Fairey Battle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fairey Battle
Fairey Battle
Dane podstawowe
Państwo  Wielka Brytania
Producent Fairey Aviation Co. Ltd
Typ lekki bombowiec
Konstrukcja dolnopłat konstrukcji metalowej, półskorupowej
Załoga 3 (pilot, nawigator/bombardier, strzelec pokładowy)
Historia
Data oblotu 10 marca 1936
Lata produkcji 19361940
Dane techniczne
Napęd 1 × Rolls-Royce Merlin Mk I, rzędowy
Moc 1030 KM (757 kW)
Wymiary
Rozpiętość 16,45 m
Długość 12,85 m
Wysokość 4,72 m
Powierzchnia nośna 39,20 m²
Masa
Własna 3020 kg
Startowa 4900 kg
Osiągi
Prędkość maks. 414 km/h
Prędkość przelotowa 322 km/h
Prędkość wznoszenia 6,2 m/s
Pułap 7150 m
Zasięg 1690 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 × karabin maszynowy Colt-Browning kal. 7,92 mm, w skrzydle
1 × Vickers K kal. 7,7, ruchomy, strzelca pokładowego
4 bomby o masie 113 kg w komorach w środkowej części płata
2 bomby o masie 113 kg pod skrzydłami
Użytkownicy
Wielka Brytania, Kanada, Polska (jednostki lotnicze w Wielkiej Brytanii)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Fairey Battlebrytyjski lekki bombowiec, zbudowany w 1936 roku w wytwórni Fairey Aviation Co. Ltd

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat trzydziestych w dowództwie Royal Air Force (RAF) pojawiła się koncepcja budowany szybkiego lekkiego samolotu bombowego, który dzięki dużej prędkości lotu byłby trudno uchwytny dla samolotów myśliwskich. Do opracowania projektu takiego samolotu w kwietniu 1933 roku przystąpiło biuro konstrukcyjne wytwórni Fairey Aviation Co. Ltd. Samolot zaprojektowano w układzie dolnopłata w kształcie przypominającym samolot myśliwski, o aerodynamicznej smukłej sylwetce. Napęd samolotu miał stanowić jeden silnik rzędowy tłokowy, a uzbrojenie obronne sprowadzało się tylko do stałego karabinu maszynowego uruchamianego przez pilota. Te ograniczenia zastosowano aby osiągnąć jak najmniejszą masę samolotu.

Prototyp samolotu oblatano 10 marca 1936 roku i był on napędzany silnikiem Rolls-Royce Merlin I o mocy 1030 KM (758 kW). Samolot okazał się łatwy w pilotażu i odznaczał się dobrą zwrotnością. Podczas prób prototypu usunięto usterki i wprowadzono drobne zmiany w konstrukcji. Po zakończeniu lotów próbnych pod koniec 1936 roku samolot otrzymał oznaczenie Fairey Battle i został skierowany do produkcji seryjnej. RAF zamówił 2419 samolotów tego typu.

W następnych latach produkowano następne wersje lekkiego bombowca różniące się tylko zastosowanym silnikiem, a w końcowym okresie produkcji także wersje szkolne oraz jako samoloty do holowania celów powietrznych. Produkcję zakończono we wrześniu 1940 roku.

Wersje samoloty Fairey Battle:

  • Mk I – wersja podstawowa, napędzana silnikiem Rolls-Royce Merlin I o mocy 1030 KM (758 kW)
  • Mk II – wersja napędzana silnikiem Rolls-Royce Merlin II o mocy 1030 KM (758 kW)
  • Mk III – wersja napędzana silnikiem Rolls-Royce Merlin III o mocy 1030 KM (758 kW)
  • Mk V – wersja napędzana silnikiem Rolls-Royce Merlin V o mocy 1030 KM (758 kW)
  • T (skrót od ang. Trainer) – wersja szkolna wersji Mk I z dwoma osobnymi kabinami
  • TT (skrót od ang. Target Tug) – wersja do holowania celów powietrznych
  • w Kanadzie część otrzymanych od Wielkiej Brytanii przerobiono w zakładach Fairchild w Quebec montując na nich wieżyczki strzeleckie typu Bristol – samoloty te używano do szkolenia strzelców pokładowych.

Łącznie w latach 19361940 wyprodukowano we wszystkich wersjach 2185 samoloty Fairey Battle wszystkich wersji.

Użycie w lotnictwie[edytuj | edytuj kod]

Samoloty Fairey Battle były systematycznie wprowadzane do dywizjonów bombowych RAF. W chwili wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku było ich ponad 1000 w dywizjonach bombowych.

Do akcji bojowych samoloty weszły w składzie angielskiego Korpusu Ekspedycyjnego we Francji w okresie wrzesień 1939 – czerwiec 1940. Początkowo stosowano je do lotów rozpoznawczych, m.in. umocnień Linii Zygfryda. W dniu 20 września 1939 roku załoga samolotu Fairey Battle z 88 dywizjonu bombowego RAF zestrzeliła pierwszy niemiecki samolot na froncie zachodnim. Potem w dziennych nalotach bombowych wystąpiły wśród samolotów tego typu duże straty. Tak było np. 10 maja 1940 roku podczas brawurowego ataku na most w Maastricht w Holandii, kiedy to po zniszczeniu mostu, od ognia obrony przeciwlotniczej zginęły wszystkie załogi samolotów Fairey Battle biorących udział w akcji. Podobnie duże straty były w czasie bombardowania mostu pontonowego pod Sedanem, kiedy to spośród 71 użytych samolotów Fairey Battle stracono aż 40.

Przyczyny tych strat wynikały z faktu, że w maju 1940 roku samoloty Battle były już przestarzałe. Samoloty zabierały zbyt mały ładunek bomb, co sprawiało, że używano ich do ataków punktowych (np. na mosty) - a cele te były z reguły bardzo silnie bronione przez nieprzyjaciela. W stosunku do ówczesnych samolotów niemieckich miały zbyt małą prędkość lotu oraz zwrotność oraz słabe uzbrojenie obronne. Nie miały płyt pancernych chroniących załogę przed ogniem broni pokładowej i naziemnej nieprzyjaciela. Z tych powodów zakazano lotów dziennych bez osłony myśliwskiej, koncepcja tego samolotu nie przystawała do ówczesnego pola walki.

W trakcie przygotowania do inwazji wojsk niemieckich na Anglię oraz w trakcie bitwy o Anglię samoloty Battle były używane wyłącznie do działań w nocy. Tu sprawiały się lepiej. Były to przeważnie bombardowania z wysokości 2000 – 3000 m barek, okrętów i portów w obrębie kanału La Manche, przeprowadzane jesienią 1940 roku. W późniejszym okresie samoloty Fairey Battle były stosowane wyłącznie do treningu i holowania celów powietrznych. Po wycofaniu z linii, 739 samolotów przekazano Kanadzie.

Fairey Battle w Muzeum Lotnictwa w Brukseli (2005)

Użycie w lotnictwie polskim[edytuj | edytuj kod]

Fairey Battle znajdował się wśród samolotów brytyjskich, które Polska usiłowała kupić w Wielkiej Brytanii w 1939 roku, lecz nie zostały one dostarczone przed wybuchem II wojny światowej. Wiosną 1939 roku zamówiono 100 samolotów, lecz dopiero po wybuchu wojny, na początku września 1939 r. pierwsze 22 samoloty zostały wysłane na statkach z przeznaczeniem do wyładunku w Konstancy w Rumunii. W tym celu też do Rumunii została skierowana grupa polskich lotników z 42 Eskadry Rozpoznawczej. Statek SS "Lassel" z 7 samolotami dotarł do Stambułu 18 września, a statek SS "Clan Menzies" z 15 samolotami - 28 września. Z powodu jednak przebiegu działań wojennych, statki te zatrzymano w Turcji i samolotów nie dostarczono[1]

W lotnictwie polskim samoloty Fairey Battle zostały wprowadzone dopiero na uzbrojenie polskich dywizjonów bombowych w Wielkiej Brytanii: 300, 301, 304 i 305, jako ich pierwsze wyposażenie. Pierwsze loty bojowe na tych samolotach wykonały załogi dywizjonów 300 i 301 wieczorem 14 września 1940 roku na bombardowanie barek inwazyjnych w porcie Boulogne. Po udanym ataku samoloty wróciły bez uszkodzeń i strat.

Loty bojowe na samolotach Battle załogi polskich dywizjonów 300 i 301 wykonywały do końca października 1940 roku, a załogi dywizjonów 304 i 305 do listopada 1940 roku. W późniejszym okresie polscy piloci spotykali się z tym samolotem w szkołach lotniczych i innych jednostkach, gdzie byli uczniami, oblatywaczami czy też instruktorami.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Fairey Battle był trzymiejscowym samolotem bombowym o konstrukcji metalowej, półskorupowej. Podwozie klasyczne – chowane w locie. Napęd: 1 silnik rzędowy tłokowy.

Przypisy

  1. Andrzej Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939. Warszawa: Bellona, 2003. ISBN 83-11-09319-9, s.319

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]