Fan Kuan
| Fan Kuan | |
| Chińskie nazwisko i imię | |
| Hanyu pinyin | Fàn Kuān |
| Wade-Giles | Fan K’uan |
| Zn. tradycyjne | 范寬 |
| Zn. uproszczone | 范寬 |
Fan Kuan (ur. ok. 950 w Huayuan (dzis. Huaxian), prow. Shaanxi – zm. ok. 1030; aktywny 990–1020), imię społeczne Zhongli; chiński malarz z okresu Północnej Dynastii Song. Obok Li Chenga i Guan Tonga jeden z najważniejszych malarzy epoki, należał do twórców, którzy ukształtowali malarstwo pejzażowe okresu Song[1].
O jego życiu niewiele wiadomo; miał być nieśmiały i odwrócić się od świata, by żyć jako pustelnik w górach Qiantang w Shaanxi[1]. Źródło z 1120 roku mówi o nim, że był "surowy i staromodny, niedbały w swym zachowaniu, lubił wino, a nie zwracał uwagi na sprawy światowe"[2]
Wczesne dzieła wzorował na Li Chengu; później stwierdził, że jedynym prawdziwym nauczycielem jest natura, dlatego poświęcił wiele uwagi uważnemu studiowaniu gór, w których mieszkał[1].
Guo Ruoxu, urzędnik ze stolicy północnych Songów, Bianliang (dzisiejszy Kaifeng), napisał ok. 1024 w Tuhua jianwen zhi (Zapis tego, co widziałem i zasłyszałem o malarstwie), że Fan Kuan był równy Li Chengowi i Guan Tongowi, i że ci malarze będą "służyć za wzór setkom pokoleń". Podobnego zdania był Liu Daochun – według niego najwybitniejszymi pejzażystami, którym nie dorównywał żaden współczesny lub wcześniejszy mistrz, byli Fan Kuan i Li Cheng (Shengchao minghua ping – Krytyka mistrzów obecnej dynastii)[3].
Dzieła Fan Kuana charakteryzuje rozmach i odwaga w prezentowaniu potęgi natury. Widać to w jego najsłynniejszym dziele Podróżowanie pośród gór i strumieni (jednym z nielicznych, do dziś zachowanych, autentycznych obrazów mistrzów Północnej dynastii Song>, które ucieleśnia ideał malarstwa tej epoki: oddać naturę tak realistycznie, by widzowi zdawało się, że stoi wśród namalowanych gór. Ostre kontrasty świetlne, rozmach kompozycji i energia pędzla ożywiają dzieło[1].
Profesor Patricia Ebrey tak skomentowała Podróż...:
 |
Fan Kuana chwalono za wielkie mistrzostwo osiągnięte w malarstwie prostym, pozbawionym zbędnej wirtuozerii; doskonale zrównoważone i zdradzające dogłębną znajomość przedmiotu, jakim są skalne formacje. zdolność uchwycenia esencji natury, przemian w niej zachodzących, niechęć do zbędnego detalu. Według Guo Ruxi, skały na obrazach Fan Kuana były krystalicznie twarde, drzewa gęste i splątane, pawilony eleganckie, a ludzie - tchnący spokojem[2].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Michael Sullivan: The Arts of China. Berkeley: University of California Press, 1984, s. 158-9. ISBN 0-520-04918-7.
- ↑ 2,0 2,1 Laurence Sickman, Aleksander Soper: Sztuka i architektura w Chinach. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1984, s. 214-6. ISBN 83-01-03592-7.
- ↑ Fan Kuan (ang.). W: The Grove Dictionary of Art [on-line]. Macmillan Publishers Limited, 2000. [dostęp 11 listopada 2009].
- ↑ Patricia Buckley Ebrey: Ilustrowana historia Chin. Warszawa: Muza SA, 2002, s. 162. ISBN 83-7200-872-8.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Galleria Fan Kuana w China Online Museum (ang.)
- Podróż wśród gór i strumieni – z komentarzem prof. Ebrey i detalami w Visual Sourcebook of Chinese Civilization (ang.)
