Federacja Związków Zawodowych Pracowników PKP

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Federacja Związków Zawodowych Pracowników Polskich Kolei Państwowych
Federation of Railway Workers' Unions
b. Związek Zawodowy Kolejarzy (ZZK)
Przewodniczący Stanisław Stolorz
Rok założenia 1918
Nr KRS 0000024834
Data rejestracji 2001
Siedziba Warszawa
Członkowie ok. 32 000
Adres ul. Jaracza 2
00-378 Warszawa
Strona internetowa
Siedziba Federacji przy ul. Jaracza
Pierwsza siedziba ZZK w Warszawie przy ul. Długiej 18-20 (1927)

Federacja Związków Zawodowych Pracowników Polskich Kolei Państwowych – zrzeszająca dziewięć organizacji związkowych pracowników Polskich Kolei Państwowych. Związek jest jednym z członków – założycieli centrali związkowej pn Forum Związków Zawodowych, z siedzibą w Bydgoszczy. Federacja jest też zrzeszona w Międzynarodowej Federacji Pracowników Transportu (International Transport Workers' Federation) z siedzibą w Londynie, oraz w Europejskiej Federacji Pracowników Transportu (European Transport Workers Federation) z siedzibą w Brukseli.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach międzywojennych określany był związkiem klasowym. W wyniku przesilenia w tej organizacji w 1929 powstał Centralny Związek Zawodowy Pracowników Kolejowych w R.P.. W tym okresie związek należał do centrali związkowej - Związku Stowarzyszeń Zawodowych, który np. w 1939 gościł w swojej siedzibie, do Centralnej Komisji Porozumiewawczej Związków Zawodowych Pracowników Państwowych (C.K.P.) oraz do Międzynarodowego Zrzeszenia Pracowników Transportowych w Amsterdamie.

Organizacyjnie związek składał się z sekcji zawodowych, m.in. drogowców, konduktorów, maszynistów parowozowych, palaczy, pracowników umysłowych, rewidentów, robotników parowozowni, ruchowców, smarowników i warsztatowców, oraz z 9 zarządów okręgowych i 122 kół. Oprócz siedziby głównej w Warszawie wybudował też domy m.in. w Czortkowie, Dęblinie, Kowlu, Lwowie, Łapach, Łazach, Nowym Sączu, Skarżysku i Stanisławowie. Zakupiono domy m.in. w Bydgoszczy, Krakowie (d. Pałac Przeworskich z 1875, arch. J. Niedziałkowski, przy ul. Warszawskiej 7), Poznaniu, Wilnie i Zagórzu. Planowano kolejne. ZZK prowadził domy wypoczynkowe w Jaremczu i Wielkiej Wsi Hallerowie.

Liczba członków[edytuj | edytuj kod]

  • 1921 - około 90 tys. czł.
  • 1928 - 59 tys.
  • lata 30-te - 60 tys. [1]
  • 1931 - 44 tys.
  • 1936 - 40 tys.
  • 1939 - 35 tys.
  • 1944 - 29 tys.
  • 1945 - 225 tys.
  • 1946 - 346 tys.
  • 1947 - 365 tys.
  • 1948 - 395 tys.
  • 1949 - 389 tys.
  • 1960 - 461 tys.
  • 1965 - 491 tys.
  • 1971 - 527 tys.
  • 1976 - 547 tys.
  • 2009 - 35 tys.
  • 2012 - 32 tys.

Chronologia[edytuj | edytuj kod]

  • 1918 – powołanie Związku Zawodowego Kolejarzy Rzeczypospolitej Polskiej (ZZK), będącego pod silnym wpływem PPS
  • 1921 – modyfikacja nazwy na Związek Zawodowy Kolejarzy
  • 1939-1945 – prowadzenie ograniczonej a niejednokrotnie konspiracyjnej działalności pod nazwą Rodzina Kolejowa
  • 1945-1948 – kontynuowanie działalności pod nazwą Związek Zawodowy Kolejarzy
  • 1949 – przystąpienie do struktur CRZZ
  • 1953-1980 – działalność pod nazwą Związek Zawodowy Pracowników Kolejowych PRL
  • 1980 – przyjęcie nazwy NSZZ Pracowników Kolejowych PRL oraz wystąpienie ze struktur CRZZ
  • 1983 – powołanie Federacji Związków Zawodowych Pracowników PKP
  • 1984-1991 – członkostwo w OPZZ
  • 2002 – przystąpienie do FZZ

Organizacje członkowskie federacji[edytuj | edytuj kod]

Podmioty zależne[edytuj | edytuj kod]

  • Krajowa Spółdzielnia Spożywców Kolejarzy, zał. w 1921, utworzona wcześniej jako Centralny Związek Stowarzyszeń Spółdzielczo-Spożywczych Pracowników Kolejowych
  • Przedsiębiorstwo Turystyczno-Usługowe "Kolejarz" Sp. z o.o., prowadzące m.in. dom wypoczynkowy "Kolejarz" w Muszynie
  • Dom Kultury Kolejarza, Kraków, zbud. w latach 1929-1931 dla Zjednoczenia Kolejowców Polskich, którego kontynuatorką działań jest Sekcja Krajowa Kolejarzy NSZZ "Solidarność"
  • Kolejowy Szpital Uzdrowiskowy Sp. z o.o., Ciechocinek - własność w 19,68%, do 1939 własność Rodziny Kolejowej
  • Dziecięcy Szpital Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjny Rodziny Kolejowej im. Aleksandry Piłsudskiej, Rabka-Zdrój, do 1939 własność Rodziny Kolejowej, od 2005 w likwidacji
  • Dom Wypoczynkowy „Rodziny Kolejowej” w Makowie Podhalańskim, obecnie Zakład Długoterminowej Opieki Medycznej, do 1939 własność Rodziny Kolejowej

Przewodniczący[edytuj | edytuj kod]

Media[edytuj | edytuj kod]

"Kolejarz Związkowiec", nr 1 z rocznika 1930.

W latach 1919-1939 organem prasowym związku był Kolejarz Związkowiec, ukazujący się w nakładzie 39-80 tys. egzemplarzy, 3 x w tygodniu; redakcja mieściła się w siedzibie centrali związku, od 1927 przy ul. Czerwonego Krzyża 20. Edycja tytułu była też kontynuowana w okresie powojennym, do 1949. W okresie 1920-1929 związek wydawał też pismo Kolejarz, pierwotnie w Katowicach, zaś od połowy 1922 w Warszawie; początkowo jako mies., od 1925 dwa razy w miesiącu w nakładzie 40—50 tys. Od 1950 związek był wydawcą tygodnika społeczno-zawodowego kolejarzy Sygnały; nakład około 75 tys. egz. Od 1998 organem federacji jest wydawany w nakładzie 10 tys. egz. miesięcznik Nasze Sprawy z siedzibą redakcji w Warszawie. Wcześniej, od 1995 pod tym samym tytułem ukazywał się biuletyn wydawany przez Radę Okręgową Federacji ZZP PKP Południowej DOKP w Krakowie[2]. Corocznie wydawany był też Kalendarz Informacyjny.

W latach 1947-1949 związek kontynuował wydawanie zapoczątkowanego w okresie lat międzywojennym przez Stowarzyszenie Lekarzy Kolejowych R.P. kwart. Lekarz Kolejowy.

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

  • pierwsza siedziba związku mieściła się w Warszawie przy ul. Długiej 19 (1927),
  • od 1927 i z przerwą na okres 1939-1948 siedzibą związku jest wybudowany ze składek członków organizacji "Dom Kolejarza", budynek przy ul. Jaracza 2, przed zmianą numeracji w 1955, położonym przy ówczesnej ul. Czerwonego Krzyża 20, róg Wybrzeża Kościuszkowskiego 29; mieścił też teatr, restaurację/bufet, sale klubowe i konferencyjne, hotel/pokoje gościnne o 46 pokojach oraz mieszkania, proj. budynku arch. Romuald Miller (1882-1945), pow. parceli - 1288 m², kubatura - 31000 m³, łączny koszt budowy wraz z wyposażeniem - ok. 2,500,000 zł[3],
  • 1928-1939 - w budynku mieści się Teatr Ateneum,
  • 1939-1940 – budynek siedzibą Dyrekcji Kolei Wschodnich (Ostbahn-Betriebsdirektion), która czasowo przejęła również majątek związku,
  • 1940-1945 – budynek siedzibą Dyrekcji Rejonowej Kolei Wschodnich (Ostbahn-Bezirksdirektion),
  • 1943-1944 - w budynku władze okupacyjne uruchomiły Teatr Mały Miasta Warszawy (Kleines Theater der Stadt Warschau),
  • 1944 – obiekt znacznie uszkodzony w czasie powstania warszawskiego,
  • 1945 – pierwsza siedziba związku po II wojnie światowej mieściła się w Lublinie,
  • 1945-1948 - na czas odbudowy związek mieścił się w wybudowanym w latach 1937-1938 w Warszawie budynku przy al. Jerozolimskich 101, ówcześnie 107, dawnej siedzibie Zjednoczenia Kolejowców Polskich,
  • od 1951 - w budynku ponownie mieści się Teatr Ateneum im. Stefana Jaracza.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Kamiński: Kalendarz Poradnik obywatelski i służbowy Kolejowca Polskiego 1927, Wilno, 112 s.
  • Adam Skwarczyński (red.): Atlas organizacyj społecznych, Wydawnictwo Towarzystwa Kultury i Oświaty Warszawa 1932
  • 20-lecie komunikacji w Polsce odrodzonej, Koncern Prasowy "Ilustrowany Kuryer Codzienny" Kraków 1939, 560 s.
  • Hanna Krauze-Jaworska: Zarys historii Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych RP 1918-1939, Wydawnictwo Związkowe CRZZ Warszawa 1968, 202 s.
  • Marek Pisarski: Koleje Polskie 1842-1972, WKiŁ Warszawa 1974, s. 196
  • Ruch zawodowy w Polsce: zarys dziejów, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1974-1981
    • tom I 1869-1918, Warszawa 1974, 567 s.
    • tom II część I 1918-1929, Warszawa 1980, 502 s.
    • tom II część II 1929-1944, Warszawa 1981, 519 s., ISBN 83-202-0039-3
  • Janusz Jarosiński: Związek zawodowy w ustroju przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej Kielce 2002, 349 s., ISBN 83-7133-174-6
  • Janusz Grudzień, Jerzy Kędzierski: Zawsze dla kolejarzy – Zawsze dla kolei, Federacja ZZP PKP Warszawa 2008, 34 s.; broszura okolicznościowa wydana z okazji 90-lecia ZZK i 25-lecia Federacji ZZP PKP

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. po okresie kryzysu gospodarczego
  2. Piękny Jubileusz, Nasze Sprawy, październik 2008, s. 3
  3. Romuald Miller: Dom Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] [1]