Ferenc Szálasi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ferenc Szálasi
Bundesarchiv Bild 101I-680-8284A-37A, Budapest, Ferenc Szálasi.jpg
Ferenc Szálasi w Budapeszcie rok 1944
Data i miejsce urodzenia 6 stycznia 1897
Austro-Węgry Kassa
Data i miejsce śmierci 12 marca 1946
Republika Węgierska (1946-1949) Budapeszt
Przywódca Narodu i Premier Węgier
Przynależność polityczna Strzałokrzyżowcy
Okres urzędowania od 17 października 1944
do 28 marca 1945
Poprzednik Géza Lakatos
Następca Béla Miklós
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ferenc Szálasi (ur. 6 stycznia 1897 w Koszycach, zm. 12 marca 1946 w Budapeszcie) – węgierski wojskowy i polityk, przywódca faszystowskiego stronnictwa strzałokrzyżowców, które przejęło władzę na Węgrzech pod koniec II wojny światowej. Od 17 października 1944 do 8 maja 1945 (faktycznie do 28 marca) Przywódca Narodu (węg. Nemzetvezető) i faktycznie premier Państwa Węgierskiego.

Szálasi kontynuując tradycje rodzinne wstąpił do armii i w 1925 r. osiągnął stopień kapitana przy sztabie generalnym. W 1930 r. wstąpił do tajnej organizacji o podłożu rasistowskim, a w 1935 r. po opuszczeniu wojska zakłada Partię Woli Narodowej. Ta inicjatywa polityczna zakończyła się fiaskiem, ponieważ partia poniosła klęskę w wyborach. Mimo tego Szálasi dalej prowadził swoją radykalną działalność opartą na szowinizmie i antysemityzmie, korzystając w późniejszym okresie m.in. ze wsparcia III Rzeszy.

Szálasi był wielokrotnie aresztowany przez rząd węgierski. Pod koniec wojny, wraz z wkroczeniem Wehrmachtu na teren Węgier 19 marca 1944, a następnie odsunięciem (15 października 1944) od władzy przez Niemców regenta Horthyego (po nieudanych próbach Horthyego zawarcia zawieszenia broni z aliantami zachodnimi), Szálasi został nominalną głową państwa z ramienia partii strzałokrzyżowców. Stało się to możliwe dzięki jego całkowitej lojalności wobec III Rzeszy. Będąc u władzy umożliwił rozpoczęcie na szeroką skalę operacji eliminowania partii lewicowych oraz wznowienie wydawania Żydów Niemcom. Szálasi kontynuował walkę u boku Wehrmachtu i Waffen-SS z wojskami rumuńskimi i radzieckimi w trakcie długotrwałych walk o Budapeszt zakończonych zdobyciem miasta przez Armię Czerwoną 13 lutego 1945. W obliczu klęski III Rzeszy uciekł do Austrii w kwietniu 1945 r. Następnie został ujęty na terenie Niemiec przez Amerykanów i wydany Węgrom, gdzie został skazany na śmierć przez Trybunał Ludowy. Wyrok został wykonany 12 marca 1946 roku w Budapeszcie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]