Feminizm drugiej fali

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy okresu w rozwoju światowego feminizmu. Zobacz też: Druga fala feminizmu w Polsce (1830–1863).
Marsz feministek w Waszyngtonie w 1970

Feminizm drugiej fali – zbiorcze określenie różnorodnych zjawisk związanych z ruchem feministycznym, które wystąpiły w latach 60. i 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych i Europie (szczególnie w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Francji). Oprócz problemów podejmowanych także przez feminizm pierwszej fali (edukacja i zmiany w prawie), feminizm drugiej fali zajmował się również równouprawnieniem na rynku pracy, kwestiami aborcji oraz kobiecą seksualnością. Podejmował również problem rozdziału między sferą prywatną a publiczną. Jednym z jego głównych haseł było „to co osobiste, jest polityczne” (ang. the personal is the political)[1].

Druga fala feminizmu była konsekwencją rozczarowania dotychczasowymi działaniami na rzecz równouprawnienia, skupionymi przede wszystkim na formalnych gwarancjach prawnych. Wbrew przewidywaniom zmiany prawne nie pociągnęły za sobą rzeczywistej równości np. w zakresie wynagrodzenia czy piastowaniu stanowisk kierowniczych.

Termin „feminizm drugiej fali” (ang. second wave feminism) został po raz pierwszy użyty przez Marshę Lear w 1968[2], kiedy ruch był już ukształtowany. Feminizm drugiej fali miał się skończyć wraz z narastaniem wojen seksualnych w ramach ruchu feministycznego (koniec lat 70. XX w.)[3][4][5][6][7], choć czasem jest wyznaczany na lata 90. XX wieku, kiedy pojawił się feminizm trzeciej fali[8].

Drugofalowy feminizm nie był zjawiskiem jednorodnym. W Stanach Zjednoczonych wyróżnić można jego odłam liberalny i radykalny[2]. Nurt liberalny związany był z prawicą i należały do niego przede wszystkim starsze działaczki różnych organizacji kobiecych, starających się o zmianę sytuacji kobiet w ramach istniejącego systemu społecznego[9]. Działalność ich przyczyniła się do znacznego rozwoju ustawodawstwa dotyczącego równości w miejscu pracy[8]. Istotną pracą dla tego nurtu była wydana w 1963 Mistyka kobiecości Betty Friedan. Autorka opisała w niej własną frustrację wywołaną tradycyjnymi rolami kobiecymi w patriarchalnym społeczeństwie amerykańskim, które porównała do obozu koncentracyjnego[8]. W 1966 Friedan założyła National Organization for Women, która stała się główną organizacją prawicowego nurtu feminizmu[10].

W nurcie radykalnym działały młodsze kobiety, związane z ruchem na rzecz praw obywatelskich oraz z nową lewicą. Radykalne feministki działały w mniejszych grupach, często nie mających charakteru sformalizowanego, a ich celem było radykalne przekształcenie społeczeństwa[9].

W krajach europejskich feminizm drugiej fali związany był najczęściej z myślą socjalistyczną. Ruchy feministyczne w Wielkiej Brytanii czy Francji podejmowały tematy związane z równością na rynku pracy, prawem do aborcji czy kwestiami opieki nad dziećmi[10].

Przypisy

  1. The Routledge Companion to Feminism and Postfeminism. Sarah Gamble (red.). London-New York: 1999, s. 291. ISBN 0-415-24310-6. (ang.)
  2. 2,0 2,1 Second Wave Feminism. W: Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland-Toronto-Oxford: 2006, s. 207. ISBN 0-8108-5346-9. (ang.)
  3. Duggan, Lisa, Hunter, Nan D.: Sex wars: sexual dissent and political culture. New York: 1995. ISBN 0-415-91036-6.
  4. Hansen, Karen Tranberg, Philipson, Ilene J.: Women, class, and the feminist imagination: a socialist-feminist reader. Philadelphia: 1990. ISBN 0-87722-630-X. (ang.)
  5. Gerhard, Jane F.: Desiring revolution: second-wave feminism and the rewriting of American sexual thought, 1920 to 1982. New York: 2001. ISBN 0-231-11204-1. (ang.)
  6. Leidholdt, Dorchen, Raymond, Janice G: The Sexual liberals and the attack on feminism. New York: 1990. ISBN 0-08-037457-3. (ang.)
  7. Vance, Carole S: Pleasure and Danger: Exploring Female Sexuality. ISBN 0-04-440593-6. (ang.)
  8. 8,0 8,1 8,2 Feminism, Second Wave. W: International Encyclopedia of the Social Sciences. William A. Darity jr. (red.). T. III. 2008, s. 123. (ang.)
  9. 9,0 9,1 L.J. Rupp: Feminist Movements. W: International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences. Neil J. Smelser; Paul B. Baltes (red.). Paolo Alto-New York: 2001, s. 5471. (ang.)
  10. 10,0 10,1 Second Wave Feminism. W: Catherine Villanueva Gardner: Historical Dictionary of Feminist Philosophy. Lanham, Maryland-Toronto-Oxford: 2006, s. 208. ISBN 0-8108-5346-9. (ang.)