Fabrizio De André

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fabrizio De André
Fabrizio De André 1977.jpg
Fabrizio De André (1977)
Imię i nazwisko Fabrizio Cristiano De André
Pseudonim Faber
Data i miejsce urodzenia 18 lutego 1940
 Włochy Genua
Data i miejsce śmierci 11 stycznia 1999
 Włochy Mediolan
Instrument gitara
Gatunek pop
Zawód piosenkarz, kompozytor
Aktywność 1961–1996
Wytwórnia płytowa Karim, Bluebell Records, Produttori Associati, Ricordi
Liczba albumów 20
Liczba singli 25
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Fabrizio De André (ur. jako Fabrizio Cristiano De André 18 lutego 1940 w Genui – zm. 11 stycznia 1999 w Mediolanie) – włoski poeta piosenkarz, kompozytor i autor tekstów piosenek

Razem z takimi piosenkarzami jak Gino Paoli, Umberto Bindi, Luigi Tenco i Bruno Lauzi był reprezentantem tzw. genueńskiej szkoły śpiewających autorów, ugrupowania artystów, którzy postawili sobie za cel gruntowne odnowienie włoskiej muzyki popularnej na przełomie lat 50. i 60.

W swoich piosenkach śpiewał przeważnie o ludziach z marginesu, buntownikach, wykolejeńcach. Wiele jego tekstów nosi znamiona wybitnej poezji i jako takie zostały włączone do zestawu lektur szkolnych. W kręgach przyjaciół i admiratorów znany był jako Faber.

Fabrizio De André opublikował w ciągu 35 lat swej kariery artystycznej (1961-1996) 20 albumów (13 studyjnych i 7 kompilacji) co jest liczbą stosunkowo niewielką jeśli chodzi o ilość, ale nader istotną jeśli chodzi o jakość, zważywszy głębokie korzenie kulturowe artysty.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Środowisko rodzinne – dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Fabrizio De André przyszedł na świat w genueńskiej dzielnicy Pegli, przy ulicy De Nicolay 12. Aby ulżyć bólom porodowym swej żony, profesor i adwokat Giuseppe De André podobno umieścił na gramofonie płytę z walcem Gino Marinuzziego, którego motyw później, po latach, wykorzystał Fabrizio De André w jednym ze swych pierwszych utworów, Valzer per un amore.

Lata wojny Fabrizio De André spędził razem z bratem Mauro w Revignano d'Asti, rodzinnej wiosce jego matki Luisy Amerio, podczas gdy ojciec był zmuszony ukrywać się przed faszystami. Był to jeden z najważniejszych i twórczych okresów w życiu młodego Fabrizio, cechujący się wolnością i lekkomyślnością ale także, za sprawą rządcy Emilio Fassio, miłością do zwierząt oraz do otoczenia, co będzie go później absorbować przez całe życie. Dzieciństwo na wsi to także mała towarzyszka zabaw, Nina Manfieri, której poświęcił jedną ze swych ostatnich piosenek, Ho visto Nina volare, czy chłopscy sąsiedzi, Emilio i Felicina Fassio – również inspiracja dla jego ostatnich utworów. Fabrizio bardzo się zżył z nimi, toteż gdy przyszło rodzinie wracać po wojnie do Genui, chłopiec był wyraźnie niezadowolony. Życie jednak musiało toczyć się dalej.

W październiku 1946 Fabrizio poszedł do szkoły podstawowej prowadzonej przez siostry zakonne. Surowa dyscyplina szkoły chyba nie za bardzo mu odpowiadała, bo już po roku kontynuował naukę w szkole państwowej.

W 1948 młody Fabrizio spotkał po raz pierwszy szesnastoletniego Paolo Villagio. Obaj szybko się polubili ale ich wzajemna sympatia zaowocowała dopiero po latach bliższą znajomością i bliską współpracą artystyczną. Wakacje 1950 spędził Fabrizio po raz ostatni w Revignano. Bardzo przeżył decyzję ojca o sprzedaży gospodarstwa, ponieważ z tym miejscem związane były najlepsze wspomnienia z jego dzieciństwa. Sam, po latach, nawiązał do tych wspomnień, do idei życia na wsi, gdy kupił posiadłość nad morzem, na Sardynii w 1979.

Tymczasem rozpoczął w 1951 naukę w gimnazjum. Ale, pochłonięty już wtedy życiem ulicy, nie przejawiał szczególnego zainteresowania sprawami nauki. Nie zdał do następnej klasy, więc rozgniewany ojciec zapisał go do szkoły prowadzonej przez jezuitów. Ale chłopiec i tu nie odniósł sukcesów; przeciwnie, rygor szkoły sprawił, iż zaczął nabierać niechęci do religii jako instytucji. Dopiero liceum klasyczne było szkołą, którą udało mu się skończyć i gdzie zarazem osiągnął dobre oceny z literatury, nieco gorsze z nauk ścisłych. Jednocześnie matka wcześnie odkryła, że chłopiec ma zamiłowania muzyczne, bo już w wieku 8 lat rozpoczął naukę gry na skrzypcach a w wieku 14 – na podarowanej gitarze, z którą już miał się nigdy nie rozstawać. Zaczął pisać i nucić swoje pierwsze, młodzieńcze piosenki.

Wiosną 1956 miało miejsce ważne wydarzenie – ojciec przywiózł mu z Francji 2 single Georges'a Brassensa, francuskiego śpiewającego poety. Równocześnie Fabrizio zaczął zgłębiać dzieła znanych anarchistów, Bakunina, Malatesty, Kropotkina i Stirnera. W świecie piosenek Brassensa Fabrizio odnajdywał znajome postaci z własnego otoczenia. Miały to być najważniejsze źródła jego inspiracji artystycznej i ideowej, gdy za parę lat zaczął działalność piosenkarską. Tymczasem Fabrizio zapisał się na uniwersytet ale szybko utwierdził się w przekonaniu, że nauka to nie jest jego życiowe powołanie. Miotał się tymczasem pomiędzy medycyną, literaturą a prawem, nie kończąc ostatecznie żadnego z tych kierunków, ku niezadowoleniu ojca i brata, którzy obaj byli prawnikami z zawodu.

Dni Fabrizia upływały na zgłębianiu muzyki i literatury (Villon, Dostojewski czy wspomniani wcześniej Bakunin i Stirner). Wieczory natomiast spędzał w towarzystwie przyjaciół: Luigiego Tenco, Umberto Bindiego, Gino Paolego, Paolo Villaggio (z którym za parę lat miał napisać wspólnie Carlo Martello ritorna dalla battaglia di Poitiers i Il fannullone) i innych. Po latach stwierdził, że wtedy miotały nim dwa uczucia: gorące pragnienie sprawiedliwości społecznej, której jego zdaniem jeszcze nie było i złudzenie naprawiania świata, cokolwiek by to miało znaczyć. Ta druga pasja szybko się w nim wypaliła; tej pierwszej pozostał wierny.

W 1958 Fabrizio napisał swoje pierwsze piosenki: Nuvole barocche i E fu la notte, określone po latach jako grzechy młodości. Swoją pierwszą dojrzałą piosenkę La ballata del Miche napisał latem 1960 we współpracy z poetką Clelią Petracchi. Utwór ten zawsze będzie uważał za jeden z najważniejszych w swej karierze.

Fabrizio nadal przejawiał zainteresowanie działalnością francuskich chansonniers, zwłaszcza Brassensem. Ciekawe, że chociaż świadomie inspirował się jego twórczością, to jednak nigdy nie chciał go osobiście spotkać, nie chciał się bowiem rozczarować jego trudnym charakterem.

Fabrizio De André (1960)

Stałym tematem piosenek Fabrizia miał być świat prostytutek, oszustów i samobójców, nie zaś świat uporządkowanych mieszczan. Jego droga życiowa i artystyczna zaczęła się bowiem już wcześniej w zaułkach Via del Campo (ulicy, przy której mieszkał) i osławionej Via Pré, ulicy “zakazanej” za dnia za to uczęszczanej w nocy. To tym swoistym getcie istot odrzuconych, prostytutek, wydziedziczonych ludzi z marginesu, zamachowców, mniejszości etnicznych, wzbudzających jednak skrywaną fascynację zrodziły się jego inspiracje. W opiewaniu ludzi przegranych wzniósł się Fabrizio de André na szczyty poezji lirycznej.

Jego teksty miały też często dotykać argumentów religijnych, jakkolwiek z punktu widzenia sceptyka i laika: Si chiamava Gesù, Preghiera in Gennaio z albumu La buona novella. O ile jednak postacie religijne traktował raczej przychylnie to jego postawa wobec hierarchii kościelnej była bezkompromisowo krytyczna (Un blasfemo, Il testamento di Tito, La ballata del Michè). To przewrażliwienie miało najprawdopodobniej swe źródło w traumie z dzieciństwa, kiedy będąc uczniem szkoły jezuickiej doświadczył próby molestowania seksualnego przez jednego z księży. I jakkolwiek sprawca skandalu został później usunięty ze szkoły (na skutek interwencji ojca Fabrizia u dyrektora szkoły), to jednak przeżycie to pozostawiło niezatarte ślady w psychice chłopca.

Debiut 1961[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1961 wytwórnia płytowa Karim wypościła pierwszy singiel Fabrizia, zawierający 2 piosenki: Nuvole barocche i E fu la notte. Po nim ukazały się kolejne. W nadchodzących latach Fabrizio dał się poznać jako muzyk powściągliwy i wykształcony, zdolny umiejętnie łączyć w swych utworach różne tendencje i inspiracje: atmosferę francuskich śpiewających poetów z tematyką społeczną i tradycją muzyczną różnych regionów Włoch (w późniejszym okresie twórczości), brzmienie światowe z własnym językiem muzycznym, specyficznym ale zrozumiałym przez wszystkich.

W lipcu 1962 Fabrizio ożenił się z Enricą Rignon (przezwisko Puny) a już 29 grudnia tego samego roku urodził się im syn, Christiano. Tak więc artysta miał już własną rodzinę ale zawód jaki wykonywał nie był jeszcze zbyt dochodowy. Przełom nastąpił w 1965, gdy Mina zaśpiewała jego piosenkę La canzone di Marinella, która stała się nieoczekiwanie przebojem. Dzięki zarobionym pieniądzom Fabrizio mógł kupić eleganckie mieszkanie w dobrej dzielnicy Genui; po raz pierwszy też pojawiła się też myśl, że jego piosenki mogą być nie tylko rozrywką ale i źródłem dochodu.

Idąc za ciosem artysta wydał w 1966 swój debiutancki LP: Tutto Fabrizio De André, stanowiący zbiór wydanych wcześniej singli (m.in. La canzone di Marinella, La guerra di Piero, Il testamento, La ballata del Miché, La canzone dell'amore perduto, La città vecchia, Carlo Martello)

W 1967 ukazał się pierwszy studyjny album artysty, zatytułowany po prostu Volume I, zawierający obok 8 własnych utworów także 2 piosenki jego ulubionego Brassensa.[1] Wyróżniają się zwłaszcza: Via del Campo, Bocca di rosa i Preghiera in gennaio. Dwie pierwsze poświęcone są, jakżeby inaczej – prostytutkom, przeniknięte uczuciem solidarności i współczucia, a trzecia skomponowana została na wieść o tragicznej śmierci przyjaciela Luigiego Tenco, który popełnił samobójstwo 27 stycznia podczas Festiwalu w Sanremo.

Wraz z tym albumem rozpoczął się najbardziej płodny okres w życiu Fabrizia De André. W krótkim czasie wydane zostały jego kolejne płyty: Tutti morimmo a stento (1968), Volume III (1968), Nuvole barocche (1969, zbiór singli nagranych dla wytwórni Karim, które nie znalazły się na Tutto Fabrizio De André), La buona novella (1970), Non al denaro non all'amore né al cielo (1971), Storia di un impiegato (1973), Canzoni (1974) i Volume VIII (1975).

Lata 1968–1973: między egzystencjalizmem a kontestacją[edytuj | edytuj kod]

Lata 1968–1973 okazały się dla Fabrizio De André pomyślne od strony finansowej i zarazem udane z muzycznego punktu widzenia. Album Tutti morimmo a stento (1968) to pierwszy album koncepcyjny w muzyce włoskiej, doceniony także przez krytykę.[2] Ojciec artysty nie omieszkał zauważyć przy tym, że o ile dotąd w młodym człowieku widziano tylko syna szacownego pana De André to teraz o nim samym mówią, że jest ojcem piosenkarza Fabrizia De André. To zarazem świadczy o zmianie postaw wewnątrzrodzinnych – bowiem to właśnie ojciec był na początku zagorzałym przeciwnikiem drogi życiowej, jaką obrał młody Fabrizio. Tematy literackie wspomnianego albumu są stałe; to panorama różnych subkultur, samobójcy, zboczeńcy, narkomani (Cantico dei drogati), pedofile, szalone dzieci, nieszczęśliwi królowie; od strony muzycznej natomiast album stanowił pewien krok naprzód – po raz pierwszy bowiem artysta wprowadził orkiestrę symfoniczną (Filharmonii Rzymskiej) pod kierownictwem nieocenionego Gian Piero Reverberi.

Kolejnym ważnym albumem w dorobku artysty stała się La buona novella (1970)[3], album również koncepcyjny, w którym artysta odniósł idee chrześcijańskie do prostego, ludzkim wymiaru braterstwa a uczynił to w ostrej opozycji do oficjalnej doktryny o prawdzie absolutnej, która jego zdaniem była wykorzystywana przez Kościół jedynie dla utwierdzenia własnej władzy. Może właśnie dlatego w pracy nad tym albumem sięgnął Fabrizio przekornie po teksty ewangelii apokryficznych. Od strony muzycznej wykorzystał zespół I Quelli (przekształcony później w Premiata Forneria Marconi); aranżacją albumu zajął się raz jeszcze Reverberi.

Wzrastająca kreatywność Fabrizia znalazła swą kulminację na następnym albumie Non al denaro, non all'amore né al cielo (1971)[4], swobodnej adaptacji niektórych wierszy ze Spoon River Antology, dzieła amerykańskiego poety Edgara Lee Mastersa, opublikowanego w 1915, przełożonego na włoski w 1943 przez Fernandę Pivano, urodzoną w Genui dziennikarkę, pisarkę, tłumaczkę i krytyka muzycznego w jednej osobie. Chcąc uczynić swój przekaz możliwie najbardziej wartościowym dla odbiorcy zaprosił Fabrizio do współpracy nad albumem profesjonalistów: autora tekstów Giuseppe Bentivoglio i Nicolę Piovaniego znanego później kompozytora muzyki filmowej.

Kolejnym krokiem na drodze sukcesów artysty okazał się singel z 2 utworami Leonarda Cohena, Suzanne i Giovanna d'Arco a tuż po nim kolejny album koncepcyjny Storia di un impiegato (1973))[5], gorzka, włoska interpretacja wydarzeń francuskiego maja 1968 i konfliktów ideowych, które legły u jego podłoża, połączona z młodzieńczą kontestacją Sessantotto (włoskiego odpowiednika francuskiego maja 1968). To jeden z najbardziej kontrowersyjnych albumów artysty. I tu raz jeszcze owocna okazała się współpraca z Giuseppe Bentivoglio (teksty) i Nicolą Piovanim (współkompozytor utworów i aranżer)

Lata 80. i 90.: od Crêuza de mä do Anime salve[edytuj | edytuj kod]

Po okresie wypoczynku Fabrizio De André razem z Massimo Bubolą nagrali wspólny singel Una storia sbagliata/Titti (1980; który na płycie CD został opublikowany dopiero w 2005), po czym przystąpili do pracy nad kolejnym albumem, który ukazał się w lipcu 1981. Album tym razem nie miał tytułu więc szybko został nazwany po prostu L’indiano[6], od rysunku Indianina na okładce (reprodukcja obrazu The Outlier amerykańskiego malarza Frederica Remingtona). Współautorem albumu był więc po raz kolejny nieoceniony Massimo Bubola a główny wątek literacki stanowiły paralele między podobieństwem losów Indian a Sardyńczyków, obydwu nacji poddanych niegdyś kolonizacji i cierpiących ucisk ze strony obcych. Artysta nawiązał też do własnego niedawnego porwania w piosence Hotel Supramonte, mówiąc z nutką romantyzmu o całym zajściu i o miejscowej, proletariackiej społeczności, spośród której wywodzili się porywacze. (Na rozprawie potwierdził, że przebacza wykonawcom porwania, ale nie mocodawcom, którzy ich nasłali, będących według doniesień przedstawicielami lokalnej PCI.

W kilka miesięcy po wydaniu “indiańskiego” albumu, 29 października 1981, zmarł na raka, przeżywszy zaledwie 60 lat, Georges Brassens, ukochany mistrz Fabrizia, jego mit i przewodnik duchowy na drodze do anarchizmu, niezrównany poeta.

Rok 1984 stanowił kolejny, ważny przełom w życiu twórczym Fabrizia – wspólnie z Mauro Paganim, znanym kompozytorem, ex-członkiem Premiata Forneria Marconi zrealizował album Crêuza de mä[7], projekt Paganiego, który Fabrizio wzbogacił własnymi tekstami. Wydawało się na początku, że album poniesie fiasko. Później jednak, dzięki jego prezentacji podczas pamiętnego, wspólnego tournée z synem Christiano i z Mauro Paganim udało się osiągnąć sukces. Piosenki z tego albumu były traktowane przez słuchaczy jako apoteoza smaku, kolorytu i zapachu Morza Śródziemnego a nawet jako swoista pieśń pochwalna na cześć Genui. Nic więc dziwnego, że i sam album został później okrzyknięty przez krytykę “Albumem dekady”. Wielu uważało go nawet za najważniejsze dzieło artysty. Chociaż z literacko-poetyckiego punktu widzenia wydawało się to trochę na wyrost, to z muzycznego było prawdopodobnie uzasadnione. Aby uwiarygodnić przekaz artysta zaśpiewał tu, po raz pierwszy w swojej karierze, wyłącznie w dialekcie, w swej rodzimej mowie genueńskiej, również tej z dawnych epok. Temat przewodni płyty to swoista podróż po magicznych miejscach nad Morzem Śródziemnym, pod mistrzowskim przewodnictwem Mauro Paganiego, któremu udało się przywołać w muzyce lokalne tradycje genueńskie i połączyć je z elementami berberyjskmi, greckimi czy tureckimi. To swoiste poszukiwanie źródeł “śródziemnomorskości” w opozycji do coraz bardziej dominujących wpływów pop-kultury zza oceanu. Zdaniem pewnej części krytyków płyta antycypowała i definiowała coś, co później miało być nazwane muzyką etniczną, stanowiąc zarazem istotny wkład do niej. Płyta była więc także niewątpliwym sukcesem Mauro Paganiego i pod tym względem.

W 1985 spadło na Fabrizia ciężkie doświadczenie – w wieku 72 lat zmarł jego ojciec Giuseppe, szanowany i wpływowy obywatel Genui. Kilka lat później w 1989 roku odszedł również jego brat, Mauro. Zmarł na tętniaka, w wieku zaledwie 54 lat. Dla Fabrizia był to prawdziwy cios. Z rodziny została mu już tylko matka. Ale były też i wydarzenia przyjemne: w tym samym roku, po 15 latach pożycia Fabrizio i Dori zdecydowali się wziąć ślub. W ich ślady poszedł też syn artysty, Christiano.

W 1990 po długiej przerwie, wyszedł kolejny album Fabrizio, Le nuvole, znowu skomponowany razem z przyjacielem Mauro Paganim i we współpracy z młodym genueńskim piosenkarzem i kompozytorem Ivano Fossatim, który pomagał także w realizacji następnej płyty artysty, Anime salve. Stylistycznie nawiązał tu Fabrizio do poprzedniego albumu – pojawiły się znowu inspiracje etniczne, artysta śpiewał w różnych dialektach kierując ostrze krytyki wobec rozmaitych problemów współczesności (La Domenica delle Salme czy Don Raffaè). Był to z pewnością najbardziej polityczny album w jego dorobku.

W 1991 Fabrizio wznowił działalność koncertową, raz jeszcze odnosząc sukces; dokumentacją tego stał się LP Fabrizio De André 1991 – Concerti.

W 1992 Genua serią imprez, uroczystości i wystaw uczciła 500-lecie odkrycia Ameryki. Na okolicznościowy koncert został zaproszony Fabrizio De André oraz Bob Dylan. Fabrizio jednak odmówił, chcąc w ten sposób dać wyraz swojej dezaprobacie wobec eksterminacji Indian Amerykańskich.

13 stycznia 1995, w wieku 83 lat, zmarła matka artysty, Luisa.

Cały okres 1990–1996 był dla Fabrizia wypełniony współpracą z różnymi autorami, bądź to w charakterze autora bądź współwykonawcy na ich albumach. Wspomnieć tu należy obok znanych już postaci jak Mauro Pagani czy Massimo Bubola także Francesco Bacciniego, Tazenda, Maxa Manfredi, Teresę De Sio, Ricky Gianco, i New Trolls i syna Cristiano. Artysta uczestniczył też, wraz z Dori Ghezzi i Franco Mussidą, w nagraniu antycznej pieśni prowansalskiej Mis amour, która znalazła się na albumie A toun souléi zespołu Li Troubaires de Coumboscuro.

W 1996 wyszedł kolejny album artysty (jak się niebawem miało okazać, ostatni) zatytułowany Anime salve[8], zrealizowany w udanej współpracy z Ivano Fossatim, czego najlepszym przykładem był ostatni utwór albumu Smisurata Preghiera. Stylistycznie był to kolejny album koncepcyjny. Jego tematyka krążyła wokół dwóch spraw: żyjących w izolacji mniejszości oraz samotności. Muzycznie album wykorzystał ten sam substrat etniczny co na pamiętnym Crêuza de mä, poszerzony o wpływy południowoamerykańskie i bałkańskie. W odróżnieniu od dwóch poprzednich albumów tu Fabrizio De André śpiewał większość piosenek po włosku.

W tym samym roku ukazał się też nakładem wydawnictwa Einaudi powieść Un destino ridicolo, napisana wspólnie przez Fabrizio De André i Alessandro Gennari.

W 1997 ujrzała natomiast światło dzienne kompilacja Mi innamoravo di tutto, zbiór starych nagrań wybranych przez samego Fabrizio. Wśród nich na uwagę zasługiwały: oryginalna wersja Bocca di rosa oraz La canzone di Marinella zaśpiewana przez artystę w duecie z Miną.'

Śmierć artysty[edytuj | edytuj kod]

Latem 1998 podczas tournée promującego ostatni album okazało się, że Fabrizio jest chory. Tomografia komputerowa wykonana 25 sierpnia nie pozostawiała złudzeń – rak płuc (artysta był namiętnym palaczem). Koncerty trzeba było natychmiast przerwać i poddać się leczeniu w mediolańskim Instytucie Chorób Nowotworowych. Na ratunek jest jednak już za późno – po kilku miesiącach, w nocy 11 stycznia 1999 o godz. 2:30 Fabrizio De André, otoczony najbliższymi, zmarł.

Dwa dni później, 13 stycznia, tłum ponad 10 000 ludzi wypełnił szczelnie Bazylikę di Carignano w Genui aby towarzyszyć pogrążonej w bólu rodzinie i zmarłemu artyście w ostatniej drodze. Nad morzem głów powiewały flagi klubu piłkarskiego Genoa (drużyny jego serca) oraz niezliczone flagi anarchistów (czerwone i czarne), jako żywe świadectwo bólu bohaterów jego piosenek (prostytutek, Cyganów, narkomanów, transseksualistów) a zarazem jako świadectwo i pamiątka jego swoistego ”credo” politycznego a może raczej ”sposobu bycia”. Zjawili się też inni przyjaciele, jak Ricky Gianco, Gianna Nannini, Beppe Grillo, Paolo Villaggio oraz eksponenci świata kultury i polityki. Fabrizio De André został pochowany na cmentarzu Staglieno, w kaplicy rodzinnej, obok brata Mauro, ojca Giuseppe i matki Luisy Amerio.

Wypowiedzi o twórczości Fabrizia De André[edytuj | edytuj kod]

De André nigdy nie był modny. Moda z natury jest efemeryczna i przemija. Piosenki Fabrizio pozostaną

— Nicola Piovani[9]

Fabrizio jest wśród największych poetów rocka. Co więcej, dla mnie jest święty

Wim Wenders[9]

Postscriptum – Fabrizio De André w pamięci zbiorowej[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci artysty Dori i eksperci zajęli się opracowaniem spuścizny po nim. Stroną literacką zajęli się filolodzy natomiast eksperci od nagrań zajęli się częścią muzyczną obszernej dyskografii Fabrizio De André. Stare winylowe nagrania poddano rekonstrukcjom cyfrowym. Opublikowano 2 zbiory tych nagrań (każde po 3 CD), zatytułowane In direzione ostinata e contraria (2005) i In direzione ostinata e contraria 2 (2006). To pierwsza tego rodzaju obszerna antologia. Prześledzić na niej można cały rozwój artystyczny zmarłego artysty, tym bardziej, że zbiór zawierał wiele rzadkich nagrań. I tak np. piosenkę Cose che dimentico wykonał artysta na żywo razem z synem Cristiano, w finale Khorakhané pojawiła się Dori Ghezzi, zaś na Anime salve artysta zaśpiewał wspólnie z Ivano Fossatim; na Geordie z kolei Fabrizio śpiewał razem z córką Luvi.

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Single[edytuj | edytuj kod]

Single nagrane dla wytwórni Karim[edytuj | edytuj kod]

  • 1961 Nuvole barocche/E fu la notte
  • 1961 La ballata del Michè/La ballata dell'eroe
  • 1963 Il fannullone/Carlo Martello ritorna dalla battaglia di Poitiers
  • 1963 Il testamento/La ballata del Michè
  • 1964 La guerra di Piero/La ballata dell'eroe
  • 1964 La canzone di Marinella/Valzer per un amore
  • 1965 Per i tuoi larghi occhi/Fila la lana
  • 1965 La città vecchia/Delitto di paese
  • 1966 La canzone dell'amore perduto/La ballata dell'amore cieco
  • 1966 Geordie/Amore che vieni, amore che vai

Single późniejsze[edytuj | edytuj kod]

  • 1967 Preghiera in gennaio/Si chiamava Gesù (Bluebell Records)
  • 1967 Bocca di Rosa/Via del Campo (Bluebell Records)
  • 1967 Spiritual/Caro amore (Bluebell Records)
  • 1968 Carlo Martello ritorna dalla battaglia di Poitiers/Il testamento (Bluebell Records)
  • 1968 La canzone di Marinella/Amore che vieni, amore che vai (Bluebell Records)
  • 1968 La ballata del Michè/La guerra di Piero (Bluebell Records)
  • 1969 Il gorilla/Nell'acqua della chiara fontana (Bluebell Records)
  • 1969 Leggenda di Natale/Inverno (Bluebell Records)
  • 1970 Il pescatore/Marcia nuziale(Liberty)
  • 1970 La stagione del tuo amore/Spiritual (Produttori Associati)
  • 1971 Un matto/Un giudice (Produttori Associati)
  • 1972 Suzanne/Giovanna d'Arco (Produttori Associati)
  • 1973 Il bombarolo/Verranno a chiederti del nostro amore (Produttori Associati)
  • 1975 La cattiva strada/Amico fragile (Produttori Associati)
  • 1978 Andrea/Volta la carta (Ricordi)
  • 1978 Rimini/Coda di lupo (Ricordi)
  • 1978 Avventura a Durango/Sally (Ricordi)
  • 1979 Il pescatore (live z Premiata Forneria Marconi)/Bocca di rosa (Ricordi)
  • 1980 Una storia sbagliata/Titti (Ricordi)
  • 1981 Avventura a Durango (live)/Quello che non ho (Ricordi)
  • 1984 Sinàn Capudàn Pascià (Ricordi)
  • 1996 Dolcenera (Ricordi)
  • 1997 La canzone di Marinella (z Miną)

Albumy[edytuj | edytuj kod]

Albumy studyjne[edytuj | edytuj kod]

  • 1967 Volume I (Bluebell Records)
  • 1968 Tutti morimmo a stento (Bluebell Records)
  • 1968 Volume III (Bluebell Records)
  • 1970 La buona novella (Produttori Associati)
  • 1971 Non al denaro, non all'amore né al cielo (Produttori Associati)
  • 1973 Storia di un impiegato (Produttori Associati)
  • 1974 Canzoni (Produttori Associati)
  • 1975 Volume VIII (Produttori Associati)
  • 1978 Rimini (Ricordi)
  • 1981 Fabrizio De André (l'indiano) (Ricordi)
  • 1984 Crêuza de mä (Ricordi)
  • 1990 Le nuvole (Ricordi)
  • 1996 Anime salve (Ricordi)

Albumy Live[edytuj | edytuj kod]

  • 1979 Fabrizio De André In concerto-Arrangiamenti PFM (Ricordi)
  • 1980 Fabrizio De André In concerto-Arrangiamenti PFM Vol.2 (Ricordi)
  • 1982 Fabrizio De André live, Philipshalle Düsseldorf (Ricordi)
  • 1991 1991 Concerti

Albumy Live – publikacje pośmiertne[edytuj | edytuj kod]

  • 1999 Fabrizio De André in concerto
  • 2001 Fabrizio De André in concerto volume II
  • 2001 Ed avevamo gli occhi troppo belli

Antologie – okres współpracy z wytwórnią Karim[edytuj | edytuj kod]

  • 1966 Tutto Fabrizio De André (single nagrane dla wytwórni Karim)
  • 1968 La canzone di Marinella (wznowienie Tutto Fabrizio De André)
  • 1969 Nuvole barocche
  • 1972 Fabrizio De André
  • 1972 Fabrizio De André (1 e 2)
  • 1982 Fabrizio De André (Superstar)
  • 1991 Il viaggio
  • 1995 La canzone di Marinella
  • 2000 Peccati di gioventù

Antologie – okres po współpracy z wytwórnią Karim[edytuj | edytuj kod]

  • 1976 Fabrizio De André (Antologia nera) (zawiera po raz pierwszy opublikowany na LP utwór Il pescatore)
  • 1982 Fabrizio De André (Profili)
  • 1986 Fabrizio De André (Antologia blu)
  • 1997 Mi innamoravo di tutto (zawiera wersję La canzone di Marinella wykonaną przez Minę)
  • 1999 Da Genova
  • 2001 Mediterraneo
  • 2004 Fabrizio De André – Platinum Deluxe
  • 2004 Fabrizio De André – Una musica per i dannati
  • 2005 In direzione ostinata e contraria (3 CD)
  • 2006 In direzione ostinata e contraria 2 (3 CD)

Zbiory[edytuj | edytuj kod]

  • 1995 Fabrizio De André (Cofanetto rosso) ( zawiera wszystkie studyjne albumy oprócz singli nagranych dla wytwórni Karim oraz singli: Caro amore, Una storia sbagliata i Titti)
  • 1999 Opere complete ( zawiera wszystkie studyjne albumy oprócz singli nagranych dla wytwórni Karim oraz singli: Caro amore, La canzone di Marinella (śpiewana w duecie z Miną) i Titti)

Albumy poświęcone pamięci artysty[edytuj | edytuj kod]

  • 1995 Canti randagi
  • 1999 Äia da respiâ – Genova canta De André
  • 2003 Faber, amico fragile
  • 2003 Mille papaveri rossi
  • 2003 Non più i cadaveri dei soldati (un omaggio a Fabrizio De André)
  • 2004 Crêuza de mä (Mauro Pagani)

Wideo[edytuj | edytuj kod]

  • 2004 Fabrizio De André in concerto
  • 2006 Omaggio a Fabrizio De André (DVD+książka) Koncert w Anfiteatro Romano di Cagliari, lipiec 2005

Przypisy

  1. Via del Campo: Volume I (wł.). [dostęp 2010-02-06].
  2. Via del Campo: Tutti morimmo a stento (wł.). [dostęp 2010-02-06].
  3. Via del Campo: La buona Novella (wł.). [dostęp 2010-02-06].
  4. Via del Campo: Non al danaro (wł.). [dostęp 2010-02-06].
  5. Via del Campo: Storia di un impiegato (wł.). [dostęp 2010-02-06].
  6. Via del Campo: Indiano (wł.). [dostęp 2010-01-11].
  7. Via del Campo: Creuza de mä (wł.). [dostęp 2010-01-11].
  8. Via del Campo: Anime Salve (wł.). [dostęp 2010-01-11].
  9. 9,0 9,1 Fondazione Italiani: Fabrizio De André, biografia (wł.). [dostęp 2010-02-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]