnego handlu na wszystkie towary. Porozumienie w tej sprawie, nie obejmujące jednak Szwajcarii, weszło w życie 1 stycznia 1994 r. tworząc Europejski Obszar Gospodarczy.

Państwa członkowskie EFTA[edytuj | edytuj kod]

Flaga Państwo Akcesja Liczba ludności Powierzchnia (km²) PKB w mld (PPP)[2] PKB per capita (PPP)[2]
Islandia Islandia 1970-01-011 stycznia 1970 320 060 103 125 12,409 38 060
Liechtenstein Liechtenstein 1991-01-011 stycznia 1991 36 476 160 3,545 98 432
Norwegia Norwegia 1960-05-033 maja 1960 5 051 300 385 186 265,911 53 470
Szwajcaria Szwajcaria 1960-05-033 maja 1960 8 014 000 41 285 339,890 43 369

Sekretarze Generalni[edytuj | edytuj kod]

     Państwa obecnie należące do EFTA

     Państwa należące do EFTA w przeszłości

  • 1960–1965:

Wielka Brytania Frank E. Figgures

  • 1965–1972:

Wielka Brytania Sir John Coulson

  • 1972–1975:

Szwecja Bengt Rabaeus

  • 1976–1981:

Szwajcaria Charles Müller

  • 1981–1988:

Norwegia Per Kleppe

  • 1988–1994:

Austria Georg Reisch

  • 1994–2000:

Islandia Kjartan Jóhannsson

  • 2000–2006:

Szwajcaria William Rossier

  • 2006–2012:

Norwegia Kåre Bryn

  • od 2012:

Islandia Kristinn F. Árnason

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

Rada EFTA z siedzibą w Genewie jest naczelnym organem EFTA. W jej skład wchodzi po jednym przedstawicielu rządu każdego państwa członkowskiego. Każde państwo dysponuje jednym głosem, co do zasady decyzje zapadają jednomyślnie. Rada zbiera się dwa razy w miesiącu na szczeblu stałych przedstawicieli i dwa razy w roku na szczeblu ministrów (najczęściej handlu). Państwa kolejno, przez półroczne kadencje, przewodniczą Radzie.

Rada ma prawo do wydawania decyzji (nie są bezpośrednio skuteczne) i zaleceń (nie mają wiążącej mocy prawnej). Wykonuje kompetencje nadane jej przez Konwencję sztokholmską i nadzoruje jej stosowanie, może też wprowadzać do niej poprawki (w przypadkach określonych w konwencji konieczna jest akceptacja zmian ze strony państw członkowskich). Ponadto:

  • Rada wskazuje nowe działania jakie należy podjąć dla osiągnięcia celów EFTA,
  • podejmuje mediację w sporach między państwami członkowskimi (np. w kwestii dostępu do rynków),
  • ułatwia współpracę z innymi podmiotami prawa międzynarodowego.

W zarządzaniu strefą wolnego handlu Radę wspierają powołane przez nią komitety ekspertów, pracujące w trybie stałym. Doraźnie natomiast zwoływane są grupy ekspertów dla rozwiązania określonego problemu. Oba ciała mają wyłącznie uprawnienia doradcze i muszą składać się z przedstawicieli wszystkich państw EFTA. Funkcjonuje dziesięć stałych komitetów, m.in.:

  • Komitet Ekspertów Handlu – zajmuje się problematyką liberalizacji handlu i współpracy gospodarczej z UE,
  • Komitet ds. Barier Technicznych w Handlu – sprawuje nadzór nad notyfikacją regulacji technicznych,
  • Komitet Ekonomiczny – obserwuje sytuację gospodarczą państw członkowskich; wymiana informacji o kierunkach polityki gospodarczej i finansowej w ramach EFTA oraz UE,
  • Komitet ds. Pochodzenia i Ceł – koordynuje stanowisko EFTA w sprawie reguł pochodzenia towarów w stosunkach z UE,
  • Komitet Doradczy – składa się z maksymalnie pięciu reprezentantów organizacji przedsiębiorców i pracowników z państw członkowskich,
  • Komitet Parlamentarny – złożony z osób desygnowanych przez parlamenty krajowe, zbiera się raz do roku; spełnia funkcję kontrolną, informuje parlamenty krajowe i prowadzi dialog z Parlamentem Europejskim,
  • Zarząd Audytorów – najwyższa instancja dokonująca weryfikacji finansów EFTA.

Bieżącymi sprawami zajmuje się Sekretariat, nadzorowany przez Sekretarza Generalnego. Siedzibą Sekretariatu jest Genewa, natomiast jego część mieści się w Brukseli, gdzie personel zajmuje się sprawami EOG. Sekretariat odpowiedzialny jest za obsługę Rady i komitetów. Oficjalnym językiem urzędowym jest angielski.

W związku z utworzeniem Europejskiego Obszaru Gospodarczego zostały wdrożone pewne zmiany organizacyjne. Powołano Stały Komitet Państw EFTA, który zajmuje się podejmowaniem decyzji związanych z uczestnictwem w EOG (Szwajcaria, w następstwie negatywnego wyniku referendum, nie jest członkiem tego porozumienia, jednak osiągnęła zbliżoną sytuację prawną w drodze umów bilateralnych). W skład Komitetu wchodzą przedstawiciele Islandii, Norwegii i Liechtensteinu, a także, posiadający status obserwatorów, reprezentanci Szwajcarii i Władzy Nadzorczej EFTA (ang. EFTA Surveillance Authority). Ta ostatnia czuwa w imieniu EFTA nad przestrzeganiem przyjętych przez EOG reguł funkcjonowania (podobnie jak czyni to Komisja Europejska w przypadku UE). Stały Komitet ma pod sobą 5 podkomitetów (m.in. podkomitety ds. wolnego przepływu towarów, ds. wolnego przepływu kapitału i usług, ds. wolnego przepływu osób, ds. polityk horyzontalnych i towarzyszących)[3].

Stały Komitet jest wspomagany przez Trybunał EFTA. Organ ten składa się z 3 sędziów (po jednym z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu) nominowanych na 6-letnią kadencję. Rozstrzyga sprawy wniesione zazwyczaj przez Władzę Nadzorczą przeciwko państwom EFTA[4]. Ponadto prowadzi mediacje i rozstrzyga spory między państwami EFTA na tle ich udziału w EOG, a także dokonuje interpretacji Porozumienia o utworzeniu EOG.

Przypisy

  1. Ewa Oziewicz (red. nauk.): Procesy integracyjne we współczesnej gospodarce światowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 65. ISBN 83-01-13254-X.
  2. 2,0 2,1 Dane na rok 2011.
  3. Standing Committee of the EFTA States (ang.). http://www.efta.int.
  4. Zbigniew M. Doliwa-Klepacki: Integracja europejska (łącznie z uczestnictwem Polski w UE i Konstytucją dla Europy). Białystok: Temida 2, 2005, s. 801. ISBN 83-89620-09-7-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Sporek: Ugrupowania międzynarodowe kształtujące architekturę jednoczącej się Europy u progu XXI w.. Katowice: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, 2004, s. 169-266. ISBN 83-7246-372-7.
  • Zbigniew M. Doliwa-Klepacki: Integracja europejska (łącznie z uczestnictwem Polski w UE i Konstytucją dla Europy). Białystok: Temida 2, 2005, s. 783-801. ISBN 83-89620-09-7-X.
  • Ewa Oziewicz (red. nauk.): Procesy integracyjne we współczesnej gospodarce światowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 53-80. ISBN 83-01-13254-X.
  • Jolanta Adamiec: Wybrane organizacje i ugrupowania państw Europy Zachodniej (pol.). Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, maj 1996, Nr 402 [dostęp 2013-03-10]. s. 10-13.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]