Evertsen (1928)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Evertsen
Evertsen
Evertsen
Klasa niszczyciel
Typ Admiralen
Historia
Stocznia Burgerhout w Rotterdamie Holandia
Położenie stępki 5 sierpnia 1925
Wodowanie 29 września 1926
 Koninklijke Marine
Wejście do służby 12 kwietnia 1928 (lub 31 maja 1928)
Los okrętu zatopiony 1 marca 1942
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 1316 ts
pełna: 1640 ts
Długość 98,15 m
Szerokość 9,53 m
Zanurzenie 2,97 m
Napęd
2 turbiny parowe Parsona o mocy 31 000 KM, 3 kotły parowe Yarrow, 2 śruby
Prędkość 34 węzły
Zasięg 3200 Mm przy 18 w
Uzbrojenie
4 działa 120 mm L/50 (4xI)
2 działa plot 75 mm L/55 (2xI)
4 wkm 12,7 mm
6 wt 533 mm (2xIII)
4 mbg (12 bomb)
Wyposażenie lotnicze
1 wodnosamolot Fokker C.VIIW
Załoga 129

Hr. Ms. Evertsen – holenderski niszczyciel z okresu międzywojennego i II wojny światowej, należący do typu Admiralen, określanego też jako typ Evertsen. Nosił znak burtowy EV. Został zatopiony 1 marca 1942.

Budowa i opis[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Niszczyciele typu Admiralen.

„Evertsen” należał do standardowego typu holenderskich niszczycieli z okresu międzywojennego, określanego jako typ Admiralen (admirałowie), budowanego według projektu brytyjskiego. Był jedną z czterech jednostek pierwszej serii typu Admiralen. Położenie stępki miało miejsce 5 sierpnia 1925 roku, a wodowanie 29 września 1926 roku, w stoczni Burgerhout's Scheepswerf en Machinefabriek w Rotterdamie. Okręt wszedł do służby 12 kwietnia 1928 roku jako pierwsza jednostka tego typu (spotykana jest też data 31 maja)[1]. Nazwę „Evertsen” otrzymał na cześć kilku holenderskich admirałów (m.in. Johan Evertsen, Cornelis Evertsen - starszy i młodszy).

Niszczyciele typu Admiralen były typowymi niszczycielami średniej wielkości okresu międzywojennego. Ich kadłub miał podniesiony pokład dziobowy na ok. 1/3 długości, sylwetka była dwukominowa. Ich uzbrojenie główne składało się z 4 pojedynczych dział kalibru 120 mm Bofors L/50 No.4, umieszczonych po dwa na dziobie i rufie w superpozycji[2]. Uzbrojenie przeciwlotnicze składało się z dwóch dział 75 mm na burtach na śródokręciu, jednakże słabe było uzbrojenie małokalibrowe – 4 wkm-y 12,7 mm Browning. Uzbrojenie torpedowe było przeciętne, w postaci dwóch potrójnych aparatów torpedowych kalibru 533 mm. Uzbrojenie przeciw okrętom podwodnym stanowiły 4 miotacze bomb głębinowych, z zapasem 3 bomb na każdy[3]. W razie potrzeby okręty mogły przenosić 24 miny morskie[3]. Unikalną cechą wśród okrętów tej klasy była możliwość przenoszenia wodnosamolotu zwiadowczego Fokker C.VIIW, stawianego na wodę za pomocą dźwigu, jednakże przenoszenie go nie było praktyczne i do początku wojny wodnosamoloty zdjęto[2].

„Evertsen” (działa w pokrowcach)

Napęd niszczycieli stanowiły 2 turbiny parowe Parsona o mocy 31 000 KM, umieszczone we wspólnej maszynowni, napędzające 2 śruby. Zasilane były w parę przez 3 kotły parowe Yarrow, umieszczone w dwóch kotłowniach. Prędkość maksymalna wynosiła 34 węzły (podczas prób, przy przeciążaniu siłowni, niszczyciel „Piet Hein” osiągnął 36,1 w)[3].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Po wejściu do służby, „Evertsen” służył początkowo na wodach Holandii. W drugiej połowie 1928 roku odbył wraz z niszczycielem „De Ruyter” kilkumiesięczny rejs do Holenderskich Indii Wschodnich, po czym powrócił na wody metropolii. 29 sierpnia 1934 „Evertsen” wraz z niszczycielem „Piet Hein” wyszedł z Holandii i przebazował do Holenderskich Indii Wschodnich. Płynąc przez Kanał Sueski i składając wizyty w portach po drodze (Palermo, Port Said, Aden, Kolombo), okręty dotarły na miejsce 7 stycznia 1935 r. „Evertsen” do wybuchu II wojny światowej bazował w Sabangu, operując na wodach Holenderskich Indii Wschodnich[1].

Po niemieckim ataku na Holandię w maju 1940, skutkującym przystąpieniem jej do wojny, „Evertsen” brał udział w eskortowaniu alianckich transportów na Oceanie Indyjskim. Po przystąpieniu Japonii do wojny i ataku na wyspy Indonezji, działał głównie na Morzu Jawajskim. „Evertsen” wchodził w skład alianckich sił ABDA, biorących udział w bitwie na Morzu Jawajskim w nocy z 27 na 28 lutego 1942. Przed starciem utracił jednak kontakt z siłami głównymi i powrócił 28 lutego do bazy[4].

Ocalałe okręty alianckie podjęły 28 lutego 1942 r. próby przedarcia się z Morza Jawajskiego. „Evertsen” miał towarzyszyć krążownikom USS „Houston” i HMAS „Perth”, wypływającym z Tandjong Priok, lecz na skutek opóźnienia w wypłynięciu nie zdołał do nich dołączyć i podążał za krążownikami, które zostały następnie zatopione w starciu w Cieśninie Sundajskiej[1]. „Evertsen” zdołał wprawdzie przejść przez cieśninę, lecz przed wyjściem na otwarte wody Oceanu Indyjskiego został przechwycony przez japońskie niszczyciele „Murakumo” i „Shirakumo”. Uszkodzony pociskami i ogarnięty pożarem okręt[4] wyrzucił się przed świtem 1 marca 1942[2] na rafę koło wysepki Sebuku na południowym wybrzeżu Sumatry[1]. Zginęło 9 osób z załogi, reszta trafiła do niewoli japońskiej[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 S. Brzeziński, Holenderskie..., ss.12-15
  2. 2,0 2,1 2,2 S. Patianin, M. Barabanow, Korabli...
  3. 3,0 3,1 3,2 S. Brzeziński, Holenderskie..., ss.4-10
  4. 4,0 4,1 4,2 Jan Visser: Admiralen-class destroyer w serwisie netherlandsnavy.nl [dostęp 4-5-2013]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sławomir Brzeziński: Holenderskie niszczyciele typu Evertsen & Van Galen. BS: Wyszków, 2001. ISBN 83-87918-19-9
  • S.W. Patianin, M.S. Barabanow (С.В. Патянин, М.С. Барабанов): Korabli Wtoroj mirowoj wojny – WMS Niderlandow i małych stran Zapadniej Jewropy (Корабли Второй мировой войны. ВМС Нидерландов и малых стран Западной Европы), seria Morskaja Kampanija 2/2006.