Faust (motyw w sztuce)

Pierwsza strona "Fausta" Goethego

Faust — fikcyjna postać, bohater bardzo wielu utworów literackich, muzycznych i innych. Faust jest naukowcem, który przyzywa Diabła i podpisuje cyrograf – oferuje swą duszę, a w zamian oczekuje, że Diabeł będzie mu służył przez pewien czas.

Inspiracją dla postaci Fausta był niemiecki alchemik Johann Georg Faust (ok. 1480—1540). Nawiązania do Fausta pojawiają się w następujących utworach:

Dramat

• Christopher Marlowe – Tragiczna historia doktora Fausta
• Dorothy L. Sayers – The Devil to Pay
• Johann Wolfgang von Goethe – Faust
• Slobodan Šnajder – Hrvatski Faust
• Ivo Brešan – Szatan na wydziale filozoficznym, Diabelskie nasienie

Proza

• Michaił Bułhakow – Mistrz i Małgorzata
• Tom Holt – Faust among Equals
• Alfred Jarry – Faustroll
• Stanisław Lem – Solaris i opowiadanie „Pan F”
• Thomas Mann – Doktor Faustus
• Terry Pratchett – Faust Eryk
• Michael Swanwick – Jack Faust
• Zoran Živković – Vremenski darovi

Poezja

• Heinrich Heine – „Der Doktor Faust”
• Adam Mickiewicz – „Pani Twardowska”
• Wisława Szymborska – „Chwila”

Musical

• The Little Shop of Horrors

Opera

• Antoni Henryk Radziwiłł – Faust (1810)
• Charles Gounod – Faust (1859)
• Arrigo Boito – Mefistofeles (1868)
• Ferruccio Busoni – Doktor Faust (1916-1925)
• Hector Berlioz – Potępienie Fausta (1845-1946)

Muzyka

• Ludwig van Beethoven – Opus 75 nr 3 „Faust Gethego – pieśń” (1809)
• Ferenc Liszt – „Symfonia Faustowska” (1854-57)
• Gustav Mahler – „Symfonia nr 8” (1906-1907)
• Alfred Sznitke – kantata „Faust” (1982-83)
• KAT – „Noce Szatana” (1984)
• Henryk Wieniawski – wariacje na temat opery Faust Charles'a Gounoda
• Radiohead – album In Rainbows (2007) inspirowany jest postacią Fausta; motyw Mefistofelesa czekającego na śmierć Fausta zawiera kończący album autwór „Videotape”, zaś centralne miejsce na płycie zajmuje kompozycja „Faust Arp”
• Dark Moor – utwór „Faustus” z albumu Autumnal (2009) w całości oparty jest na motywie Fausta i jego paktu z diabłem
• Matenrou Opera – utwór „Faust” z albumu Acedia (2009) nawiązuje do postaci Fausta.
• Kamelot – album The Black Halo (2005) oparty jest na historii Fausta
• Eldo – utwór „Diabeł na Oknie”

Sztuki plastyczne

• Salvador Dalí – „Faust” (cykl obrazów)
• Rembrandt van Rijn – „Faust” (1651; akwatinta, sucha igła)

Film

• Friedrich Wilhelm Murnau – Faust (1926)
• Vincente Minnelli – The Band Wagon (1953)
• Brian De Palma – Phantom of the Paradise (1974)
• Jan Svankmajer – Faust (1994)
• Hiroyuki Takei – Shaman King (anime, manga; jednym z bohaterów drugoplanowych jest Faust VIII, potomek Fausta)
• Yana Toboso – Kuroshitsuji (anime, manga; kilku bohaterów zawiera pakt z demonem)
• Jacek Bławut – Jeszcze nie wieczór (grupa aktorów z domu aktora-weterana w Skolimowie wystawia Fausta przed grupą więźniów)

Gry

• Faust: The Seven Games of The Soul (1999)

Zobacz też

• Faust – inne znaczenia
• Motyw faustyczny