Feliks Perl

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Feliks Perl
Res, Juliusz, Latarnik, Rewolucjonista
Feliks Perl
Data i miejsce urodzenia 26 kwietnia 1871
Warszawa
Data i miejsce śmierci 15 kwietnia 1927
Warszawa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Feliks Perl w Wikicytatach
Feliks (w środku) i Teresa Perlowie z Rajmundem Jaworowskim (po lewej) i Tomaszem Arciszewskim (po prawej)

Feliks Perl, ps. Res, Juliusz, Latarnik, Rewolucjonista i in. (ur. 26 kwietnia 1871 w Warszawie, zm. 15 kwietnia 1927, tamże) – polski działacz socjalistyczny i publicysta żydowskiego pochodzenia.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Jego dziad Rafał (zm. 1848)[1] był członkiem zarządu gminy żydowskiej w Warszawie. Ojciec Feliksa Dawid (zm. 1916)[2] brał udział w powstaniu styczniowym i był z tego powodu aresztowany.

W 1888 roku ukończył gimnazjum i rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. W tym czasie, razem z Bolesławem Jędrzejowskim, pisał odezwy dla Socjalno-Rewolucyjnej Partii "Proletariat", tzw. II Proletariatu. Prześladowania wobec uczestników ruchu zmusiły go do wyjazdu za granicę. Początkowo do Berlina, skąd został wydalony, następnie w 1892 roku do Paryża. Uczestnik tzw. Zjazdu paryskiego tworzącego Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, a tym samym PPS. Rząd francuski wydalił go za granicę Francji. Perl przeniósł się do Londynu, a następnie Berna. Stamtąd wysyłał artykuły do "Przedświtu" i pisał doktorat. Po pewnym czasie znów przeniósł się do Londynu. W 1887, po zjeździe Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich, wyjechał do Lwowa. Po aresztowaniu Józefa Piłsudskiego w 1900 wyjechał do zaboru rosyjskiego objąć redakcję "Robotnika" w Kijowie, Rydze i Warszawie.

W 1900 poślubił Teresę Perl.

Aresztowany przypadkowo na ulicy w Warszawie w sierpniu 1904 został osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej.

Od 1906 r. w PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Był jednym z głównych architektów niepodległościowej linii PPS. Po pewnym czasie znów aresztowany, zaś po wypuszczeniu przeniósł się do Galicji. Zamieszkał w Krakowie, a następnie we Lwowie. W okresie 1912-1914 sprzeciwiając się polityce Józefa Piłsudskiego stworzył PPS Opozycję.

W latach 1915-1927 był redaktorem naczelnym Robotnika. Był pracownikiem Rady Departamentu Pracy Tymczasowej Rady Stanu[3]. Od 1919 r. we władzach naczelnych PPS oraz poseł na Sejm. Od 1924 do 1926 był przewodniczącym Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS. Po przewrocie majowym niechętny Piłsudskiemu, którego oskarżał o antydemokratyzm i porzucenie programu PPS.

Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją, w której uczestniczyły tysiące robotników. Kondukt przeszedł od placu Zbawiciela, ulicą Marszałkowską, Alejami Jerozolimskimi, Nowym Światem, przez plac Teatralny do placu Bankowego, a dalej Lesznem i ulicą Okopową. W pogrzebie uczestniczyli: Aleksandra Piłsudska, Stanisław Wojciechowski, Maciej Rataj, Walery Sławek, Andrzej Strug i Wacław Sieroszewski. Nad trumną przykrytą czerwonym sztandarem, na której położono ostatni numer Robotnika i zdjęcie zmarłego, wśród robotników z ostentacyjnie odkrytymi głowami przemawiał Mieczysław Niedziałkowski. Został pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 24, rząd 2)[4][5].

Pośmiertnie w 1931 nadano mu Krzyż Niepodległości, jednak wdowa po Feliksie Perlu, Teresa Perl, odmówiła jego przyjęcia.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Krótka historia wielkiej rewolucji francuskiej, Londyn 1896, Kraków 1903;
  • Adam Mickiewicz, Londyn 1898, Petersburg 1905, Warszawa 1906;
  • Socjalizm dzieckiem chrześcijaństwa, Kraków 1906;
  • Płace robotnicze a strajk, Warszawa 1906;
  • Wilhelm Liebknecht, Warszawa 1906;
  • Koordynacja czy utożsamienie, Warszawa 1906;
  • Komunizm w pierwotnym chrześcijaństwie, Warszawa 1906;
  • Kilka słów o naszym stosunku do rewolucji rosyjskiej, Warszawa 1907;
  • Systemy wyborcze ważniejszych państw konstytucyjnych, Warszawa 1907;
  • Kwestia polska w oświetleniu socjalnej demokracji polskiej, Warszawa 1907;
  • Patriotyzm i socjalizm, Warszawa 1907, Warszawa 1909;
  • Dzieje ruchu socjalistycznego w zaborze rosyjskim, Warszawa 1910, Warszawa 1932, Warszawa 1958;
  • Rewolucja 1848 r. we Francji, Warszawa-Kraków 1911;
  • Jak odpowiadać na zarzuty przeciwników?, Warszawa 1913;
  • O związkach zawodowych i ich znaczeniu dla klasy robotniczej, Dąbrowa Górnicza 1916;
  • Esdectwo w walce z socjalizmem naukowym, Warszawa 1917;
  • O bolszewizmie i bolszewikach, Warszawa 1918;

Przypisy

  1. Grób Rafała Perla w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  2. Grób Dawida Perla w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  3. Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 224.
  4. Grób Feliksa Perla w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  5. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]