Federico García Lorca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Federico Garcia Lorca)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Federico García Lorca
Lorca (1934).jpg
Federico García Lorca w 1934
Imiona i nazwisko Federico García Lorca
Data i miejsce urodzenia 5 czerwca 1898
Fuente Vaqueros, Hiszpania
Data i miejsce śmierci 19 sierpnia 1936
nieopodal Alfcar, Hiszpania
Narodowość hiszpańska
Dziedzina sztuki poezja, dramat
Styl surrealizm
Ważne dzieła Poeta en Nueva York (Poeta w Nowym Jorku)
El público (Publika)
Muzeum artysty Casa de Lorca w Grenadzie
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Teksty na Wikiźródłach Teksty na Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach Cytaty w Wikicytatach

Federico García Lorca (ur. 5 czerwca 1898, zm. 19 sierpnia 1936) – hiszpański poeta i dramaturg; był także malarzem, pianistą i kompozytorem. Sztandarowy przedstawiciel Pokolenia 27.

Federico García Lorca w 1914.

Urodził się w Fuente Vaqueros w prowincji Grenada. W roku 1909 jego rodzina przeprowadziła się do Grenady, a on sam w roku 1919 wyjechał do Madrytu, gdzie studiował literaturę i filozofię, i gdzie zaprzyjaźnił się m.in. z Salvadorem Dalí i Luisem Buñuelem.

Swój pierwszy tom opowiadań, Impresiones y paisajes, opublikował jeszcze w Grenadzie, w roku 1918. Swoją pierwszą sztukę, El maleficio de la mariposa, wystawił już w Madrycie, w roku 1920. Nie spotkała się ona z życzliwym przyjęciem (odbyły się tylko cztery przedstawienia), co sprawiło, że Lorca twierdził później, iż wystawiona w roku 1927 Mariana Pineda była jego pierwszym utworem dramatycznym.

W latach 1929-1930 przebywał w USA, przede wszystkim w Nowym Jorku. Z tego czasu pochodzi tomik wierszy Poeta en Nueva York oraz sztuki Así que pasen cinco años i El público.

Jego powrót do Hiszpanii zbiegł się z proklamowaniem drugiej republiki hiszpańskiej. W latach 1931-1936, do wybuchu wojny domowej, zajmował się reżyserią teatralną, aktorstwem i napisał swoje najgłośniejsze sztuki.

Został zamordowany przez skrajnie prawicową bojówkę na początku hiszpańskiej wojny domowej. Okoliczności zabójstwa nie zostały do końca wyjaśnione. Lorca ukrywał się w domu znajomego nacjonalisty. Został on wywleczony z miejsca gdzie się ukrywał, a następnie zamordowany. Zwykle zabójcom przypisuje się motyw polityczny, równie prawdopodobny jest jednak motyw obyczajowy. Poeta nie tylko miał lewicowe poglądy, ale był zdeklarowanym homoseksualistą i utrzymywał kontakty z bratem przywódcy tej bojówki. Pochowany został w nieoznakowanym grobie w pobliżu Grenady.

Na język polski jego utwory tłumaczyli m.in. Danuta Mucha, Urszula Aszyk, Zbigniew Bieńkowski, Leszek Engelking, Jerzy Ficowski, Mieczysław Jastrun, Irena Kuran-Bogucka, Jarosław Marek Rymkiewicz, Włodzimierz Słobodnik, Zofia Szleyen, Jan Winczakiewicz i Jacek Lyszczyna.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zbiory liryki[edytuj | edytuj kod]

  • Zbiór wierszy (Libro de poemas, 1921)
  • Liryka pieśni głębokiej (Poema del cante jondo, 1921-1922, wyd. 1931)
  • Oda do Salvadora Dalí (Oda a Salvador Dalí, wyd. 1926)
  • Romancero cygańskie (Romancero gitano, wyd. 1928)
  • Poeta w Nowym Jorku (Poeta en Nueva York, 1930, wyd. pośm. 1940)
  • Żale nad Ignaciem Sánchezem Mejías (Llanto por Ignacio Sánchez Mejías, wyd. 1935)
  • Sześć poematów galicyjskich (Seis poemas gallegos, 1935)
  • Dywan z Tamarit (Diván del Tamarit, 1936, wyd. pośm. 1941)
  • Sonety ciemnej miłości (Sonetos del amor oscuro, wyd. 1936)
  • Pierwsze pieśni (Primeras canciones, wyd. 1936)
  • Stare pieśni hiszpańskie (Canciones españolas antiguas; zbiór pieśni na głos i gitarę)

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Impresje i pejzaże (Impresiones y paisajes, wyd. 1918)

Utwory dramatyczne (sztuki teatralne)[edytuj | edytuj kod]

  • Mariana Pineda (Mariana Pineda, 1927)
  • Krwawe gody (Bodas de sangre, prem. teatr. 1933, wyd. 1936)
  • Yerma (Yerma, 1934)
  • Dom Bernardy Alba (La casa de Bernarda Alba, 1936)
  • Czarująca szewcowa (La zapatera prodigiosa, 1930)
  • Panna Rosita, czyli Język kwiatów (Doña Rosita la soltera o el lenguaje de las flores, 1935)

Polskie wydania[edytuj | edytuj kod]

  • Czeka cię serce moje (antologia; wraz z Rafael Alberti, Vicente Aleixandre, Dámaso Alonso i inni) wyd. pol. 1994
  • Dywan Tamarit wyd. pol. 1982
  • Dramaty wyd. pol. 1968
  • Mariana Pineda wyd. pol. 1950
  • Mowa wiązana (antologia) wyd. pol. 1986
  • Nastolatki nie lubią wierszy (antologia) wyd. pol. 1967
  • Od pierwszych pieśni do słów ostatnich (Wiersze, proza, listy, wypowiedzi) wyd. pol. 1987
  • Poezje wyd. pol. 2003
  • Publiczność: Sztuka bez tytułu wyd. pol. 1982
  • Romancero cygańskie wyd. pol. 1992
  • Sonety ciemnej miłości wyd. pol. 1994
  • Suity i sonety wyd. pol. 1989
  • Teatro breve: Groteski teatralne wyd. pol. 1966
  • Wiersze i dramaty wyd. pol. 1951
  • Wybór wierszy wyd. pol. 1950

Lorca w dziełach innych[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]