Fajka wodna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Fajka wodna (bong)

Fajka wodna - rodzaj fajki, w której dym wciągany jest przez filtr wodny, gdzie ulega schłodzeniu i oczyszczeniu. Filtrem wodnym jest zazwyczaj szklane lub metalowe naczynie w części wypełnione wodą. Rurka doprowadzająca dym z cybucha zanurzona jest w wodzie, natomiast rurka połączona z ustnikiem - nie. Dzięki temu podczas zaciągania dymu wytwarza się podciśnienie, które powoduje przepływ dymu poprzez wodę w kierunku ustnika. Pochodzi z Indii, a zyskała popularność zwłaszcza w krajach arabskich.

Zbudowana jest ona z:

  • dzbana, najczęściej szklanego naczynia (często także miedzianego lub ceramicznego), zdobionego elementami orientalnymi, do którego nalewa się wodę (lub wodę z lodem, mleko, wódkę i inne ciecze)
  • systemu, metalowej rury (często ozdobionej finezyjnymi wzorami) nakładanej na wierzch, pełniącej rolę jednocześnie korka jak i odpowiadającej za doprowadzanie powietrza i odprowadzanie dymu; zakończonej podstawką lub glinianym nakładanym, naczyńkiem (cybuchem) na melasę lub susz owocowy.
  • węża, elastycznej rurki (wykonywanej pierwotnie ze skóry), także często metalowej powleczonej materiałem lub plastikowej, zdobionej, zakończonej metalowym bądź drewnianym ustnikiem, przez którą zaciąga się dym powstały w szklanym naczyniu.

W zależności od zastosowań, kręgu kulturowego i występowania istnieją różne rodzaje fajek wodnych:

  • bong - niewielkich rozmiarów fajka wodna, nie posiada węża
  • szisza (także Nargila lub indyjska fajka wodna) - arabska fajka wodna służąca do palenia melasy

Skutki zdrowotne[edytuj | edytuj kod]

Palenie sziszy lub bongo może być bardziej szkodliwe dla zdrowia niż palenie papierosów[1][2][3]. Dym wdychany z sziszy zawiera substancje powodujące raka płuc, choroby układu sercowo-naczyniowego i inne choroby[4]. WHO ocenia, że w regionie wschodnim basenu Morza Śródziemnego palenie sziszy odpowiada za około 17% przypadków gruźlicy[5]. Wdychana nikotyna może powodować uzależnienie[6]. Jedno palenie sziszy trwa zazwyczaj ponad 40 minut i składa się z 50–200 zaciągnięć o objętości 0,15-0,5 litra na każde zaciągnięcie[7]. W związku z tym palacze sziszy są narażeni w dłuższym okresie na większą ilość dymu w porównaniu do palaczy papierosów, u których objętość wdychana wynosi 0,5-0,6 litra na papierosa[8][9]. Porównanie zużycia tytoniu wskazuje, że jedno nabicie sziszy oznacza spalenie 5–10 g tytoniu na osobę, co odpowiada 5–10 papierosom (zakładając że jedną fajkę palą 4 osoby).

Paląc sziszę wciąga się do płuc parę z domieszką dymu tytoniowego. Chociaż filtr wodny chłonie pewną ilość nikotyny z dymu tytoniowego, jej ilość nadal sprawia, że palacz (nawet palący tylko okazjonalnie [10]) jest narażony na wystarczającą ilość nikotyny, która spowoduje uzależnienie[11][12]. Ponadto para wodna z sziszy powoduje, że dym jest mniej drażniący i może dawać fałszywe poczucie bezpieczeństwa, a także zmniejsza obawy dotyczące oddziaływania na zdrowie[4]. W innych badaniach wykazano, że palenie tytoniu (melasy tytoniowej) za pomocą sziszy przez 45 minut dostarcza wiele więcej substancji smolistych i tlenku węgla (około 5-10%) niż paczka papierosów[13].

Niektóre firmy tytoniowe podają, że tytoń do fajki wodnej zawiera 0,0% substancji smolistych, ale jest to tylko wprowadzające w błąd stwierdzenie, ponieważ substancje smoliste powstają, kiedy tytoń się pali. Jednakże, podczas palenia sziszy, tytoń jest raczej prażony niż palony, co sprawia, że wydzielane są większe ilości substancji smolistych. Aby ustalić dokładną ilość substancji obecnych przed spaleniem tytoniu, potrzebne są dalsze badania.

Grupa badawcza WHO zajmująca się regulacją produktów tytoniowych przedstawiła w 2005 roku opiniodawczą notatkę na temat palenia tytoniu poprzez fajkę wodną (sziszę) oraz stwierdzono ostatecznie, że "palenie fajki wodnej jest powiązane z wieloma szkodliwymi skutkami zdrowotnymi takim jak przy paleniu papierosów jak i mogą pojawić się również inne rzadkie niepożądane skutki zdrowotne palenia sziszy" oraz zarekomendowała, że "fajki wodne powinny podlegać takiej samej regulacji jak papierosy i inne wyroby tytoniowe".

Pewne badania sugerują, że palenie sziszy ma w mniejszym stopniu wpływ na ryzyko rozwoju nowotworów, jednak takie badania nie są rozstrzygające (Hoffman[25], Rakower, Salem 1983 and 90, Gupta Dheeraj 2001, Tandon 1995, Lubin 1992, Hazelton 2001, Stirling 1979). W północnym regionie Iranu, gdzie zapadalność na raka przełyku jest bardzo wysoka, stwierdzono że palenie sziszy jest jednym z czynników ryzyka rozwoju tego nowotworu złośliwego[14]. Poziom tlenku węgla powstającego podczas palenia sziszy jest różny i zależy od typu użytego węgla.

Szkodliwe w dużym stopniu jest palenie arabskiego tytoniu "sallun", gdyż zawiera on znacznie większą ilość nikotyny niż pojedynczy papieros. Tytoń smakowy (który według producentów zawiera około 0,5% nikotyny) w rzeczywistości może uzależniać szybciej z powodu znajdujących się w nim substancji aromatycznych, które sprawiają, że nikotyna (choć w małych ilościach) oddziałuje na organizm szybciej i mocniej[15][16].

Przypisy

  1. Hookah smoking: Is it safer than cigarettes? – MayoClinic.com
  2. Egyptians warned on pipe smoking | The Australian
  3. Health experts say smoking hookah causes considerable dental health problems
  4. 4,0 4,1 B. Knishkowy, Y. Amitai. Water-pipe (narghile) smoking: an emerging health risk behavior.. „Pediatrics”. 116 (1), s. e113-9, Jul 2005. doi:10.1542/peds.2004-2173. PMID 15995011. 
  5. Water pipe smoking a significant TB risk – IRIN News, March 2008
  6. W. Maziak, KD. Ward, T. Eissenberg. Factors related to frequency of narghile (waterpipe) use: the first insights on tobacco dependence in narghile users.. „Drug Alcohol Depend”. 76 (1), s. 101-6, Oct 2004. doi:10.1016/j.drugalcdep.2004.04.007. PMID 15380294. 
  7. Shihadeh A., Azar S., Antonios C., Haddad A. Towards a topographical model of narghile water-pipe café smoking: a pilot study in a high socioeconomic status neighborhood of Beirut, Lebanon.. „Pharmacol Biochem Behav”. Sep;79. 1, s. 75-82, 2004. doi:10.1016/j.pbb.2004.06.005. PMID 15388286. 
  8. Djordjevic MV., Stellman SD., Zang E. Doses of nicotine and lung carcinogens delivered to cigarette smokers.. „J Natl Cancer Inst”. Jan 19;92. 2, s. 106-11, 2000. PMID 10639511. 
  9. A. Shihadeh, S. Azar, C. Antonios, A. Haddad. Towards a topographical model of narghile water-pipe café smoking: a pilot study in a high socioeconomic status neighborhood of Beirut, Lebanon.. „Pharmacol Biochem Behav”. 79 (1), s. 75-82, Sep 2004. doi:10.1016/j.pbb.2004.06.005. PMID 15388286. 
  10. Sheesha - Wszystko o fajce wodnej - Nargile a zdrowie
  11. Maziak W., Ward KD., Afifi Soweid RA., Eissenberg T. Tobacco smoking using a waterpipe: a re-emerging strain in a global epidemic.. „Tob Control”. Dec;13. 4, s. 327-33, 2004. doi:10.1136/tc.2004.008169. PMID 15564614. 
  12. Shafagoj YA., Mohammed FI., Hadidi KA. Hubble-bubble (water pipe) smoking: levels of nicotine and cotinine in plasma, saliva and urine.. „Int J Clin Pharmacol Ther”. Jun;40. 6, s. 249-55, 2002. PMID 12078938. 
  13. Hookah trend is puffing along. 28 grudnia 2005.
  14. F. Islami, F. Kamangar, D. Nasrollahzadeh, H. Møller i inni. Oesophageal cancer in Golestan Province, a high-incidence area in northern Iran - A review.. „Eur J Cancer”, Oct 2009. doi:10.1016/j.ejca.2009.09.018. PMID 19800783. 
  15. G. Collins, F. Wysocki, A. McLagen, M. Shico i inni. Effects of smoking flavored tobacco on health - New world of smokers.. „Tobacco addiction.”, s. 58-67, maj 1999. 
  16. Rynek zdrowia - Naukowcy: palenie fajki wodnej tak samo szkodliwe jak palenie papierosów.