Falkirk Wheel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Falkirk Wheel
"diabelski młyn z Falkirk"
FalkirkWheelSide 2004 SeanMcClean.jpg
Kontynent Europa
Państwo  Wielka Brytania
Lokalizacja Szkocja
Różnica poziomów 24 m
Rodzaj napędu elektryczny
Położenie na mapie Falkirk
Mapa lokalizacyjna Falkirk
Falkirk Wheel
Falkirk Wheel
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Falkirk Wheel
Falkirk Wheel
Ziemia 56°00′00,22″N 3°50′32,42″W/56,000061 -3,842339Na mapach: 56°00′00,22″N 3°50′32,42″W/56,000061 -3,842339
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa śluzy
animacja pracy Falkirk Wheel
Wikimedia Commons

Falkirk Wheel[1] (pol. "diabelski młyn z Falkirk"[1] - nazwane od pobliskiej miejscowości Falkirk w centralnej Szkocji) – winda obrotowa o funkcji śluzy wielostopniowej lub pochylni, przypominającej zasadą działania "diabelski młyn", służącej do pionowego transportu łodzi i innych jednostek pływających pomiędzy kanałem Forth and Clyde a kanałem Union. Falkirk Wheel usytuowane jest niedaleko Rough Castle Fort, a najbliżej położona miejscowość - Tamfourhill.

22 maja 2002 r. królowa Elżbieta II otworzyła obiekt w trakcie obchodów Złotego Jubileuszu. Otwarcie odbyło się z miesięcznym opóźnieniem, spowodowanym przedwczesnym otwarciem śluz przez wandali[2] .

Zasada działania[edytuj | edytuj kod]

Różnica poziomów pomiędzy dwiema taflami wody wynosi 24 m[3][4]. "Diabelski młyn z Falkirk" zaprojektowała brytyjska firma Butterley Engineering (ang.). Średnica koła śluzy wynosi 35 m. Kształt ramion windy śluzy został zaprojektowany w nawiązaniu do kształtu celtyckiego dwuostrzowego topora - labrysa. Każde z dwóch równoległych ramion windy mieści obrotowo zamocowaną "gondolę" - dok o długości 25 m o pojemności 300 m3 wody, wyposażony w wodoszczelne wrota, do którego wpływa statek. Woda wraz ze statkiem łącznie waży 600[5] ton (wraz ze śluzowanymi jednostkami)[6]. Utrzymanie gondol - doków w poziomie podczas obrotu zapewnia przekładnia zębata. Windę zaprojektowano do pracy przy obciążeniu wiatrem do 13,8 m/s[7] (≤ 6° B). Czas cyklu śluzowania wynosi ok. 15 min - obrotu o 180° 5,5 min[8][9], szybciej niż pokonanie pochylni o podobnej różnicy poziomów[10]. Napęd śluzy należy do wysoce ekonomicznych. Zastosowano przekładnię z instalacją hydrauliczną: silnik hydrauliczny uruchamiany pompą hydrauliczną napędzaną silnikiem elektrycznym o mocy 22,5 kW. Całkowite zużycie energii na 1 cykl śluzowania tj. 4 min. pracy silnika potrzebnej do wprowadzenia w ruch koła śluzy wynosi 1,5 kWh[11].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Falkirk Wheel jest drugą windą do przenoszenia statków po windzie w Anderton (1875), Cheshire w Wielkiej Brytanii (zobacz: winda dla statków w Anderton).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 dosłownie "koło z Falkirk" lepiej oddaje pol. "diabelski młyn z Falkirk". Ang. Falkirk Wheel - nawiązuje do ang. terminu oznaczającego "diabelski młyn" - ang. Ferris Wheel pochodzące od nazwiska konstruktora pierwszego "diabelskiego młyna" w Chicago, 1893 r. George'a Washingtona Gale'a Ferrisa, Jr. (ang.)
  2. Wheel back on roll after vandalism repair work news.scotsman.com, 14 October 2002. Dostęp 18 września 2010.
  3. zbliżoną różnicę poziomów 24,20 m posiada pochylnia "Oleśnica" na Kanale Elbląskim w Polsce
  4. tyle co ośmiokondygnacyjny budynek
  5. - zgodnie z prawem Archimedesa, statek wpływający do doku - "gondoli", wypiera tyle wody, ile sam waży. Podczas jałowego cyklu obrotu (bez statków) gondole wypełnione wodą również obciążone ciężarem 300 ton, co zapewnia stałość obciążeń działających na ramiona windy.
  6. strona oficjalna śluzy Falkirk Wheel: schemat działania windy wraz z systemem obracania ramion i gondoli (ang.). [dostęp 17 listopada 2008].
  7. podstawowe dane i wyniki obliczeń za stroną producenta wykorzystanego w obliczeniach oprogramowania: MES: opis obliczeń obciążeń i podstawowe dane techniczne ze strony opisu projektu "Falkirk Wheel" (ang.). [dostęp 20 listopada 2008].
  8. tj. w ciągu 1 min. ramiona obracają się o 1/8 obwodu koła
  9. strona oficjalna śluzy Falkirk Wheel: filmy ukazujące działanie windy (ang.). [dostęp 17 listopada 2008].
  10. Rejonowy Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku: parametry pochylni "Oleśnica" na Kanale Elbląskim - czas przejazdu ok. 20 - 30 min. (pol.). [dostęp 22 kwietnia 2010].
  11. to odpowiada energii potrzebnej do zagotowania wody w 8 czajnikach elektrycznych. Porównywana pochylnia "Oleśnica" na Kanale Elbląskim w cyklu śluzowania zużywa 0 kWh (zero) energii elektrycznej, została zaprojektowana w XIX w. i jest napędzana kołem wodnym

Zdjęcia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]