Ewolucja waleni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Porównanie przedstawicieli rzędu waleni

Ewolucja waleniewolucja biologiczna zwierząt zaliczanych do rzędu waleni (Cetacea).

Przystosowanie waleni do życia w wodzie ma charakter wtórny. Ich „powrót” do wody nastąpił prawdopodobnie w eocenie. Między 55 i 34 mln lat temu pojawiły się pierwsze prawalenie. Wprawdzie rodowód waleni nie jest oczywisty, jednak przypuszcza się, że wywodzą się one od drapieżnych parzystokopytnych.

Pierwszą skamielinę przodka współczesnych waleni znaleziono w Radżastanie, na wysokości ponad 2 tysiące metrów nad poziomem morza. Była to licząca 53,5 miliona lat szczęka Himalayacetus, zwierzęcia, które dzieliło, zdaje się, swój czas między wody słodkie i wody istniejącego tam kiedyś morza. Z kolei odkryta w łańcuchu Kala Chitta w Pakistanie czaszka liczącą około 53 milionów lat, należała do zwierzęcia bardziej przypominającego obecne walenie. Pakicetus, bo tak zostało nazwane, nie miał tłuszczowych zatyczek w uszach jak jego następcy. Dzielił swój czas między ląd i morze, a jego ucho miało cechy pośrednie między uchem waleni i zwierząt lądowych, co pozwalało mu słyszeć zarówno w wodzie jak i na jej powierzchni. Najwcześniejsi przodkowie waleni mieli jeszcze nogi i byli w stanie wychodzić na ląd. Najstarsze walenie zasiedlały Morze Tetydy, na którego terenie znajdują się dziś Indie i Pakistan. Jego dno uległo wypiętrzeniu, tworząc najwyższe szczyty świata. Dopiero później walenie zasiedliły inne morza.

Domysł, że właśnie Morze Tetydy było „kolebką” waleni, potwierdzają też najnowsze znaleziska. W 2001 roku odkryto w Pakistanie dwie ważne skamieliny, Rodhocetus balochistanensis i Artiocetus clavis, mogące rzucić więcej światła na ewolucję waleni. Oba gatunki stanowią formę pośrednią między lądowymi kopytnymi i waleniami i są dowodem na to, że najbliższymi lądowymi krewnymi waleni są hipopotamy, co już wcześniej sugerowała analiza ich DNA, np. w miejscach wkomponowania w nie retrowirusów.

Thewissen i współpracownicy w wydaniu czasopisma Nature z grudnia 2007 stwierdzają na podstawie wyjątkowo kompletnego szkieletu Indohyus odkrytego w Kaszmirze, że przedstawiciele rodziny Raoellidae mogą być brakującym taksonem siostrzanym waleni[1][2]. Wartości izotopu tlenu δ18O dowodzą, że Indohyus prowadził ziemnowodny tryb życia, jednak badania wartości izotopu węgla δ13C wskazują, że prawdopodobnie odżywiał się na lądzie, choć nie wykluczono wyspecjalizowanej diety wodnej. Autorzy uważają, że reprezentował pośredni etap powrotu ssaków do wody i sugerują zmianę spojrzenia na ewolucję waleni[1].

40 mln lat temu zaczęły występować walenie prowadzące prawdziwie morski tryb życia z dala od lądu (Basilosaurus).

Dowody genetyczne[edytuj | edytuj kod]

Walenie, hipopotamy, jelenie i żyrafy mają trzy wspólne retrowirusy, umiejscowione w tym samym miejscu DNA. Inne części DNA zacieśniają jeszcze krąg poszukiwań bezpośrednich krewnych waleni. Drzewo cząsteczkowe zwierząt kopytnych wyrasta ze wspólnego korzenia, datowanego raczej na 65 niż 60 milionów lat. Wprawdzie trudno ocenić, w którym miejscu oddzieliły się gałęzie wiodące do koni, nosorożców czy innych grup, ale musiało to być stosunkowo niedługo (około 2 mln lat) przed pojawieniem się formy znanej jako Himalayacetus.

Zmiany anatomiczne[edytuj | edytuj kod]

Życie w morzu wymusiło pewne zmiany anatomiczne, takie jak opływowy kształt ciała, wygładzenie skóry, grubą warstwę podskórną tłuszczu, wreszcie redukcję kończyn tylnych. Współczesne walenie i hipopotamy nie są do siebie podobne, jednakże wykazują pewne cechy wspólne. Hipopotamowate dzielą swój czas między wodę i ląd, a niektóre wczesne walenie robiły to samo. Młode hipopotamy pływają zanim jeszcze nauczą się chodzić, zarówno hipopotamy, jak walenie, karmią młode pod wodą. Zarówno jedne jak i drugie są bezwłose, nie pocą się, a samce w obu wypadkach mają jądra ukryte wewnątrz ciała, a nie umieszczone na zewnątrz, w mosznie.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 J. G. M. Thewissen, Lisa Noelle Cooper, Mark T. Clementz, Sunil Bajpai i inni. Whales originated from aquatic artiodactyls in the Eocene epoch of India. „Nature”, s. 1190–1194, 2007. doi:10.1038/nature06343 (ang.). 
  2. JR Minkel: Closest Whale Cousin—A Fox-Size Deer? Researchers split on closest evolutionary kin to whales and dolphins (ang.). Scientific American, 19 grudnia 2007. [dostęp 25 grudnia 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]