Farerska Partia Socjaldemokratyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Farerska Partia Socjaldemokratyczna
Føroyski Javnaðarflokkurin
Lider Jóannes Eidesgaard
Data założenia 25 września 1925
Deklarowana
ideologia polityczna
socjaldemokracja
Członkostwo
międzynarodowe
SAMAK[1]
Młodzieżówka Sosialistiskt Ungmannafelag
Barwy biały i brązowy
Obecni posłowie 6 (18,2%)
0 (0,0%)[2]
Obecni senatorowie - [3]
Obecni eurodeputowani - [4]
http://www.j.fo/
Wyspy Owcze
Godło Wysp Owczych
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Wysp Owczych

Farerska Partia Socjaldemokratyczna (far. Føroyski Javnaðarflokkurin, IPA: ˈførɪskɪ ˈjaunɛaːrˌflɔkʊrɪn) jest partią polityczną, działającą na Wyspach Owczych. Reprezentuje ona poglądy centrolewicowe, socjaldemokratyczne. Prócz klasycznego podziału, na archipelagu obowiązuje jeszcze rozróżnienie w zależności od poglądu na unię z Danią. Ta partia dąży do umocnienia związku z królestwem, jednak nie reprezentuje tak skrajnych poglądów, jak Partia Unii.

Historia i wyniki[edytuj | edytuj kod]

Początki Partii Socjaldemokratycznej to rok 1925. 25 września założono Socjaldemokratyczny Związek Południowego Streymoy (far. Suðurstreymoyar Javnaðarfelag), powstały na skutek połączenia Socjalistycznego Ugrupowania Młodzieżowego (far. Socialistisk Ungdomsforbund) oraz Związku Pracowników Tórshavn (far. Havnar Arbeiðsmannafelag, duń. Thorshavn Arbejderforening). Prezesem tego związku okrzyknięto Maurentiusa Viðsteina. Niewiele później do tego związku przyłączyła się partia Froðbiar Sóknar Javnaðarfelag, z Tvøroyri, założona przez późniejszego premiera i prezesa Javnaðarflokkurin Petura Mohr Dama. W roku 1926 partia sprecyzowała swój program polityczny, zawierając go w jedenastu punktach.

23 stycznia 1928 roku Javnaðarflokkurin wzięła udział w swoich pierwszych wyborach parlamentarnych. Był to sukces dla nowej, rozwijającej się partii, otrzymali oni 671 głosów, czyli ponad 10% spośród wszystkich, ważnych[5], a ich politycy zasiedli na dwóch, z dwudziestu trzech miejsc w lokalnym parlamencie. Pierwszymi członkami tego zgromadzenia zostali Petur Mohr Dam oraz Maurentius Viðstein. W 1936 nastąpiła reforma, i do zajęcia w parlamencie zostały stworzone 24 miejsca, z których cztery trafiły w ręce polityków Partii Socjaldemokratycznej[5]. Od tamtej pory liczba parlamentarzystów Javnaðarflokkurin waha się niewielkimi skokami pomiędzy pięcioma a ośmioma miejscami w Løgtingu.

W 1948 roku odbyło się na Wyspach Owczych referendum w sprawie pozostania w unii z Danią, przesądzone ledwo kilkoma głosami za pozostaniem w tejże. Farerska Partia Socjaldemokratyczna, jako popierające związek z królestwem, popierało unionistyczne poglądy. W 1950 politycy tej partii po raz pierwszy weszli do rządu swego kraju.

Lata 60. to dla partii okres zmian. W 1965 utworzono młodzieżówkę Sosialistiskt Ungmannafelag. Petur Mohr Dam zmarł 8 listopada 1968 roku w Tórshavn. Wydarzenie to sprawiło, że Javnaðarflokkurin potrzebowała nowego prezesa. Szybkie poszukiwania sprawiły, że późniejsi kandydaci nie utrzymywali się zbyt długo na swoim stanowisku, Einar Fróvin Waag (1968-69), Jákup Frederik Øregaard (1969-72). Dopiero Atli Dam zorganizował na nowo partię i sprawował swą funkcję w latach 1972-1993. Była to jedna z niewielu osób, które zostały wybrane trzykrotnie na posadę szefa rządu.

Dziś, po krótkich rządach Marity Petersen (1993-1996) prezesurę sprawuje Jóannes Eidesgaard, premier z lat 2004-2008. W ostatnich wyborach partia otrzymała ponad 19% wszystkich głosów, a co za tym idzie sześć foteli na sali parlamentarnej[5]. Partia należy do międzynarodowej organizacji SAMAK, która skupia w sobie partie socjaldemokratyczne z całej Skandynawii. Do 2006 roku partia wydawała gazetę Sosialurin, jednak stała się ona neutralnym politycznie źródłem.

Wyniki[edytuj | edytuj kod]

Wyniki partii od 1928 roku[6]
Rok Uzyskane głosy(%) Miejsca w parlamencie Uzyskane głosy do Folketingu Miejsca w Folketingu
1928 671(10,6%) 2 - -
1932 825(10,5%) 2 675 -
1935 - - 1 718 -
1936 1 891(24,0%) 6 - -
1939 - - 1 354 -
1940 2 012(23,9%) 6 - -
1943 1 919(19,9%) 5 1 385 0
1945 3 005(22,8%) 6 2 520 0
1946 3 705(28,1%) 4 - -
1948 - - 1 990 0
1950 2 605(22,4%) 6 1 394
1954 2 518(19,8%) 5 - -
1957 - - 1 986
1958 3 589(25,8%) 8 - -
1960 - - 3 699
1962 4 161(27,5%) 8 - -
1964 - - 4 143
1966 4 751(27,0%) 7 3 156
1968 - - 4 051
1970 4 916(27,2%) 7 - -
1971 - - 4 170
1973 - - 3 772
1974 5 125(25,8%) 7 - -
1975 - - 4 112
1977 - - 3 681
1978 5 062(22,3%) 8 - -
1979 - - 4 435 -
1980 5 043(21,7%) 8 - -
1981 - - 4 070
1984 5 879(23,4%) 8 4 317
1987 - - 5 486
1988 6 233(21,6%) 7 4 861
1990 7 805(27,5%) 10 4 835 0
1994 3 917(15,3%) 5 3 729 0
1998 6 063(21,9%) 7 4 689 1
2001 - - 6 187 0
2002 7 229(23,7%) 8 - -
2004 6 921(21,8%) 7 - -
2005 - - 5 517 0
2007 - - 4 702 0
2008 6 018(19,3%) 6 - -

Ludzie Javnaðarflokkurin[edytuj | edytuj kod]

Jóannes Eidesgaard, ostatni premier z ramienia Javnaðarflokkurin, obecny lider partii

Premierzy Wysp Owczych z ramienia partii[edytuj | edytuj kod]

Liderzy Partii Socjaldemokratycznej[edytuj | edytuj kod]

Obecni parlamentarzyści Javnaðarflokkurin[edytuj | edytuj kod]

Ostatnie wybory odbyły się na Wyspach Owczych 19 stycznia 2008 roku. Partia Socjaldemokratyczna uzyskała w nich 19,3% głosów, co dało jej sześć mandatów w Løgtingu, czyli o jeden mniej względem poprzednich wyborów[5]. Wybrani zostali[7]:

Obecni ministrowie z ramienia Javnaðarflokkurin[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Skandynawskie zrzeszenie socjaldemokratyczne.
  2. Dwóch posłów z Wysp Owczych wchodzi w skład duńskiego Folketingu.
  3. Wyspy Owcze nie posiadają własnego senatu.
  4. Wyspy Owcze nie należą do Unii Europejskiej.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Dane pochodzą z oficjalnej witryny statystycznej Wysp Owczych.
  6. Dane według oficjalnej farerskiej witryny statystycznej - elekcje.
  7. Dane z oficjalnej witryny farerskiego parlamentu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]