Maria Franciszka Kozłowska
| Święta Maria Franciszka |
|
| Feliksa Magdalena Kozłowska | |
| Mateczka | |
 Obraz Marii Franciszki Kozłowskiej w kaplicy Katolickiego Kościoła Mariawitów w Grzmiącej |
|
| Data urodzenia | 27 maja 1862 Wieliczna |
| Data śmierci | 23 sierpnia 1921 Płock |
| Kościół / wyznanie | Kościoły mariawickie |
| Wspomnienie | 27 maja, 2 sierpnia, 23 sierpnia |
| Atrybuty | habit z monstrancją na piersiach |
| Patronka | mariawityzmu |
| Szczególne miejsca kultu | Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Feliksa Magdalena Maria Franciszka Kozłowska (ur. 27 maja 1862 w Wielicznej koło Węgrowa, zm. 23 sierpnia 1921 w Płocku) − założycielka i duchowa opiekunka mariawityzmu, przez wyznawców nazywana Mateczką i uznana za świętą w Kościołach mariawickich.
Początkowo zakonnica rzymskokatolicka, założycielka ukrytego Zgromadzenia Sióstr Ubogich św. Klary, które później przybrało nazwę Zgromadzenia Sióstr Mariawitek Nieustającej Adoracji Ubłagania, 5 grudnia 1906 roku została imiennie ekskomunikowana, jako pierwsza kobieta w historii chrześcijaństwa w Kościele Rzymskokatolickim. Założycielka Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, mistyczka, przekazała Kościołowi objawienie zawarte w Dziele Wielkiego Miłosierdzia nieuznanym przez Kościół rzymskokatolicki.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Analizując biografię Marii Franciszki Kozłowskiej badacz natrafia na problem falsyfikacji źródeł. Przekłamanie dotyczące faktów z życia założycielki stanowią istotną przeszkodę do stworzenia bezstronnego obrazu jej biografii. Była zakonnicą i mistyczką posiadająca status herezjarchini w Kościele rzymskokatolickim i świętej w Kościołach mariawickich.
[edytuj] Dzieciństwo i młodość
Feliksa Magdalena Kozłowska urodziła się 27 maja 1862 roku w Wielicznej koło Węgrowa w rodzinie rzymskokatolickiej. Jej rodzicami byli Jakub Kozłowski herbu Nałęcz oraz Anna z Olszewskich, wywodzący się ze zubożałej szlachty polskiej. Jakub Kozłowski był pełnomocnikiem właścicieli majątku w Stoczku Węgrowskim i pracował jednocześnie jako nadleśniczy w ich dobrach w Wielicznej. Po śmierci ojca, który zginął w bitwie węgrowskiej 3 lutego 1863, wychowaniem małej jedynaczki zajęła się matka i teściowie - Jakubina (primo voto Kozłowska) i Seweryn Pułaski. Seweryn był drugim mężem Jakubiny, pochodził z tego samego rodu co generał Kazimierz Pułaski. Korzystając z gościnności krewnych, młoda wdowa oraz jej córka zamieszkują najpierw u Pułaskich w Czerwonce Węgrowskiej, później zaś w Baczkach. Okresowo przebywają również w Garwolinie. Tam też, w 10 roku życia Feliksa przystąpiła do I Komunii Świętej. W 1872 roku przeprowadzają się do dalszej rodziny, Piekarskich w Warszawie[1].
Feliksa edukację rozpoczęła dość wcześnie. Od lat dziecinnych matka uczyła ją pisać i czytać w języku polskim, a także kształtowała w niej zamiłowanie do polskości i religii. Od czasu zamieszkania w Warszawie naukę pobierała w domu nauczycielki, a następnie na pensji hrabiny Skarbek i w IV Gimnazjum Żeńskim w Warszawie przy ul. Miodowej. Kończąc naukę, władała biegle językiem rosyjskim, angielskim i francuskim. Mając tak staranne, jak na ówczesny status kobiety, wykształcenie podejmuje pracę nauczycielki domowej u gen. Urlicha w Cytadeli Warszawskiej. W 1882 roku otrzymała propozycję zamążpójścia, którą jednakże odrzuciła. Z zachowanych informacji można wnioskować, że była kobietą o wielkiej urodzie, elokwentną i pobożną. Niejeden mężczyzna starał się o jej rękę, ale szczególna duchowość nie pozwalała jej szukać samorealizacji w małżeństwie[2].
[edytuj] W zgromadzeniach honorackich
Powołanie do stanu zakonnego Feliksa odczuwała w dość młodym wieku. Plan wstąpienia do klasztoru warszawskich wizytek, na skutek rozporządzeń carskich w stosunku do zakonów, okazał się niemożliwy do realizacji. Dzięki o. Łukaszowi Zaczyńskiemu, pod którego kierunkiem odprawiała w Zakroczymiu rekolekcje, w 1883 roku wstąpiła do Zgromadzenia Franciszkanek od Cierpiących. Zgromadzenie to zostało założone przez o. Honorata Koźmińskiego. Z powodu obaw przed restrykcjami ze strony zaborcy kongregacja funkcjonowała w ukryciu, zresztą jak i inne zgromadzenia honorackie, zaś celem jej było opiekowanie się chorymi, lecz zamożnymi ludźmi. W ten sposób siostry zarabiały na swoje utrzymanie. Wobec atmosfery panującej w zgromadzeniu, a także potrzeby większej kontemplacji, o. Honorat zezwolił Feliksie na opuszczenie franciszkanek. Dnia 8 września 1887 roku w Płocku Feliksa Kozłowska założyła, za radą i zgodą o. Honorata Koźmińskiego, ukryte Zgromadzenie Sióstr Adoratorek Przebłagania, zwane również Zgromadzeniem Sióstr Ubogich św. Matki Klary. Jednocześnie została przełożoną nowo powstałej kongregacji. Wówczas przyjęła imiona zakonne: Maria Franciszka. Nowa wspólnota opierała swoje życie na II regule św. Franciszka z Asyżu, zaś oprócz trzech ślubów zakonnych (ubóstwa, czystości i posłuszeństwa) siostry składały czwarty: nieustającej adoracji Przenajświętszego Sakramentu. Zgromadzenie oficjalnie funkcjonowało jako pracownia robót kościelnych, co na początku jego istnienia w stopniu minimalnym zapewniało byt siostrom. Zdarzało się czasem, iż siostry głodowały, jednak w miarę jak rosła renoma pracowni ich sytuacja materialna uległa znacznej poprawie. Pod kierownictwem Mateczki siostry wykonując różne prace na zamówienia, uzyskiwały środki na utrzymanie i doskonaliły swoje umiejętności. Jednak Maria Franciszka troszczyła się przede wszystkim o rozwój duchowy swych sióstr.
W 1890 roku matka założycielki, Anna Kozłowska, sprzedawszy uprzednio posiadane nieruchomości w Warszawie, postanowiła zamieszkać razem z córką w Płocku. Początkowo Anna była przeciwna zamiarowi wstąpienia jedynaczki do klasztoru. Widziała dla niej raczej przyszłość w małżeństwie niż w ubogim zakonie. Ostatecznie Anna Kozłowska, pogodziwszy się z decyzją córki, sama zdecydowała się wstąpić do Zgromadzenia Sióstr Ubogich i w 1903 roku, złożyła śluby zakonne na ręce swej córki, przyjmując jednocześnie imiona Maria Hortulana.
Z polecenia o. Honorata Koźmińskiego Maria Franciszka zostaje wizytatorką kilku ukrytych zgromadzeń honorackich a także kierowniczką duchową również ukrytego Zgromadzenia Małych Sióstr Niepokalanego Serca Maryi. Świadczy to o tym, iż ojciec Honorat nie tylko miał do niej zaufanie, ale także dostrzegał w niej osobę o nieprzeciętnej duchowości[3].
[edytuj] Pierwsze objawienie
2 sierpnia 1893 roku, po wysłuchaniu Mszy Świętej w płockim kościele św. Jana, siostra Maria Franciszka modliła się przed obrazem Matki Bożej Anielskiej, gdzie otrzymała pierwsze objawienie, które zapoczątkowało cykl objawień trwających do 1918 roku. Główną treścią tych objawień było polecenie utworzenia Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, którego celem miało być szerzenie czci Przenajświętszego Sakramentu i wzywanie Pomocy Maryi.
Tego właśnie dnia (2 sierpnia 1893 roku) otrzymała objawienie, nazwane potem Dziełem Wielkiego Miłosierdzia. Opisała je w ten sposób: …po wysłuchaniu Mszy Świętej i przyjęciu Komunii Świętej, nagle zostałam oderwana od zmysłów i stawiona przed Majestatem Bożym. - Niepojęta światłość ogarnęła moją duszę i miałam wtedy ukazane: ogólne zepsucie świata i ostateczne czasy - potem rozwolnienie obyczajów w duchowieństwie i grzechy jakich się dopuszczają Kapłani. - Widziałam Sprawiedliwość Boską wymierzoną na ukaranie świata i Miłosierdzie dające ginącemu światu, jako ostatni ratunek, Cześć Przenajświętszego Sakramentu i Pomoc Maryi. - Po chwili milczenia przemówił Pan: "Środkiem szerzenia tej Czci, chcę aby powstało Zgromadzenie Kapłanów pod nazwą Maryawitów…
Targana początkowo wątpliwościami, siostra Kozłowska rozpoczęła tworzenie Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, które miało być początkiem odnowy moralnej kapłanów w Polsce. Ojciec Honorat, zaaprobował tą idee. Siostra Maria Franciszka zgromadziła wokół siebie kilkunastu księży, wielu z nich było absolwentami Akademii Teologicznej w Petersburgu i stanowiło ówczesną elitę duchowieństwa warszawskiego i płockiego.
[edytuj] W niezależnym Kościele mariawitów
Po paru latach zrodził się z tego niezależny Kościół mariawitów, który w 1906 został potępiony przez papieża Piusa X, encykliką Tribus Circiter z 12 kwietnia 1906. Ten dokument odczytany został w katedrach warszawskiej, płockiej i lubelskiej. Na jego mocy założycielka mariawityzmu jako heretyczka została obłożona ekskomuniką większą, co w ówczesnym prawie kościelnym oznaczało, że katolikowi nie wolno było z nią przebywać, rozmawiać ani utrzymywać jakichkolwiek kontaktów. Nie wolno było też udzielać jej żadnych sakramentów. A gdyby pojawiła się na nabożeństwie, należało natychmiast je przerwać. Jest to pierwszy przypadek w historii Kościoła imiennej ekskomuniki wobec kobiety. Wywołało to ogromną falę potępienia w prasie mariawitów, prześmiewczo nazywanych kozłowitami, kozłami lub mankietnikami. Wielu księży katolickich pozwalało sobie na niezgodnie z duchem ewangelicznym publiczne ataki na siostrę Marię Franciszkę i mariawitów. Szerzono po całym kraju kłamliwe pogłoski. Na przykład to, iż miała objawienie, że będzie matką Antychrysta. Zarzucano jej fałszywość objawień tylko dlatego, że była kobietą. Na wszelkie sposoby starano się ją skompromitować, aby w ten sposób podważyć podstawy całego ruchu mariawitów.
To niesprawiedliwe traktowanie siostra Kozłowska znosiła w cichości i pokorze, modląc się za swoich prześladowców. Prowadziła życie głęboko kontemplacyjne, połączone z surową ascezą. Każdego roku odprawiała czterdziestodniowe rekolekcje. Podczas takich ćwiczeń duchowych w 1920 roku nasiliła się choroba nowotworowa wątroby, której towarzyszyła opuchlizna całego ciała. Ogromne cierpienie ofiarowała za siostry mariawitki, za miasto Płock i cały kraj. Zmarła o świcie 23 sierpnia 1921 roku. Została pochowana w podziemiach katedry mariawickiej w Płocku.
[edytuj] Stosunek Kościoła rzymskokatolickiego do osoby Feliksy Kozłowskiej
Jeszcze przed ekskomuniką papieską ze strony katolików padały głosy, że wpływ Kozłowskiej na księży jest zbyt duży i niepokojący. Hierarchom nie podobało się zwłaszcza, że to kobieta miała kierować ruchem reformatorskim. W czasie podejmowanych prób legalizacji ruchu wielokrotnie nakazywano jej zerwanie kontaktów z księżmi mariawickimi. Początkowo Kozłowska poddała się woli papieża i biskupów, ale po późniejszych niepowodzeniach znów rozpoczęła swoją działalność. Szczególnie niekorzystny był wobec niej wyrok Świętej Inkwizycji z dnia 4 września 1904, który nakazywał biskupowi płockiemu, by wyznaczono jej spowiednika uczonego i pobożnego, by ten dołożył starania i wyleczył ją z halucynacji (urojeń), na drogę prawdziwej pobożności zwrócił.
Wydana w 1906 encyklika Tribus circiter[4] papieża Piusa X potwierdziła ten wyrok, krytykując księży, którzy nie zawahali się bowiem całkowicie oddać i na skinienie być posłusznymi pewnej kobiecie, jako mistrzyni pobożności i sumienia, głosząc, że ona jest pełna świętości, łaskami niebieskimi w cudowny sposób wyposażona, wiele rzeczy wie z objawienia Bożego i dana została przez Boga na to, aby w tych ostatecznych czasach zbawić świat bliski już zagłady. Encyklika przedstawia historię sporu z mariawitami oraz próby jego rozwiązania z punktu widzenia Kościoła katolickiego, nakazując ostatecznie rozwiązanie zgromadzenia księży mariawitów i zakazując im wszelkich kontaktów z Kozłowską. Objawienia Kozłowskiej określone zostały w encyklice mianem "mamideł urojonych".
W tym czasie Kozłowska stała się przedmiotem ataków w prasie katolickiej, gdzie padały epitety "zwariowana szwaczka" czy "pomylona baba". Słynny był też artykuł "Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle"[5], który nazwał ją wcieleniem diabła, który chce zniszczyć Kościół katolicki.
W 1972 sekretarz Komisji Episkopatu do Spraw Ekumenizmu, ojciec jezuita Stanisław Bajko, badając mariawityzm oraz działalność Feliksy Kozłowskiej, przyznał, że postawa Kościoła rzymskokatolickiego wobec niej była dalece krzywdząca. Według niego wiodła ona bowiem życie pełne świętości, umartwiania się, dobroci i ducha modlitwy. Przypomina także o tym, że powstrzymywała ona arcybiskupa Kowalskiego, gdy próbował już za jej życia wprowadzać rozmaite liturgiczne i doktrynalne innowacje[6].
[edytuj] Kult Mateczki
| Mariawityzm | |||
|---|---|---|---|
| Emblemat mariawicki | |||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
|
|||
| Portal • Kategoria | |||
Jeszcze przed 1906 rokiem Feliksa Kozłowska była traktowana przez księży mariawitów ze szczególnym szacunkiem, ze względu na jej pobożność i charyzmę. Po zerwaniu mariawitów z papiestwem Feliksa Kozłowska stała się najważniejszą postacią nowego Kościoła. Już w 1906 roku wydany został okólnik pod tytulem "Mariawici wierzą" sygnowany przez ks. Kowalskiego, ktory głosił:
Mariawici wierzą:1) w to wszystko czego Kościół katolicki naucza, 2) że Pan Bóg Marię Franciszkę (Kozłowską) uczynił najświętszą i dał jej te łaski, jakie dał Najświętszej Maryi Pannie, Matce Bożej, 3) że w ręku św. Marii Franciszki jest miłosierdzie dla całego świata i nikt bez jej pomocy i pośrednictwa nie dostąpi miłosierdzia, 4) że modlitwa do św. Marii Franciszki nie tylko jest pożyteczna, ale konieczna do odparcia szatańskich zasadzek i do utwierdzenia duszy w łasce Bożej .
Po jej śmierci, 23 sierpnia 1921 została uznana za świętą, a arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski rozwinął silnie kult założycielki mariawityzmu. W 1925 istniało już 5 świąt mariawickich poświęconych osobie Marii Franciszki i jej Dziełu Wielkiego Miłosierdzia. Obok tradycyjnego określenia Mateczka Kowalski wprowadził też tytuł Małżonki Barankowej (Chrystusowej), zrównując ją teologicznie z Matką Bożą. Wprowadzono wiele modlitw do Mateczki, wzorując się najczęściej na modlitwach maryjnych, np. litanii czy Pod Twoją Obronę. Kolejnym tytułem była Matka Miłosierdzia – Kozłowska miała być wybrana jako kolejna po Chrystusie do zbawienia świata. Ostatecznie uznano ją za wcielenie Ducha Świętego[7]. Decyzje te po części przyczyniły się do rozłamu w mariawityzmie. Silny kult Mateczki przetrwał w Kościele Katolickim Mariawitów. W mariawickiej teologii felicjanowskiej dotychczasowe ujęcie nauki o Trójcy Świętej, przejęte od Kościoła rzymskokatolickiego, z którego historycznie wywodzi się felicjanowska wspólnota mariawicka, znajduje całkiem nowe rozumienie i w dużej mierze odmienne znaczenie. Osoba Marii Franciszki Kozłowskiej to już nie tylko święta niewiasta wybrana przez Boga dla odnowienia chrześcijaństwa (nauka z początków XX wieku), ale żeńskie wcielenie Ducha Świętego, dopełniającego odkupieńczą misję Syna Bożego, Jezusa Chrystusa. Poglądy te pozwalają uznać, że mariawityzm felicjanowski stanowi w istocie nową religię, opartą na odmiennych niż w nurcie płockim fundamentach doktrynalnych, a określanych w samym Felicjanowie jako pogłębienie i wypełnienie chrześcijaństwa w Dziele Wielkiego Miłosierdzia dla zbudowania Królestwa Bożego na ziemi. Przełożony denominacji felicjanowskiej (abp Wojciechowski) powiadał przecież: "Spełniło się. Przyszła na ziemię Mateczka, Święta Parakletka, Wcielony Duch Święty. Wypełniła Ona Swoim przyjściem obietnicę Ojcowską i Pana Jezusa. Zrodziła nowy Kościół, nowy bo Eucharystyczny – Chrystusa i Jej: Małżonki Chrystusowej, Wcielonej Pocieszycielki" (List pasterski abpa Wojciechowskiego na Zmartwychwstanie Pańskie 1991 r., s. 2).
Starokatolicki Kościół Mariawitów po 1935 ograniczył kult założycielki jedynie do czci i uznania za jej rolę w przekazaniu boskiego posłania ludziom, choć nadal tytułuje ją świętą.
[edytuj] Zobacz też
- Kościół Starokatolicki Mariawitów
- Dzieło Wielkiego Miłosierdzia
- Kościół Katolicki Mariawitów
- Faustyna Kowalska
Przypisy
- ↑ Tomasz Dariusz Mames, Mysteria Mysticorum. Szkice z duchowości i historii mariawitów, Kraków 2009, s. 82
- ↑ "średniego wzrostu, ładna, zgrabna szatynka, dystyngowana, pełna kobiecego wdzięku i prostoty. Wyróżniała się ładną oprawą oczu" za: Sławomir Gołębiowski, św. Maria Franciszka Feliksa Kozłowska (1862 - 1921). Życie i Dzieło, Płock 2002
- ↑ Tomasz Dariusz Mames, Mysteria Mysticorum. Szkice z duchowości i historii mariawitów, Kraków 2009, s. 84
- ↑ Mariawityzm. Studium historyczne, S. Rybak (.pdf), s.30-33, pełny tekst encykliki
- ↑ Gajkowski J., Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle. Prawda o Kozłowicach albo Mankietnikach ku przestrodze tym, którzy jeszcze rozum i wiary nie stracili. Sandomierz 1909.
- ↑ Mariawityzm. Studium historyczne", S. Rybak, s.82
- ↑ Mariawityzm – rzymski katolicyzm. To, co łączy – to, co dzieli. Rozmowa z ks. prof. Konradem M. Rudnickim
[edytuj] Bibliografia
- Kozłowska F.M.F., 1995, Objawienia Dzieła Miłosierdzia Bożego 1893-1918, Kraków: Zgromadzenie Mariawitów.
- Gołębiowski Sławomir, Św.Maria Franciszka Feliksa Kozłowska 1862-1921, Płock 2002.
