Facja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy geologii. Zobacz też: facja jako zbiorowisko roślinne.

Facja – zespół wspólnych cech charakterystycznych dla skał utworzonych w różnych warunkach.
Skały (lub środowiska) tej samej facji mogą różnić się czasem powstania i miejscem, muszą jednak posiadać łączące je istotne cechy szczególne, najczęściej litologiczne lub paleontologiczne. Niemniej niekiedy pod nazwą konkretnej facji bywają też łączone zespoły skał bardzo różniące się petrograficznie, a powstałe w jednym (lub pokrewnym) regionie w określonym czasie.

Pierwotnie pojęcie środowiska jako miejsca wywodzenia się danej facji, odnosiło się wyłącznie do środowiska sedymentacyjnego. Jednakże w ciągu czasu pojęcie facji znalazło zastosowanie do cech nie związanych z sedymentacją, np. może dotyczyć zmieniających się warunków metamorfizmu, powodujących powstanie określonej sekwencji minerałów.

Rozróżnia się bardzo wiele różnych facji, są one niekiedy również różnie interpretowane przez różnych autorów. Również w rozumieniu samego terminu facja pojawiają się rozbieżności, przez co można spotkać się tym określeniem w sytuacjach nawet osobliwych.

Przykładowe rodzaje facji[edytuj | edytuj kod]

pod względem paleontologiczno-litologicznym[edytuj | edytuj kod]

  • litofacja (osad o określonych cechach litologicznych – składzie mineralnym, teksturze, strukturze, barwie)
  • biofacja (osad wyróżniany na podstawie występujących w nim skamieniałości oraz śladów działalności organizmów)
  • ichnofacja (osad zawierający ślady działalności organizmów, ale w którym nie zachowały się ich szczątki lub występują one w postaci skamieniałości śladowych)
  • mikrofacja (osad wyróżniający się określonymi cechami, obserwowanymi mikroskopowo)

pod względem genetycznym lub litologicznym[1][edytuj | edytuj kod]

  • facja geochemiczna
  • facja minerałów ciężkich
  • facje metamorfizmu

również (uważane niekiedy za niepoprawne, ze względu na zacieranie obserwowanych cech):

  • facja eoliczna
  • facja lagunowa
  • facja głębokomorska
  • facja rzeczna
  • facja zastoiskowa
  • facja lądowa, facja terygeniczna (facja terrygeniczna) (zespół skał zawierających głównie składniki pochodzenia lądowego)

pod względem petrograficznym[2][edytuj | edytuj kod]

i wiele innych

Nazwy własne facji[edytuj | edytuj kod]

Facjom typowym dla określonych środowisk lub wieku, ze względu na ich typowość i częste przywoływanie w literaturze fachowej, niekiedy nadaje się tradycyjne nazwy własne, np.:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. podane przykłady m.in. za: Jaroszewski W. (red.), Słownik geologii dynamicznej, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1985 ISBN 83-220-0196-7
  2. podane przykłady za: Ryka W., Maliszewska A., Słownik Petrograficzny, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1991 (wyd. II popr. i uzup.), ISBN 83-220-0406-0