Faszyzm klerykalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Faszyzm klerykalny lub klerofaszyzm – nazwa nadawana ideologiom, ruchom społecznym lub ustrojom, łączącym elementy faszyzmu i fundamentalizmu religijnego. Termin ten nie jest powszechnie przyjęty wśród politologów i historyków.

Nazwa powstała podobno w 1922 roku[potrzebne źródło] - terminem "clerico fascisti" określano włoskich katolików, opowiadających się za syntezą faszyzmu i katolicyzmu[1]. Innego zdania jest Jan Baszkiewicz, który uważa, że termin klero-faszyzmu pojawił się oryginalnie w nauce amerykańskiej, dla określenie reżimu austriackiego z lat 1934-1938[2].

Niezależnie od faktycznej daty powstania, terminu używa się wobec różnych innych zjawisk łączących radykalizm religijny i faszyzm. Oba zjawiska miały być do siebie podobne (ze względu na nietolerancję, fanatyzm, populizm, czy ścisłe łączenie religii i polityki). Te podobieństwa miały umożliwiać syntezę, lub powodować upodabnianie się faszyzmu i fundamentalizmu religijnego do siebie (tzn. faszyzm przyjmuje formy quasi-religijne lub upolitycznia religię, a fundamentalizm religijny ulega faszyzacji).

Jako przykłady faszyzmu klerykalnego wymienia się, np. reżimy António Salazara w Portugalii, generała Franco w Hiszpanii, Engelberta Dollfußa w Austrii, Jozefa Tiso na Słowacji, oraz ruch Maurice'a Duplessisa w Quebecu[3]. Współcześnie elementy faszyzmu klerykalnego mają występować w chrześcijańskim rekonstrukcjonizmie w Stanach Zjednoczonych, islamskim fundamentalizmie militarnym, czy różnych odmianach nacjonalizmu (np. Rashtriya Swayamsevak Sangh i Indyjska Partia Ludowa w Indiach)[4].

Przypisy

  1. Walter Laqueur: Faszyzm. Wczoraj - Dziś - Jutro. Warszawa: Da Capo, 1998, s. 232. ISBN 83-7157-213-1.
  2. Demokracja, autorytaryzm, totalizm (1918-1945). W: Jan Baszkiewicz: Powszechna historia ustrojów politycznych. Gdańsk: Arche, 2001, s. 350. ISBN 83-88445-30-8.
  3. Eugene Forsey, Clerical Fascism in Quebec
  4. Walter Laqueur: Faszyzm. Wczoraj - Dziś - Jutro. Warszawa: Da Capo, 1998, s. 231-280. ISBN 83-7157-213-1.