Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy fabryki. Zobacz też: Calisia.
Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu
Obiekt zabytkowy nr rej. 617/A z 18 lutego 1991 [1]
Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu
Państwo  Polska
Miejscowość Kalisz
Adres ul. Chopina 9
Ukończenie budowy 1898
Położenie na mapie Kalisza
Mapa lokalizacyjna Kalisza
Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu
Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu
Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszu
Ziemia 51°45′54,77″N 18°05′01,27″E/51,765214 18,083686Na mapach: 51°45′54,77″N 18°05′01,27″E/51,765214 18,083686
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Fortepian Calisia ok. 1993 r. M-165
Fortepian Calisia
Pianino Arnold Fibiger
Pianino Calisia ok. 1983 r. M-120 Rapsodia
Wnętrze pianina Calisia Menuet

Fabryka Fortepianów i Pianin Arnold Fibiger w Kaliszufabryka fortepianów i pianin w Kaliszu, działająca w latach 1878–2007, od 1949 Fabryka Fortepianów i Pianin Calisia; budynek fabryki został wpisany do rejestru zabytków w 1991.

Fabryka istniała 130 lat, za datę jej powstania uważa się rok 1878, kiedy Gustaw Arnold (I) Fibiger zbudował w założonym pięć lat wcześniej warsztacie pierwszy fortepian.

Krystian Zimerman - laureat Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego z 1975 r. - napisał: "Cieszę się, że obok wspaniałej muzyki Chopina mamy świetną fabrykę fortepianów. Życzę CALISII, aby jej fortepiany podbiły świat w takim samym stopniu, w jakim zrobiła to muzyka Chopina".

W fabryce wytwarzano pianina (sześć modeli), a także dwa modele fortepianów. Przez ostatnie lata fabryka podupadła i popadała w coraz większe długi. W 2000 r. została częściowo wykupiona przez warszawską Unitrę. Zainwestowano w Calisię ponad 2 mln zł, ale nie udało uratować się fabryki. 20 września 2007 r. zwolniono wszystkich pracowników.

Historia fabryki[edytuj | edytuj kod]

Fabryka fortepianów i pianin działająca w latach 1878—1939 w Kaliszu nosiła początkowo nazwę Fabryki fortepianów Arnold Fibiger. Założona 1873 przez Gustawa Arnolda Fibigera (I), początkowo jako pracownia naprawcza, al. Józefiny 549, przeniesiona 1898 na ul. Szewską, przemianowaną potem na ul. Szopena, gdzie pod nr 9 istnieje do dziś.

1878 Fibiger ukończył swój pierwszy fortepian (od tego roku liczono istnienie wytw.). 1884 firma wyprodukowała ok. 60 instrumentów zatrudniając 14 pracowników. 1885 wartość produkcji wyniosła 6.000 rb. przy zatrudnieniu 7 osób. Rozgłos przyniósł skonstruowany przez Fibigera 1885 wielki fortepian koncertowy (240 cm, krzyżowy, systemu amerykańskiego), prezentowany w tymże roku na wystawie warszawskiej za 600 rb. obok pianina krzyżowego, systemu amerykańskiego za 450 rb. Na kolejnej wystawie 1888 pokazano fortepian i pianina.

Od 1898, wyposażona w silnik parowy 15 K-M, wytwórnia zyskała sobie coraz liczniejszych odbiorców i wkrótce dysponowała własnymi składami w prawie wszystkich większych miastach Królestwa Polskiego i Rosji. 1900 ukończono nowy, własny budynek fabryczny. 1902 zakład z silnikiem gazowym 12 KM zatrudniał 40 osób, 1903 — 31 osób przy rocznej produkcji wartości 37.800 rb. 1905—10 zatrudnienie przeciętne wynosiło ok. 50 osób, obroty roczne 75.000 rb. Od 1911 zakład, zajmujący już czołową pozycję w polskim przemyśle fortepianowym i jego eksporcie, dysponował po rozbudowie dwukrotnie większym (zachowanym do dziś) budynkiem fabrycznym 4 piętra, suszarnie i magazyny, silnik gazowy 75 KM, nowoczesne maszyny, specjalizacja i podział pracy). 1912 zatrudnienie sięgało 120 osób przy obrotach rocznych 150.000 rb., przed I wojną światową (potencjalnie) ponad 200 osób przy rocznej produkcji ponad 1000 instrumentów.

Fabryka, po częściowym zniszczeniu w czasie wojny i odbudowie, prowadził syn założyciela Gustaw (II), a po jego śmierci (1926) spadkobiercy i Karol Broniszowski. 1922—26 zatrudnienie wynosiło 150 prac.; 1930 —120, produkcja 500 instrumentów przy obrotach 625.667 zł; 1932 — 75 pracowników, kapitał 412.589 zł; 1936 sprzedano instrumenty za 248.881 zł, przy kapitale 520.000 zł i zatrudnieniu 45 prac.; 1938 - 59 prac. (4 urzędników); 1939 — 90 prac.

Nie wykorzystana w pełni, potencjalna zdolność produkcyjna zakładu wynosiła w latach 30. XX w. 2500 sztuk instrumentów rocznie. W czasie II wojny światowej fabryka produkowała meble i skrzynie amunicyjne, w latach powojennych nadal meble, w 1948 została upaństwowiona. W uruchomionej po wojnie Calisii pracował przez wiele lat, jako dyrektor i główny konstruktor, wnuk założyciela Gustaw Arnold (III). Fabrykę nagrodzono na wystawach:

- medal srebrny — Warszawa 1885
- medal złoty — 1890
- Grand Prix — Paryż i Londyn 1906
- medale wielkie złote — Paryż 1906, Londyn 1907, Częstochowa 1909, Rostów n. Donem 1911, Stawropol 1911, Kiszyniów 1912, Wilno 1928, Katowice 1928, Poznań 1929
- złoty medal państwowy — Poznań 1929
- wielki medal złoty — Wilno 1930
- wielka złota nagroda — Warszawa 1932.

Firma specjalizowała się również w instrumentach stylowych, głównie na zamówienia wg katalogu. Na wystawę światową Nowy Jork 1939 wysłano stylowy fortepian skrzydłowy długości 148 cm. Zachowało się wiele instrumentów Fibigera w zbiorach prywatnych i muzealnych.

W czasie II wojny światowej fabryka została zmuszona do zaprzestania budowy instrumentów.

W 1945 roku , po wyzwoleniu Kalisza przez wojska sowieckie z dniem 1 lutego 1945 roku Fabryka Fortepianów i Mebli Arnold Fibiger staje się własnością państwową. Jej pierwszym dyrektorem jest Aleksy Konieczny (pełnomocnik państwowy), który obronił fabrykę przed kradzieżą i uchronił produkcję mebli. Zakład otrzymuje zamówienia na ławki szkolne, które zawierają jedynie niewielki procent drewna. Następnie rozpoczyna produkcję mebli dziennych i biurowych, jak również wyposażenia sklepów.

Wracający z niewoli Arnold Fibiger zadbał o dobro fabryki, już w 1947 r. wyprodukował pierwszy powojenny instrument. Wystawiony na targach w Poznaniu odniósł wielki sukces. Nie zapłacony podatek spadkowy groził utratą fabryki. Sprzedał dwie kamienice. Uzyskane środki finansowe starczyły na spłacenie długu. W 1948 r. fabryka przeszła pod przymusowy zarząd państwowy. Arnold Fibiger zgodził się na stanowisko dyrektora swej upaństwowionej fabryki. Pełnił tą funkcje do 1953 roku, później zdegradowano go do stanowiska naczelnego konstruktora. W trosce o dobro fabryki i dbałość o produkowane instrumenty, założył w 1955 r. w Kaliszu Technikum Budowy Fortepianów działające do dnia dzisiejszego.

W 1949 roku następuje  wznawianie produkcji pianin, a Fabryka Fortepianów i Mebli Arnold Fibiger zmienia nazwę na Fabryka Fortepianów i Pianin CALISIA. 

1950 - Pierwsze cztery instrumenty wyprodukowane i wystawione na Międzynarodowych Targach w Poznaniu i Sztokholmie zaowocowały zamówieniami ze Szwecji, Norwegii i Finlandii na 150 pianin. 

1952 - Po rozbudowie w roku 1952 (budynek C), firma rozszerza swe rynki eksportowe o kraje takie jak Związek Radziecki, Brazylia, Turcja, Afganistan i Węgry.

1952 - Fabryka zwiększa swoją ofertę o produkcję fortepianów koncertowych, które zostały uznane przez licznych wybitnych pianistów krajowych i zagranicznych, jak również fortepianów salonowych, a w latach1958-1960 szeregu nowoczesnych modeli pianin, takich jak Bolero, Barcarola i Piccolo w różnych obudowach od 95 do 105 cm.

Przez okres 10 lat od rozpoczęcia produkcji wzrasta ona ze 136 instrumentów rocznie w roku 1950 do 1343 pianin w roku 1960, zaś zatrudnienie wzrasta z 108 do 210 pracowników.

Różnorodność modeli pianin, ich nowoczesne obudowy, a także walory brzmieniowe przyczyniły się do rozszerzenia rynków zbytu, a eksport wzrósł ze 150 pianin w roku 1951 do 990 w roku 1960, co oznaczało że 70% całkowitej produkcji było eksportowane do 30 krajów na całym świecie.

1966 - Dzięki mechanizacji procesów produkcyjnych, modernizacji technologii produkcji i poprawie jakości oraz w wyniku dalszego rozwoju zapoczątkowanego w roku 1964 (budynek D), produkcja w roku 1966 ma osiągnąć: 2200 pianin. 20 fortepianów M-165, przy zatrudnieniu wynoszącym 250 pracowników.

Niestety na ten moment nie dysponujemy faktami historycznymi dotyczącymi losów marki CALISIA z okresu od 1966 do 1999 roku.

Od 1999 roku -  Fabryka Fortepianów i Pianin CALISIA w Kaliszu podupadła i popadała w coraz większe długi. 

W 2000 roku Fabryka Fortepianów i Pianin CALISIA została częściowo wykupiona przez  firmę UNITRA, mimo, że w Fabrykę zainwestowano ponad 2 mln zł, nie udało się jej uratować przed bankructwem.

W 2007 roku z powodów ekonomicznych zakończono produkcję fortepianów w Fabryce Fortepianów i Pianin CALISIA w Kaliszu i od tego czasu majatkiem spółki dysponował likwidator. W latach 2007 - 2009 likwidator prowadził czynności związane ze sprzedażą aktywów i majątku Fabryka Fortepianów i Pianin CALISIA w Kaliszu.

W 2009 roku od likwidatora Fabryki prawa do znaku CALISIA kupiła polsko-chińska spółka VERSHOLD[2], i w związku ze zbliżającą się 200 rocznicą urodzin Fryderyka Chopina powstał pomysł wznowienia produkcji instrumentów CALISIA. Niestety, ze względu na brak technicznej możliwości kontynuacji produkcji w Polsce nowy właściciel marki CALISIA powziął działania mające na celu uruchomienie produkcji poza granicami Polski, w zakładzie specjalizującym się w produkcji instrumentów klawiszowych w Chinach (fabryka Beijing Xinghai Piano Group) 

W 2010 roku została zaprojektowana i wyprodukowana limitowana edycja 100 sztuk fortepianów sygnowanych logo CHOPIN 2010 - CALISIA special edition - 200 Anniversary of Chopin.[3]

Od  2011 roku prowadzona jest regularna produkcja fortepianów CALISIA M-165[4], a także działania marketingowe i sprzedażowe mające na celu prowadzenie aktywnej sprzedaży.

W 2013 roku została utworzona Spółka CALISIA INTERNATIONAL, która jest właścicielem marki i praw do produkcji instrumentów CALISIA oraz jest jedynym oficjalnym dystrybutorem fortepianów i pianin marki CALISIA. CALISIA INTERNATIONAL zachowuje tradycje polskiej marki, inwestuje w dalszy rozwój produkcji, co pozwala na obecność marki CALISIA na rynku. Produkcja pianin i fortepianów Calisia odbywa się w Chinach[5] z zachowaniem charakterystyki, stylistyki i ponadczasowego piękna tych instrumentów.

Od 2014 roku w ofercie dostępne są również pianina CALISIA, produkowane są w Chinach w fabryce Beijing Xinghai Piano Group Co.[6] na zlecenie CALISIA INTERNATIONAL modele M-121[7], M-123[8], M-126[9], są dostępne w regularnej sprzedaży w Polsce (www.calisia.com)

Numery seryjne produkcji Fibigera[edytuj | edytuj kod]

ok. 1890 r. — 1725
ok. 1893 r. — 1851
ok. 1895 r. — 2006
ok. 1902 r. — 2724
ok. 1908 r. — 5481
ok. 1910 r. — 7417 — 7875
ok. 1914 r. — 13099
ok. 1926 r. — 15550
ok. 1933 r. — 18024
ok. 1938 r. — 19180
ok. 1939 r. — 20697

Numery seryjne produkcji Calisii[edytuj | edytuj kod]

1968 r. - 44777
1969 r. - 47555
1970 r. - 50666
1972 r. - 57555
1973 r. - 61375
1974 r. - 65300
1975 r. - 69400
1976 r. - 73700
1977 r. - 78160
1980 r. - 91215
1983 r. - 103259
1985 r. - 109000
1988 r. - 114224
2010 r. - 2013 r. - CP0001 - CP0100

Technikum Budowy Fortepianów im. Gustawa Arnolda Fibigera[edytuj | edytuj kod]

Geneza szkoły wiąże się z historią Kaliskiej Fabryki Fortepianów i Pianin "Calisia". Technikum Budowy Fortepianów swoje powstanie zawdzięcza aktywnej postawie Gustawa Arnolda Fibigera (1912-1989) dyrektora kaliskiej fabryki. Szkoła w pierwszym roku swojego istnienia znalazła pomieszczenie w budynku Państwowej Szkoły Muzycznej i weszła w skład Średniej Szkoły Muzycznej jako osobny wydział pod nazwą Państwowa Średnia Szkoła Muzyczna Instrumentów Klawiszowych. Dopiero w 1956 roku otrzymała oficjalną nazwę Technikum Budowy Fortepianów. Pierwszymi uczniami nowo powstałej szkoły byli młodociani pracownicy fabryk fortepianów w Kaliszu i Legnicy. W pierwszych latach swojej działalności szkoła była przydzielona Ministerstwu Kultury i Sztuki a od 1960 roku Technikum Budowy Fortepianów zostało włączone do grona placówek kształcenia zawodowego będących w gestii Ministerstwa Oświaty. Od września 1964 roku szkoła została wprowadzona do gmachu Zespołu Szkół Zawodowych Nr 1 w Kaliszu przy ulicy Rzemieślniczej 6 obecnie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2, gdzie funkcjonuje do dnia dzisiejszego.

adres strony internetowej Technikum Budowy Fortepianów http://www.zsp2.kalisz.pl/~tbf]

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie książki B. Vogla "Historia muzyki polskiej" tom X "Fortepian polski"