Fasces

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzymskie fasces

Fasces (plurale tantum od łac. fasci - wiązka) – rózgi liktorskie.

Pierwotnie symbol władzy każdego etruskiego króla - lukumona (lucumo), niesiony przez jego liktorów (lictores), stanowiących osobistą ochronę władcy. Fasces stanowił obwiązany rzemieniem pęk rózeg z zatkniętym weń toporem (wojennym) o podwójnym żelaznym ostrzu[1].

Fasces w tej samej funkcji, z prawie identycznym rytuałem, zostały przejęte przez starożytnych Rzymian. Były noszone przed cesarzem i najwyższymi urzędnikami rzymskimi przez liktorów, których liczba była uzależniona od rangi i miejsca pojawienia się dostojnika.

Czasami liktorzy towarzyszyli obywatelom rzymskim podczas specjalnych wydarzeń, np. pogrzebów lub kiedy dochodziło do pojednania, co miało wyrażać wdzięczność Miasta.

Rzymskie fasces różniły się od etruskich tym, że topór (zatknięty w wiązkę poza pomerium lub w czasie wojny) miał tylko jedno żelazne ostrze[2].

W czasach nowożytnych rózgi liktorskie stały się symbolem:

  • idei republikańskiej; w tym charakterze znajdują się w godle Francji i innych państw;
  • ruchu faszystowskiego (stąd nazwa faszyzm) i narodowosocjalistycznego;
  • wszechwładzy i siły państwa; w tym charakterze wykorzystywany m.in. powszechnie w faszystowskich Włoszech i nazistowskich Niemczech oraz okazjonalnie w sanacyjnej Polsce (np. zachowane do dziś liczne rzymskie fasces na elewacji gmachu Sejmu Śląskiego i Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach, podkreślające supremację Rzeczypospolitej Polskiej nad autonomicznym Śląskiem[3]).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Liktor

Przypisy

  1. M. Jaczynowska, Historia starożytnego Rzymu. PWN, Warszawa 1988, s. 19–20.
  2. zob. przypis 1.
  3. ŚCDK: Architektura narodowa w formie i treści. Gmach Urzędu Wojewódzkiego i Sejmu Śląskiego w Katowicach. [dostęp 2015-05-13].