Exeter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Exeter (Anglia))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Anglii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Exeter
Katedra w Exeter
Katedra w Exeter
Dewiza: Semper Fidelis (łac. Zawsze wierny)
Państwo  Wielka Brytania
Kraj  Anglia
Hrabstwo Devon
Populacja (2005)
• liczba ludności

117 600
Nr kierunkowy 01392
Kod pocztowy EX1-EX6
Położenie na mapie Devonu
Mapa lokalizacyjna Devonu
Exeter
Exeter
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Exeter
Exeter
Ziemia 50°43′N 3°31′W/50,716667 -3,516667Na mapach: 50°43′N 3°31′W/50,716667 -3,516667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Wielka Brytania
Położenie miasta w hrabstwie Devon
Centrum miasta Exeter o świcie

Exeter (wym. /ˈeksɪtə(r)/) – miasto w Wielkiej Brytanii, ośrodek administracyjny hrabstwa Devon, port nad rzeką Exe, w pobliżu jej ujścia do kanału La Manche. W 2011 r. populację miasta szacowano na 117 773 mieszkańców. W Exeter mieści się główny kampus i siedziba University of Exeter.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone na wschodnim brzegu rzeki na wzniesieniu otoczonym przez stepowe wzgórza. W tym okresie rzeka Exe była połączona ujściem z rzeką Creedy, tworząc szerokie rozlewisko. Na rzece występowały przypływy i była ona żeglowna aż do samego miasta – zostało to zmienione przez konstrukcję zapór i śluz w późniejszych latach. Te wszystkie cechy połączone z naturalną obronnością miasta, sprawiły że Exeter stało się miastem przyciągajacym osadników i kupców.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto stale się rozwija i w 2011 r. liczyło ok. 118 000 mieszkańców[1]. To wzrost populacji o 6000 w porównaniu z rokiem 2001. Jest jednym z najważniejszych ośrodków miejskich w Anglii.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Exeter nie jest miastem silnie uprzemysłowionym. The Met Office – Centrum meteorologiczne jest głównym tego typu ośrodkiem w UK i jednym z najbardziej znaczących w świecie. Jest ono jednym z głównych pracodawców w Exeter, zaraz po University of Exeter i Devon County Council.

W mieście znajdują się węzłowe stacje kolejowe Exeter Central, Exeter St. Davids i St. Thomas

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czasy rzymskie[edytuj | edytuj kod]

Rzymska nazwa Exeter, Isca Dumnoniorum („Isca of the Dumnones”), sugeruje, że Exeter było kiedyś celtyckim oppidum (jest to łaciński termin oznaczający średnie miasto), istniejącym na brzegach rzeki Exe, zanim Rzymianie założyli swoje miasto ok. roku 50 p.n.e.. Takie wczesne miasta, lub „proto-miasta”, występowały w przedrzymskiej Galii, jak to opisuje Juliusz Cezar w Commentarii de Bello Gallico („Zapiskach z wojny galijskiej”), i jest prawdopodobne, że istniały one również w sąsiadującej z nią Brytanii.

Nazwa „Isca” pochodzi od rdzennie celtyckiego wyrazu oznaczającego płynącą wodę, i odnoszonego do rzeki Exe. Rzymianie nazwali miejscowość Isca Dumnoniorum, by odróżnić je od osady Isca Augusta (współczesne Caerleon-on-Usk w Monmouthshire).

Isca Dumnoniorum było najbardziej wysunięta na południowy wschód, ufortyfikowaną osadą Rzymian w Anglii. Znaczne części rzymskich murów przetrwały do dziś, chociaż obecna widzialna część została w większości zbudowana na rozkaz Alfreda Wielkiego w celu obrony zachodniej części królestwa przed naciskiem Wikingów. Zachowały się pozostałości łaźni rzymskich odsłonięte w latach 70., lecz dziś niedostępne dla zwiedzających z powodu zbyt bliskiego sąsiedztwa z katedrą. Exeter był także południowym końcem antycznej, rzymskiej drogi łączącej Exeter z Lincoln, zwanej dzisiaj „Fosse Way”.

Czasy saksońskie[edytuj | edytuj kod]

W roku 876 Exeter zostało zaatakowane i zajęte prezez Duńczyków. Król Alfred wypędził ich rok później. W roku 894 miasto było ponownie oblegane przez Duńczyków. W roku 1067 Exeter zbuntowało się przeciwko Williamowi Zdobywcy, który błyskawicznie zaczął oblegać miasto. Miasto poddało się po 18 latach. Częścią traktatu umowy kapitulacyjnej, było pozostawienie całej szlachty przy ich dotychczasowych tytułach i pozycji tak długo, dopóki nie zostanie wybudowany zamek.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Exeter było zbuntowane przeciwko królowi Stefanowi i w 1140 roku było dowodzone przez Baldwina de Redvers. Miasto skapitulowało po trzech miesiącach oblężenia, kiedy wyczerpały się zapasy wody.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • romańsko-gotycka katedra z XII–XV w.
  • pozostałości romańskiego klasztoru św. Mikołaja – aktualnie Muzeum Tudorów[2];
  • ratusz z XII–XVI w.
  • ruiny średniowiecznego zamku
  • domy z XVI–XVII w.
  • Cmentarz Higher Cemetery jest nekropolią, na której spoczęło 30 polskich lotników, w większości z 307 Dywizjonu Myśliwskiego Nocnego „Lwowskich Puchaczy”, oraz z 317 Dywizjonu Myśliwskiego „Wileńskiego”.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Jednym z najważniejszych dokumentów literatury średniowiecznej jest rękopis Exeter Book, przechowywany w miejskiej katedrze. Pochodzi z X wieku i jest jednym z czterech manuskryptów zawierających praktycznie całą zachowaną do dziś poezję staroangielską. Zawiera większość krótkich wierszy, utwory religijne i zbiór zagadek, niekiedy rubasznych, Niektóre z tych zagadek wyryto na stalowym obelisku na High Street, odsłoniętym 30 marca 2005.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Office for National Statistics (ang.). [dostęp 14 lipca 2014].
  2. Charlotte Hodgman, Mark Stoyle. The Prayer Book Rebellion. „BBC History Magazine”. 11, s. 82, grudzień 2010. Londyn: Bristol Magazines Ltd.. ISSN 1469-8552. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]