Falkirk Wheel

	Falkirk Wheel
	"diabelski młyn z Falkirk"
Kontynent	Europa
Państwo	Wielka Brytania
Lokalizacja	Szkocja
Różnica poziomów	24 m
Rodzaj napędu	elektryczny
	Położenie na mapie Falkirk ; Falkirk Wheel
	Położenie na mapie Wielkiej Brytanii ; Falkirk Wheel
	56°00′0.22″N 3°50′32.42″W / 56.000061111111, -3.8423388888889Na mapach: 56°00′0.22″N 3°50′32.42″W / 56.000061111111, -3.8423388888889
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa śluzy

animacja pracy Falkirk Wheel

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Falkirk Wheel

Falkirk Wheel^[1] (pol. "diabelski młyn z Falkirk"^[1] - nazwane od pobliskiej miejscowości Falkirk w centralnej Szkocji) – winda obrotowa o funkcji śluzy wielostopniowej lub pochylni, przypominającej zasadą działania "diabelski młyn", służącej do pionowego transportu łodzi i innych jednostek pływających pomiędzy kanałem Forth and Clyde a kanałem Union. Falkirk Wheel usytuowane jest niedaleko Rough Castle Fort, a najbliżej położona miejscowość - Tamfourhill.

22 maja 2002 r. królowa Elżbieta II otworzyła obiekt w trakcie obchodów Złotego Jubileuszu. Otwarcie odbyło się z miesięcznym opóźnieniem, spowodowanym przedwczesnym otwarciem śluz przez wandali^[2] .

Zasada działania[edytuj]

Różnica poziomów pomiędzy dwiema taflami wody wynosi 24 m^[3]^[4]. "Diabelski młyn z Falkirk" zaprojektowała brytyjska firma Butterley Engineering (ang.). Średnica koła śluzy wynosi 35 m. Kształt ramion windy śluzy został zaprojektowany w nawiązaniu do kształtu celtyckiego dwuostrzowego topora - labrysa. Każde z dwóch równoległych ramion windy mieści obrotowo zamocowaną "gondolę" - dok o długości 25 m o pojemności 300 m³ wody, wyposażony w wodoszczelne wrota, do którego wpływa statek. Woda wraz ze statkiem łącznie waży 600^[5] ton (wraz ze śluzowanymi jednostkami)^[6]. Utrzymanie gondol - doków w poziomie podczas obrotu zapewnia przekładnia zębata. Windę zaprojektowano do pracy przy obciążeniu wiatrem do 13,8 m/s^[7] (≤ 6° B). Czas cyklu śluzowania wynosi ok. 15 min - obrotu o 180° 5,5 min^[8]^[9], szybciej niż pokonanie pochylni o podobnej różnicy poziomów^[10]. Napęd śluzy należy do wysoce ekonomicznych. Zastosowano przekładnię z instalacją hydrauliczną: silnik hydrauliczny uruchamiany pompą hydrauliczną napędzaną silnikiem elektrycznym o mocy 22,5 kW. Całkowite zużycie energii na 1 cykl śluzowania tj. 4 min. pracy silnika potrzebnej do wprowadzenia w ruch koła śluzy wynosi 1,5 kWh^[11].

Ciekawostki[edytuj]

Falkirk Wheel jest drugą windą do przenoszenia statków po windzie w Anderton (1875), Cheshire w Wielkiej Brytanii (zobacz: winda dla statków w Anderton).

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 dosłownie "koło z Falkirk" lepiej oddaje pol. "diabelski młyn z Falkirk". Ang. Falkirk Wheel - nawiązuje do ang. terminu oznaczającego "diabelski młyn" - ang. Ferris Wheel pochodzące od nazwiska konstruktora pierwszego "diabelskiego młyna" w Chicago, 1893 r. George'a Washingtona Gale'a Ferrisa, Jr. (ang.)
↑ Wheel back on roll after vandalism repair work news.scotsman.com, 14 October 2002. Dostęp 18 września 2010.
↑ zbliżoną różnicę poziomów 24,20 m posiada pochylnia "Oleśnica" na Kanale Elbląskim w Polsce
↑ tyle co ośmiokondygnacyjny budynek
↑ - zgodnie z prawem Archimedesa, statek wpływający do doku - "gondoli", wypiera tyle wody, ile sam waży. Podczas jałowego cyklu obrotu (bez statków) gondole wypełnione wodą również obciążone ciężarem 300 ton, co zapewnia stałość obciążeń działających na ramiona windy.
↑ strona oficjalna śluzy Falkirk Wheel: schemat działania windy wraz z systemem obracania ramion i gondoli (ang.). [dostęp 17 listopada 2008].
↑ podstawowe dane i wyniki obliczeń za stroną producenta wykorzystanego w obliczeniach oprogramowania: MES: opis obliczeń obciążeń i podstawowe dane techniczne ze strony opisu projektu "Falkirk Wheel" (ang.). [dostęp 20 listopada 2008].
↑ tj. w ciągu 1 min. ramiona obracają się o 1/8 obwodu koła
↑ strona oficjalna śluzy Falkirk Wheel: filmy ukazujące działanie windy (ang.). [dostęp 17 listopada 2008].
↑ Rejonowy Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku: parametry pochylni "Oleśnica" na Kanale Elbląskim - czas przejazdu ok. 20 - 30 min. (pol.). [dostęp 22 kwietnia 2010].
↑ to odpowiada energii potrzebnej do zagotowania wody w 8 czajnikach elektrycznych. Porównywana pochylnia "Oleśnica" na Kanale Elbląskim w cyklu śluzowania zużywa 0 kWh (zero) energii elektrycznej, została zaprojektowana w XIX w. i jest napędzana kołem wodnym

Zdjęcia[edytuj]

kolejne fazy obrotu Falkirk Wheel
widok wejścia do gondoli - doku w górnym położeniu od strony wejścia do akweduktu, w tle Wzgórza Ochil
szczegóły mechanizmu przekładni obrotu gondoli - doku
panorama Falkirk Wheel