Fang Lizhi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Fang.
Fang Lizhi
Fang Lizhi
Chińskie nazwisko i imię
Hanyu pinyin Fāng Lìzhī
Wade-Giles Fang Li-chih
Zn. tradycyjne 方勵之
Zn. uproszczone 方励之

Fang Lizhi (ur. 12 lutego 1936, zm. 6 kwietnia 2012) – chiński naukowiec, profesor astrofizyki, dysydent nazywany „chińskim Sacharowem[1].

W 1956 roku ukończył studia na Uniwersytecie Pekińskim i podjął pracę w Instytucie Badań Fizycznych Chińskiej Akademii Nauk. Podczas kampanii przeciwko prawicowcom w 1957 roku publicznie potępiony za domaganie się reformy systemu edukacji i stwierdzenie że marksistowski pogląd na fizykę jest nienaukowy[2]. Był współzałożycielem powołanego w 1958 roku Chińskiego Uniwersytetu Naukowo-Technologicznego w Pekinie, gdzie wykładał fizykę laserową i mechanikę kwantową. Po rozpoczęciu w 1966 roku rewolucji kulturalnej odsunięty od pracy naukowej i zesłany na roczną reedukację przez pracę na wsi. W tym czasie zainteresował się kosmologią. Choć w 1969 roku pozwolono mu na powrót do pracy naukowej, do końca rewolucji kulturalnej musiał publikować pod pseudonimem[2].

Po śmierci Mao Zedonga i objęciu władzy przez Deng Xiaopinga wrócił do pełnej działalności naukowej, stając się uznanym w Chinach i za granicą autorytetem w dziedzinie astrofizyki. W 1984 roku mianowany prorektorem Chińskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego[2]. W tym okresie zaangażował się również w działalność ruchu demokratycznego. W 1987 roku został z tego powodu pozbawiony katedry, zwolniony z uczelni i wyrzucony z KPCh[1]. W styczniu 1989 roku wystosował list do Deng Xiaopinga, w którym domagał się uwolnienia więźniów politycznych takich jak Wei Jingsheng. Brał aktywny udział w protestach na placu Tian’anmen. Tuż po ich siłowym stłumieniu ukrył się wraz z żoną 5 czerwca 1989 na terenie ambasady amerykańskiej. W tym samym roku otrzymał Nagrodę Praw Człowieka im. Roberta F. Kennedy’ego[3]. 25 czerwca 1990 roku za zgodą władz chińskich wyjechał do Stanów Zjednoczonych[4]. Ostatnia lata życia spędził w USA, pracując na University of Arizona[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Zmarł profesor Li-Zhi Fang. onet.pl, 7 kwietnia 2012. [dostęp 8 kwietnia 2012].
  2. 2,0 2,1 2,2 Fang Lizhi (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 8 kwietnia 2012].
  3. Fang Lizhi Wins Rights Award (ang.). Los Angeles Times, 18 października 1989. [dostęp 8 kwietnia 2012].
  4. Professor Fang Lizhi died in the US at the age of 76 (ang.). The China Times. [dostęp 8 kwietnia 2012].